George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Holocaust

Ross Williams verstoort met Amerikaans cultureel imperialisme de blik op Zwarte Piet

with 2 comments

In plaats daarvan legt hij Nederlanders een nadrukkelijk uit de VS stammende opvatting van racisme op.’ Dat is de sleutelzin uit de ingezonden brief in de NRC van dr. Hans Siebers die als wetenschapper aan de Universiteit Tilburg gespecialiseerd is in culturele diversiteit en etnische identiteit. Hans Siebers heeft het over de Afro-Amerikaanse regisseur Roger Ross Williams die met een Nederlander getrouwd is en in opdracht van CNN de documentaire Blackface maakte die vorige week online ging. Een bij vlagen humoristisch verslag met een ernstige ondertoon dat bedoelt lijkt om racisme te bestrijden. Maar Siebers ziet in de stellingname van Ross Williams juist het omgekeerde: ‘Zijn bewering mist elk fundament en dreigt racisme juist te bevorderen.

Siebers stelt dat ‘de relevante vraag is of Zwarte Piet de sinterklaasvierders hier en nu aanzet tot racistische gedachtes en handelingen. Hiervoor is geen enkel bewijs.’  Vervolgens meent Siebers dat het racisme in Nederland onlosmakelijk is verbonden met de Holocaust dat leidde tot ‘naoorlogse antiracisme in dit land’. Een complexe redenering waarvan het niet op voorhand duidelijk is of het klopt. Want door sinterklaasvierders van racisme te betichten, zou je ze er volgens Siebers van beschuldigen de Holocaust te legitimeren.

Siebers heeft een punt dat Ross Williams als Amerikaans staatsburger cultureel imperialisme bedrijft door zijn in de Amerikaanse situatie gewortelde opvattingen over racisme naar Nederland te transformeren en deze zonder enig voorbehoud voor andere omstandigheden voor Nederland geldig te verklaren. Ondersteunend bewijs voor het feit dat Ross Williams cultureel imperialisme bedrijft is dat in de documentaire degenen die het beste Engels spreken, de Amerikaanse opvatting over racisme het meeste delen en zich het meest lijken te vereenzelvigen met de Amerikaanse kritiek Ross Williams bijvallen in de verontwaardiging over Zwarte Piet.

Maar zal iemand zich mogelijk afvragen is gelijkheid dan geen universele waarde die in gelijke mate geldt voor alle landen? Dat ligt genuanceerd. De activisten tegen Zwarte Piet verwarren discriminatie en racisme met elkaar. Discriminatie als sociologisch verschijnsel  kan een positieve sociale werking hebben omdat het door binding dient om groepsvorming te bevorderen. Zoals gelovigen zich verzamelen binnen een religie en zich onderscheiden van andersdenkenden. Positieve discriminatie wordt maatschappelijk en juridisch toegestaan en komt in alle landen voor. Dat is geen racisme. Daarvoor is meer nodig, zoals het als minderwaardig bestempelen van alle leden van een ras. Dat is bij het Sinterklaasfeest niet aan de orde. Stereotyperende uiterlijkheden zoals dikke lippen, kroeshaar en krom praten die vermoedelijk sinds het midden van de 19de eeuw in de Sinterklaastraditie zijn ingeweven worden de afgelopen jaren juist van bovenaf afgezwakt.

Ross Williams lijkt door zijn begripvolle houding heel wat van het Sinterklaasfeest te begrijpen, maar begrijpt er uiteindelijk toch te weinig van. De grootste fout die hij maakt is dat hij zijn Amerikaanse opvatting van racisme die wortelt in de keiharde politieke en maatschappelijke Amerikaanse verhoudingen zonder voldoende rekening te houden met fundamentele verschillen projecteert op de Nederlandse situatie. Dat gaat mank. Ross Williams heeft gelijk dat racisme bestreden moet worden en onder alle omstandigheden onaanvaardbaar is, maar waarom hij dat met het Sinterklaasfeest verbindt is de vraag. Door ‘wit’ en ‘zwart’ tegenover elkaar te zetten introduceert hij juist het racisme in het Sinterklaasfeest dat er helemaal niet is.

Advertenties

Snyder: Nederland benaderde tijdens WOII situatie van Oost-Europees land

with 2 comments

be

Oliver Grimm van het Oostenrijkse Die Presse interviewt de Amerikaanse historicus Timothy Snyder over diens nieuwste boek ‘Black Earth’. Met als ondertitel ‘Holocaust als geschiedenis en waarschuwing’. In een recensie voor The Guardian omschrijft Richard Evans hoe Snyder de intenties van Hitler ziet: ‘What he wanted was anarchy, a virtually stateless society, denuded of rules, laws and ethics, that allowed the Nazis to do what they had to in the interests of the “Aryan” (ie German) race.’ Omdat in Oost-Europa de vernietiging van de staatsstructuren door de achtereenvolgende en soms afwisselende bezettingen door de Sovjet-Unie en het Derde Rijk het grootst was, maakte dat volgens Snyder de Holocaust mogelijk die volgde uit rechteloosheid.

Oliver Grimm vraagt Snyder hoe dat dan de jodenvervolging in Nederland verklaart waar naar schatting 75% werd vermoord en de omstandigheden van de Oost-Europese landen ontbraken? Snyder meent dat Nederland in West-Europa een geval apart was dat de Duitse bezetting van Oost-Europa het meest benaderde. Als verklaring geeft hij het ontbreken in Nederland van het staatshoofd en de regering, en het was tevens de SS niet de Wehrmacht die tijdens de bezetting het bevoegd gezag uitmaakte. Snyder noemt dat een unieke situatie voor West-Europa. Dit roept de vraag op waarom uitsluitend Nederland in deze situatie terechtkwam.

resolve-1

Foto 1: Schermafbeelding uit interview met Timothy Snyder in Die Presse

Foto 2: Rijkscommissaris Seys-Inquart houdt een rede, staande achter een katheder. Achter hem zit een orkest en voor hem zitten rijen mensen te luisteren. Er zijn vlaggen met hakenkruisen te zien. Amsterdam, 1941.

Reconstructie Het Achterhuis van Anne Frank in Lakenhal roept vragen op

with 4 comments

unnamed

In Leiden is tot en met 5 oktober 2015 op verschillende plekken de door Museum De Lakenhal georganiseerde tentoonstelling ‘Global Imaginations’ te zien. Een onderdeel ervan roept controverse op zoals blijkt uit kritiek op Jonet. Het gaat om de installatie ‘Monument to the Dutch’ in De Meelfabriek van het collectief ‘Ghana ThinkTank’. Het Achterhuis van Anne Frank is nagebouwd en deels ingericht als islamitische gebedsruimte.

Jonet zet vragen bij de toeeigening en het ‘bezit’ van de herinnering aan het leed uit de Tweede Wereldoorlog: ‘De vraag dringt zich op of het gepast is om Anne Frank, symbool van de moord op zes miljoen Joden, te koppelen aan het huidige islamdebat.’ Museumdirecteur Meta Knol antwoordt daarop dat indirect de Sjoa en islamofobie wel degelijk met elkaar te maken hebben. Want: ‘Op de website van de Anne Frank Stichting is ook te lezen dat zij hun werk doen om hedendaags racisme te bestrijden. Dit kunst werk is bedoeld als pleidooi voor tolerantie.’ De impliciete claim van Knol is dat zo’n pleidooi dan per definitie toelaatbaar is.

Het aanwenden van onderdelen van de Sjoa voor het inrichten ven tentoonstellingen roept al snel controverse op. Zoals eerder dit jaar in Estland bij de tentoonstelling ‘Mijn Polen’ in het Kunstmuseum Tartu. Zie hier voor commentaar. Meta Knol doet wat logisch van haar verwacht kan worden door te verwijzen naar de sfeer van hedendaags extremisme en racisme, vreemdelingenhaat en de positie van minderheden. De gebruikelijke en wat automatistische uitleg van curatoren en museumdirecteuren om de kou uit de lucht te halen. Ik schort mijn oordeel over de installatie ‘Monument to the Dutch’ op tot ik het gezien heb. Want de duivel zit in de details. Daarmee staat of valt het oordeel of de installatie aan de goede kant van de geschiedenis blijft.

Over iets anders wil ik me wel uitspreken en dat is de begeleidende tekst van De Lakenhal over Ghana ThinkTank omdat het collectief hierin als een stap voorwaarts wordt gepresenteerd, terwijl het me eerder een stap terug in de tijd lijkt. Daarnaast rijgen pretenties en clichés zich aaneen: ‘Wat in eerste instantie lijkt op een ludieke omkering van traditionele machtsverhoudingen en rolpatronen, wordt al snel een confrontatie met de vraag hoe mensen zich verhouden tot de wereld om hen heen.’ Is dit het beste wat de educatieve afdeling van De Lakenhal in huis heeft? Nog een: ‘De oplossingen van de denktanks zijn verwerkt in een opzienbarende installatie die bruggen bouwt tussen schier onverenigbare grootheden.’ Wie dit leest betreedt een parallelle wereld van islam en jodendom waar niets anders lijkt te groeien. En dat in het Leiden van Baruch Spinoza. 

Foto: ‘GHANA THINKTANK, MONUMENT TO THE DUTCH, 2015 (INTERIEUR) An installation that brings together sacred symbols of tolerance. Diverse materialen. Courtesy Ghana ThinkTank. Ontwerp Ghana ThinkTank. Uitvoering José Warmerdam-van Beek’. Juni, 2015.

Sarkozy over Front National: vereerd door het familiedrama

with 2 comments

Lachen of huilen? Oud-president Nicolas Sarkozy kan zijn politieke geluk niet op omdat de controverse tussen vader en dochter Le Pen in het Front National hem in de schoot geworpen wordt. Hij maakt een mooi nummer van de vadermoord van de dochter op de vader om hem vanwege vergoelijkende uitspraken over Pétain en de Holocaust uit de partij te zetten. Sarkozy geeft aan zijn woorden de Republikeinse draai die Franse politici zo vaak gebruiken omdat het hun statuur geeft. Vol ironie zegt hij vereerd te zijn dat zoiets binnen de Republiek gebeurt. Of hij het meent doet er niet toe. Hij scoort voor open doel en trapt de bal er electoraal mooi in. But!

Geeft Universiteit Antwerpen extreem-rechts een podium?

with one comment

afficheVL

Op 18 april 2015 is de Nationalistische Studentenvereniging NSV! van plan om in samenwerking met de Britse uitgeverij Arktos  de bijeenkomst ‘Europa, het Westen voorbij’ te houden op de Universiteit Antwerpen. NSV!  presenteert zich als Vlaams-nationalistisch en rechts-conservatief. Arktos wordt geleid door John Morgan, en publiceert auteurs van Nieuw Rechts als Alain de Benoist, Guillaume Fay, Pierre Krebs en Alexander Dugin. Veel werken van Arktos zitten in de sfeer dat ze de Holocaust ontkennen en voor blanke suprematie gaan.

Dugin staat ook op het affiche als meest bekende activist. Hij is een onlangs bij Putin in ongenade gevallen rechts-extremistische Rus die bekend is door zijn boek De vierde politieke theorie dat naast het liberalisme, communisme en fascisme zoekt naar een vierde theorie. Hij is ontslagen als hoogleraarRaymond van den Boogaard kwalificeert Dugin alsvolgt: ‘Één ding is overduidelijk: democratische waarden, rechten van de mens en burger en wat dies meer zij, spelen bij Doegin geen enkele rol.’ Manuel Ochsenreiter is een Duitse neo-nazi en uitgever van Zuerst! die het in een commentaar opnam voor Dugin omdat de Groene Bundestag-afgevaardigde Volker Beck hem de toegang tot Duitsland ontzeggen wil. Ochsenreiter zet Beck weg als homo-activist: ‘Will der grüne Schwule Lobbyist Beck darüber hinaus sein privates München gegen Rußland kühlen?

Het is nog niet bekend waar de bijeenkomt plaatsvindt. NSV! zegt dat de precieze locatie later volgt. Maar het is opmerkelijk als de Universiteit Antwerpen zich ertoe zou lenen om deze anti-democratische en controversiële sprekers een podium te bieden. En ze zo legitimiteit en geloofwaardigheid te verschaffen. Het bestuur van de Universiteit dient goed te beseffen wat voor extreem-rechts gezelschap het in huis haalt. Een externe locatie buiten de Universiteit lijkt verstandiger om de integriteit van de Universiteit Antwerpen niet te bezoedelen. Dugin, Morgan en Ochsenreiter passen niet in een open academische omgeving. In België.

Foto: Flyer van de bijeenkomst Europa, het Westen voorbij op 18 april 2015 door de NSV! en Arktos

Wolfgang Münchau: EU stuurloos in Griekse en Oekraïense crises

with 2 comments

2f84e957e6f2e31dee220d2c9b17e0a6

Ik heb euroscepsis altijd een irrationeel onderbuikgevoel gevonden. Maar inmiddels bestaan er volkomen rationele redenen om tegen een lidmaatschap van de eurozone en de EU zelf te zijn‘, aldus de Der Spiegel– en Financial Times-columnist Wolfgang Münchau in de NRC van woensdag 4 maart 2015. Een eerdere versie die inging op de rol van Duitsland binnen de EU verscheen op 9 februari 2015 in Der Spiegel onder de titel ‘Was Griechenland und die Ukraine gemein haben’.

Ook wie zich niet in EU-politiek, Griekenland of Oekraïne verdiept heeft zal aanvoelen wat Münchau bedoelt. De opstelling van de EU uit zich in beide kwesties in pappen en nathouden. Niet in daadkrachtig handelen. De aanpak bestaat uit doorschuiven, aarzelen en reageren op incidenten. Dat maakt een onmachtige indruk en tast het vertrouwen in de Europese leiders aan. Griekenland heeft ‘in de economische geschiedenis slechter gepresteerd’ dan welk land ook, maar de EU zet het bestaande beleid voort. Is dat logisch? Oekraïne zal straks met gespeelde verbazing en ontzetting aan zijn lot overgelaten worden. Zonder toegenomen zelfkennis.

Münchau: ‘De EU had de Griekse schuld en de territoriale ambities van Poetin in een vroeg stadium moeten aanpakken, in plaats van beide uit de hand te laten lopen.’ Wat is de oplossing? ‘Wil de EU een zeker moreel en politiek gezag herwinnen, dan zal ze de Griekse schuldencrisis moeten oplossen en moeten opkomen voor Oekraïne.’ Het zit er niet in met een verdeelde, chaotische en besluiteloze EU. Wie gelooft op dit moment nog in een EU die krachtig opkomt voor de waarden waarvoor het staat en doet wat het zegt te doen?

Nog in 2005 keek een zich kosmopolitisch voelende elite hooghartig neer op de meerderheid van 61,5% van de Nederlanders die tegen het referendum over de Europese grondwet stemde. Het licht zou volgens D66 uitgaan als Nederland tegenstemde. De VVD suggereerde dat de Holocaust alleen door een JA-stem was te voorkomen. Dus al in 2005 spraken niet alleen de eurosceptici  de onderbuik aan, maar de eurofielen evenzeer. In het Duitsland van Münchau lag dat mogelijk anders. Maar nu zijn de rollen in Europa omgekeerd.

Iedereen die nu nog ondubbelzinnig voor de EU is kan zich niet meer op rationele gronden beroepen, maar moet dat beredeneren met irrationele onderbuikgevoelens. Want wie nadenkt komt tot de conclusie dat de EU in z’n huidige vorm leidt tot de ondergang van Europa. Wat is de oplossing? De regeneratie van de natiestaat?

Foto: Affiche Griekenland.

Joodse lobby vraagt sluiting ‘Poolse’ tentoonstelling in Ests Museum

with one comment

res

The Jerusalem Post bericht dat het Simon Wiesenthal Centrum gisteren heeft opgeroepen de tentoonstelling ‘Polen. Over herinneren en vergeten’ in het Tartu Kunstimuuseum in Estland te sluiten omdat het meent dat deze ‘spot met de slachtoffers van de Holocaust en hun herinnering beledigt’. Het Kunstmuseum Tartu ontkent deze aantijging en zegt in een verklaring dat het weliswaar lastig is om te praten over de Holocaust, maar het toch mogelijk moet zijn om het bespreekbaar te maken. Ook omdat de geschiedenis inzicht kan bieden in extremisme, vreemdelingenhaat, de positie van minderheden en oorlogen.

De curator van het museum Rael Artel verklaart tegen AFP dat het Wiesenthal Centrum volledig de essentie gemist heeft en het niet om grappenmakerij gaat. Maar juist om een respectvolle basis voor debat. Op de achtergrond speelt een onder de oppervlakte sudderend ongenoegen bij met name Europese moslims -maar zij niet alleen- waarom meer dan 70 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog de nagedachtenis van de slachtoffers van die oorlog zo strikt moet worden afgeschermd. Het idee ontstaat hierdoor dat Joden extra beschermd worden in het publieke debat. Invloedrijke joodse belangenorganisaties als het Simon Wiesenthal Centrum voeden dit idee door intolerant te zijn voor wat ze als intolerantie zien. Zo botsten er werelden.

Aan de hand van de berichtgeving in de Jerusalem Post en de tentoonstellingcsatalogus blijken de gewraakte werken ‘Residents’ van de Poolse  kunstenaar Zbigniew Libera en ‘Tikkertje’ (Berek) ui 1999 van de Poolse kunstenaar en filmregisseur Artur Zmijewski dat zich afspeelt in een gaskamer vol naakte mensen. Deze film werd in 2011 na protest van de Joodse gemeenschap verwijderd van de tentoonstelling ‘Side by Side. Poland – Germany. A 1000 Years of Art and History’ in de Berlijnse Martin-Gropius Bau. De onderdirecteur van het museum noemde dat toentertijd geen censuur of ingrijpen in de vrijheid van meningsuiting, maar een gebaar van respect jegens degenen die zich beledigd voelen. Zmijewski veroordeelde in 2012 in een verklaring de uitsluiting van zijn film van de tentoonstelling en meent dat dat een open debat in de weg staat.

Perceptie is de essentie. En macht. Want degene die mag vaststellen wat een belediging is en welke belediging geaccepteerd wordt als belediging heeft de macht om dat wat als ongewenst wordt ervaren uit te sluiten van de publieke ruimte. Berek stelt volgens Zmijewski aan de orde hoe we met de brute geschiedenis om kunnen gaan en we ons van de trauma’s ervan kunnen bevrijden. Men kan het daar mee oneens zijn, maar een oproep om deze film die vertoond wordt binnen een Ests museum uit te sluiten is een te eenzijdige perceptie van de geschiedenis die niet door een lobbygroep gedomineerd kan blijven worden. Debat gevraagd. Geen verbod.

bere

Foto 1: Foto ‘Residents’ van de Poolse  kunstenaar Zbigniew Libera. Onderdeel van de serie Positives dat iconische foto’s van belangrijke gebeurtenissen uit de 20ste eeuw reconstrueert.

Foto 2: Still uit Berek (1999) van Artur Zmijewski.