Het Verdrag van Versailles, de Duitse herstelbetalingen en de les voor de Russische Federatie (1919)

Agence de presse Meurisse, ‘A Versailles, les malles des allemands‘ [In Versailles, de koffers van de Duitsers], 1919. Collectie: Gallica, de digitale bibliotheek van de Bibliothèque nationale de France en zijn partners.

Er wordt de laatste tijd in allerlei publicaties op een losse en onterechte manier verwezen naar de herstelbetalingen die Duitsland in het Verdrag van Versailles (1919) zouden zijn opgelegd en die averechts zouden hebben gewerkt. Dat opleggen van herstelbetalingen gebeurde onder Franse druk. Een groot deel van Frankrijk was immers vernietigd door de Duitse inval en de oorlog van vier jaar.

Historici als Patrick Dassen hebben aangetoond dat de hoogte van de herstelbetalingen die Duitsland zouden zijn opgelegd aanzienlijk lager was dan zoals het in de toenmalige publieke opinie werd voorgesteld. Dat was geen 132, maar 25 miljard goudmark (zie na 31’). Het had een publicitair belang om het beeld te vormen dat Duitsland moest boeten voor de Eerste Wereldoorlog, maar al vanaf 1919 was duidelijk dat het dat totale bedrag nooit zou hoeven te betalen. Ook niet kon betalen. Het was louter een theoretisch bedrag voor de bühne. De praktijk was anders.

Het merkwaardige is dat het misverstand van de te hoge herstelbetalingen die Duitsland zouden zijn opgelegd en die de weg plaveiden voor Hitler bijna een eeuw later in de publieke opinie nog bestaat. Het was trouwens niet de hoogte van de herstelbetalingen, maar het feit dat Duitsland in het Verdrag van Versailles als enige schuldige werd aangeduid voor het ontstaan van de Eerste Wereldoorlog dat het meeste kwade bloed zette in het Duitsland van 1919.

Dat aspect van herstelbetalingen is weer actueel door de Russisch-Oekraïense oorlog. De krijgsmacht van de Russische Federatie heeft tot nu toe honderden miljarden euro’s schade aangericht in Oekraïne. Dat is grotendeels geen bijkomende schade van de oorlogshandelingen, maar bewuste vernietiging van de economische infrastructuur. Zoals fabrieken, opslagplaatsen, havens, wegen, bruggen en spoorwegen, maar ook woonhuizen, culturele gebouwen en regeringsgebouwen. De huidige schattingen duiden erop dat de totale schade kan oplopen tot 1000 miljard euro.

Het idee in westerse hoofdsteden is dat de Russische Federatie in hoge mate moet bijdragen aan de financiering van de heropbouw van Oekraïne. Want het is als enige schuldig aan de oorlog en de schade aan de Oekraïense infrastructuur.

Hoe dat wordt betaald is nog onduidelijk. Dat kan door confiscatie van tegoeden van de Russische staat en Russische oligarchen in het Westen. Dat kan door extra belasting op Russische energie. Dat kan door herstelbetalingen. Of een combinatie van een en ander.

Het is onterecht om uit de ontwikkeling van de Weimarrepubliek en het Derde Rijk te concluderen dat de herstelbetalingen die de Russische Federatie opgelegd kunnen worden na beëindiging van de huidige Russisch-Oekraïense oorlog niet te hoog mogen zijn. Dat is het misverstand dat tegenwoordig in interviews en analyses herhaald wordt door opinieleiders die een misverstand napraten.

Het is trouwens zo dat de Russisch-Oekraïense oorlog niet alleen Oekraïne vernietigt, maar ook de Russische Federatie. De eerste door bewuste vernietiging van de infrastructuur door de Russische Federatie, de laatste door stagnatie, mentale stilstand en isolatie van de wereldgemeenschap. Vooral Oekraïne moet opgebouwd worden, maar de Russische Federatie op termijn ook als president Poetin zijn functie heeft neergelegd. Het wordt een hele puzzel om straks die stukjes goed te leggen.


Advertentie

Laat Russen betalen voor schade in Oekraïne. Maak dat dagelijks inzichtelijk

Tweet van Konrad Muzyka – Rochan Consulting, 14 maart 2022.

Het wordt steeds duidelijker dat de Russische Federatie de oorlog met Oekraïne niet kan winnen, en beseft dat het die oorlog niet kan winnen. Want waarom zou de Russische politiek en militaire leiding zich anders bezighouden met het vernietigen van de Oekraïense economie en bedrijven? Door het kiezen van deze economische doelen verraadt de Russische Federatie haar intenties.

Dat zou niet logisch zijn als het Kremlin dacht Oekraine of delen ervan in de nabije toekomst te gaan besturen. Een bezetter schiet niet in puin wat hij later nodig denkt te hebben en tegen hoge kosten weer op moet bouwen. Daarbij komt, de Russische economie dreigt in een recessie te komen en heeft het geld niet om de schade die het nu in Oekraïne berokkent te vergoeden.

Het Kremlin heeft het geloof in de overwinning verloren en probeert de uitgangspositie van Oekraïne voor de nabije toekomst zo lastig mogelijk te maken. Maar of dat zo werkt valt te bezien. De heropbouw kan Oekraïne saamhorigheid bieden, in de eigen bevolking en in de relatie met de coalitie van landen die Oekraïne steunt tegen de Russische agressie.

Om de schade aan economie, bedrijven en burgerdoelen in Oekraïne zichtbaar te maken is het gewenst om daar een inschatting van te geven. En de optelling dagelijks te publiceren. Zodat ook het Kremlin weet dat voor haar de teller tikt en de rekening oploopt die het straks gepresenteerd krijgt.

In samenhang daarmee moeten de westerse tegoeden en bezittingen van de Russische staat, bedrijven, oligarchen en personen uit de kring van het Kremlin in kaart gebracht worden en publiekelijk worden gemaakt. Dat betreft dan legaal én illegaal bezit.

De som is simpel. Aan elke civiele schade in Oekraïne wordt een specifiek Russisch tegoed in het Westen gekoppeld. De eigenaar daarvan gaat dat betalen. Zodat voor iedereen duidelijk wordt wie dat flatgebouw in Kyiv of het ziekenhuis in Mariupol dat door Russische raketten is vernietigd gaat voldoen. Neveneffect kan zijn dat de Russische eigenaren van de westerse tegoeden en bezittingen druk gaan zetten op het Kremlin omdat ze snel hun westers bezit zien verdampen.

Tweet van de Poolse premier Mateusz Morawiecki en reactie, 14 maart 2022.