Neerkijken op de ander. Van menselijke dierentuinen en genocide tot moderne slavernij

Het tentoonstellen van ‘inboorlingen’ heeft een lange traditie. Het begon al in het oude Egypte. Vooral in de tweede helft van de 19de eeuw waren de menselijke dierentuinen erg populair en moesten ze dienen als legitimatie van het kolonialisme. Nog op de Expo van 1958 in Brussel was een Congolees dorp ingericht. Maar de tijden waren veranderd: ‘Na een incident met blanke kinderen die bananen gooiden naar hun zwarte leeftijdsgenoten hielden de Congolezen de menselijke zoo voor bekeken’.

Onderzoekers merken daar het in het interessante artikelIn the Days of Human Zoos’ (2016) over op: ‘De antropo-zoölogische tentoonstellingen waren de belangrijkste vector in de overgang van wetenschappelijk racisme naar wijdverbreid koloniaal racisme. Voor de bezoekers was de aanblik van deze populaties achter tralies – echt of symbolisch – voldoende om de hiërarchie te verduidelijken: het was duidelijk waar de macht en kennis zouden liggen.’

Het is moeilijk om ons voor te stellen hoe er 150 jaar geleden gedacht werd. Landen waren nog geen eenheid zoals ze tegenwoordig zijn. Hoe bevolkingsgroepen momenteel ook politiek van elkaar verschillen, vroeger waren landen cultureel en geografisch minder eenvormig dan nu.

Neerkijken op de ander om er zelf sterker van te worden is iets van alle tijden en alle landen. Het bestaat nog steeds, maar alleen niet in de vorm van menselijke dierentuinen. Denk aan de slavernij van de Oeigoeren in China of dwangarbeiders uit Noord-Korea, India, Pakistan, Nepal, Bangladesh en Sri Lanka die buiten hun grenzen worden tewerkgesteld. Denk aan de meer dan 6.500 arbeiders die in Qatar zijn overleden bij de bouw van voetbalstadions. In de Tweede Wereldoorlog lieten de nazi’s dwangarbeiders zich doodwerken.

Het kan nog erger. De Ottomanen probeerden in 1915 de Armeniërs uit te roeien, de Duitsers in het begin van de 20ste eeuw twee volkeren in wat tegenwoordig Namibië heet en de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog de Joden, Roma en Sinti.

Wat is erger? De ‘inboorling’ als visitekaartje van het kolonialisme, de moderne slavernij van de rechteloze migrantenwerkers of de sluimerende genocide op de Oeigoeren? Iedere tijd heeft een specifieke verschijningsvorm van het onrecht.

Petitie ‘Maak een einde aan de betrekkingen met Suriname’ scoort hoog op onbenul-maatstaf

Schermafbeelding van deel petitie ‘Maak een einde aan de betrekkingen met Suriname’ van Nathanael Robert Mulder.

Als de suggestie in deze petitieMaak een einde aan de betrekkingen met Suriname’ is dat Duitsland geen zwart koloniaal verleden heeft, dan is dat onjuist. De massamoord door de Duitsers op de Herero’s en Nama’s in Namibië (tot 1919 Duits-Zuidwest-Afrika) is door de Verenigde Naties erkend als de eerste genocide van de 20ste eeuw en kreeg de naam Namibische Genocide. Hitler had de Holocaust niet van een vreemde.

Het is evenmin onjuist dat Duitsland een beter verleden heeft dan Nederland. Zie wat het vanaf 1914 en 1939 aanrichtte door buurlanden binnen te vallen met tientallen miljoenen slachtoffers tot gevolg. Daar kan Nederland ondanks het feit dat het ook een zwart koloniaal verleden heeft niet aan tippen.

Duitsland is geen lichtend voorbeeld om tegen Nederland af te zetten. Daar komen eerder andere landen voor in aanmerking, hoewel bijna alle Europese landen in de 19de en 20ste een koloniaal verleden hebben met ontsporingen en onrecht tot gevolg. Maar juist Duitsland is niet zo’n uitzondering.

Verder bevat deze petitie zoveel onjuiste, onzinnige en niet onderbouwde beweringen dat het de vraag is of hier wordt beoogd om satire te bedrijven. De humor is dan dat het verleden van Duitsland als tolerant en anti-koloniaal wordt voorgesteld. Petitionaris Nathanael Robert Mulder probeert zich te laten kennen als een grappenmaker.

De petitie gaat ook voorbij aan de politieke realiteit van een verbeterde relatie van de regering Santokhi met Nederland. De uiting in een besloten bijeenkomst van minister Blok dat Suriname een mislukte staat is vanwege de etnische opdeling dateert van 2018 en is sindsdien afgedaan als onjuist en te kort door de bocht. Minister Blok is binnen de Nederlandse politiek geen man van grote ideeën en interessante visies, maar een boekhouder die op de winkel past. Nederland heeft afstand genomen van Bloks uitspraken en laat de frustratie aan Blok over voor een mislukte bijeenkomst. Nederland scoort in alle internationale vergelijkingen over de stand van de democratie, de rechtsstaat en het welzijn hoog en weet prima voor de eigen bevolking te zorgen.

Deze petitie is een dieptepunt van feitenvrije schrijverij. De petitionaris neemt de pose aan van de veelweter die niks weet. Als zijn petitie ergens een teken van kan zijn, dan is dat nog niet zo makkelijk uit te maken wat dat dan is. Een roep om aandacht? Liefde voor Duitsland? Anti-Nederlands sentiment? Gebrek aan historisch besef? Een aanval op de regering Santokhi en de verbeterde relatie van Suriname met Nederland? Een poging tot humor? Of is het dat allemaal gecombineerd in een poging om aan de hand van deze elementen de meest onbenullige petitie ooit op petities.nl te plaatsen? Deze poging heeft een goede kans van slagen.

Ik signaleer het omdat de overmoed van en het overschreeuwen van deze petitionaris staat voor veel wat er gebeurt in de publieke opinie. Waar toetsenbordactivisten zich met aplomb een aureool aanmeten van de veldheer die alles overziet en de wereld wel eens zal veranderen. Dat is trouwens iets van alle tijden. Malloten bestaan eeuwig.

Een wonderlijke Syrische oorlog zonder oorzaak of daders

src

Een verklaring van het Internationale Rode Kruis, de Syrische Halve Maan en de Internationale Federatie van Rode Kruis- en Rode Halve Maan Verenigingen over een aanval op een hulpkonvooi in Orem Al Kubra bij Aleppo verwijst niet naar oorzaak of daders. Met op z’n minst 12 doden. Een en ander hangt nauw samen. Als het een luchtaanval was, dan sluit dat de oppositie uit die geen luchtmacht heeft. Volgens getuigen van de Syrische Halve Maan was het een luchtaanval. Zodat de schuldigen gezocht moeten worden bij de Russische of Syrische luchtmacht of bij de Amerikaanse coalitie. Omdat de coalitie in een andere regio meer naar het Oosten opereert blijven de Russische en Syrische krijgsmacht over als dader. Het Kremlin ontkent. Maar het mag niet worden gezegd. Dat is te delicaat voor … het vredesproces? Waarbij elke dag doden vallen. Syrië, het nieuwe Rwanda. Een sluipende volkerenmoord zonder dat enig land de leiding neemt om tot een oplossing te komen. Een oorlog zonder oorzaak en daders. Precies zoals bij de aanval op het hulpkonvooi bij Aleppo.

Foto: Schermafbeelding van tweet van de Syrische Halve Maan, 20 september 2016.

DENK-kamerlid Öztürk in opspraak wegens vastgoedtransacties

Het is een publiek geheim dat het door dubieus financieel handelen in opspraak geraakte ex-PvdA-kamerlid Selçuk Öztürk die in november 2014 uit de PvdA stapte een onbeholpen en ronduit dom persoon is. Een reconstructie uit 2014 van het AD hoe Öztürk en Tunahan Kuzu ondanks waarschuwingen in 2012 toch op de kandidatenlijst van de PvdA kwamen maakt inzichtelijk dat Öztürk geen sociaal-democraat was, maar een conservatieve Turkse nationalist met een kort lontje. NRC reconstrueert in een artikel hoe Öztürk voordat hij in 2012 kamerlid werd in Roermond panden opkocht en er winst mee maakte. Met hem is ook de beweging DENK in opspraak geraakt. Of hij integer handelde wordt nu onderzocht. Selçuk Öztürk heeft de schijn tegen.

Wat leert de affaire Öztürk? Is dit het einde van de bescheiden opmars van DENK die begon met het toetreden van Sylvana Simons op 18 mei? DENK probeerde afgelopen dagen de te verwachten publicitaire schade voor Öztürk te counteren met een filmpje dat op sociale media werd geplaatst en de media aanviel. Inclusief NRC die vandaag de financiële handel van Öztürk onthulde. Hoewel de gevestigde media kritiek verdienen omdat ze vaak te dicht tegen de gevestigde macht aanleunen en fundamentele maatschappijkritiek inslikken sloeg het filmpje de plank mis doordat het alle media over een kam scheerde. De waarheid die DENK suggereert te geven is geen haar beter dan de waarheid die establishment media niet zouden geven. DENK heeft door eigen prestaties weinig recht van spreken. Onder relativering van het bestaan van ‘de waarheid’ is DENK een beweging die ontregelt, kritiseert en belooft, zoals Geert Wilders, president Putin of Donald Trump ook doen.

De strategie van DENK is het mobiliseren van ontevredenen die zich niet bij de anti-establishment partijen PVV of SP thuisvoelen. Dat kan succesvol zijn en in maart 2017 bij de landelijke verkiezingen tot winst leiden. Wat Nederland echter heeft te winnen bij een kamerlidschap van Selçuk Öztürk is de vraag die vandaag alleen nog maar actueler is geworden. Ook DENK verdient integriteit en kwaliteit om de doelgroep van etnische minderheden waarvoor het zegt op te komen te kunnen bedienen. Het valt te betwijfelen of Öztürk daarbij een positieve rol kan spelen. Hopelijk komt hij zelf tot dit inzicht om verdere schade voor DENK te voorkomen.

Aansluiting van Sylvana Simons bij DENK roept reacties op

Sylvana Simons, het zal wel aan mijn algemene ontwikkeling liggen, maar ik had er geen idee van wie ze was. En ik weet het nog nauwelijks. Mij is duidelijk dat ze een BN’er is -dus bekend van de Nederlandse media- maar waarom dat is weet ik niet. Doorgaans zijn BN’ers bekend … omdat ze BN’er zijn. Maar ik weet nu wel dat ze zich aangesloten heeft bij de politieke partij DENK van twee Turkse Nederlanders die zich eind 2014 afscheidden van de PvdA. Met Selçuk Öztürk en de slimme Tunahan Kuzu. Simons is volgens een bericht op NOS overspoeld met racistische reacties. Ze zegt dat haar dat verrast heeft. Simons krijgt ook steun van onder meer vice-premier Lodewijk Asscher die twitterde: ‘Die in-racistische reacties op Sylvana Simons maken me misselijk en woedend’. En daarin heeft hij gelijk, Simons verdient het om inhoudelijk te worden aangevallen.

En daar is alle reden toe. Door de racistische reacties wordt niet duidelijk hoe ze past bij DENK en waar ze precies voor staat. Er waren inhoudelijke reacties op Simons’ overstap naar DENK die neerkwamen op de vraag wat een geëmancipeerde vrouw bij een pro-Turkse partij te zoeken heeft die de Armeense genocide ontkent en het beleid van de Turkse president Erdogan billijkt. En het gebruik van grove woorden niet schuwt. Dat het een dankbaar onderwerp is blijkt uit een parodie op minister Bussemaker in reactie op een tweet van DENK. Sociale media zorgen voor onrust en verwarring. De Nederlandse politiek is goed in vorm. Met schone schijn.

Jamala met ‘1944’ namens Oekraïne naar Eurovisie Songfestival

Update 15 mei 2016: Oekraïne heeft het Eurovisie Songfestival 2016 gewonnen met een politiek getinte song.

Oekraïne stuurt Jamala, artiestennaam van Susana Jamaladinova naar het Eurovisie Songfestival in Stockholm met het lied ‘1944’ over de deportatie van Krim-Tataren door de Sovjet-Unie. Ze won de nationale competitie door de publieksstem. De tekst is in het Engels en Krim-Tataars, een Turkse taal. De song bevestigt de trend van het politieke lied als subgenre met verwijzingen naar de eigen geschiedenis. Zo kwam voor Armenië de gelegenheidsgroep Genealogy in 2015 met het lied Face the Shadow’ over de Armeense genocide in 1915.

Turkije dat de Armeense genocide ontkent had weinig mogelijkheden om dat te verhinderen doordat het onder druk van de islamitische regering van president Erdogan zich afkeert van Europa en sinds 2012 niet meer meedoet aan het Eurovisie Songfestival. Maar met de Russische Federatie dat wel meedoet is het dit jaar anders. In de Duma gaan stemmen op om de organisatie te verzoeken Jamala te verhinderen deel te nemen omdat het erop gericht zou zijn de Russische Federatie ‘te steken’. In een bericht doet Ukraine Today verslag.

De regels van het Eurovisie Songfestival zeggen in 1.2.2 (h) ‘No lyrics, speeches, gestures of a political or similar nature shall be permitted during the ESC. (..). No messages promoting any organization, institution, political cause or other, company, brand, products or services shall be allowed in the Shows and within any official ESC premises (..). A breach of this rule may result in disqualification.’ De officiële presentatie van ‘1944’ door Jamala op het You-Tube kanaal van de Eurovisison Song Context zoals deze uitgevoerd zal worden in Stockholm mist de verwijzingen uit bovenstaande video naar de  deportaties  en het optreden van de Sovjet-autoriteiten. Het bevat eerder een humanistische, dan een politieke boodschap. Daarom valt niet in te zien dat een verbod op verzoek van de Duma kans maakt omdat er formeel geen regels overtreden worden.

De subtext van de video is explicieter en heeft een politieke boodschap. Maar omdat de video formeel niets met de officiële presentatie van Jamala te maken heeft kan de zangeres noch de Oekraïense delegatie daarop afgerekend worden. De video is een montage van de audio track van ‘1944’ met fragmenten uit de film Haytarma (‘Хайтарма’) van Viktor Borisov uit 2013 over de deportatie van de Krim-Tataren door de Sovjets in het dorp Alupka op 18 mei 1944. Zie hier de volledige film op YouTube. Met na 51’’ de video-fragmenten. 

vb

When strangers are coming…
They come to your house,
They kill you all
and say,
We’re not guilty
not guilty.

Where is your mind?
Humanity cries.
You think you are gods.
But everyone dies.
Don’t swallow my soul.
Our souls

Yaşlığıma toyalmadım
Men bu yerde yaşalmadım
Yaşlığıma toyalmadım
Men bu yerde yaşalmadım

We could build a future
Where people are free
to live and love.
The happiest time.

Where is your heart?
Humanity rise.
You think you are gods
But everyone dies.
Don’t swallow my soul.
Our souls

Yaşlığıma toyalmadım
Men bu yerde yaşalmadım
Yaşlığıma toyalmadım
Men bu yerde yaşalmadım

Foto: Still uit film film Haytarma (2013) van Viktor Borisov.

Argos: Fotorolletje Srebrenica ligt nog ergens in het archief

3dc849e6ed2c80197ae7e3e5bb9058143714d80f492d8fbec7107c53fdf2c672

Onderzoeksprogramma Argos van VARA en VPRO zond gisteren een uitzending uit over het fotorolletje van Srebrenica. Hier te beluisteren. Peter Rutten is de leider van het team van de Koninklijke Marechaussee dat de verdwijning ervan in 1995 onderzocht. Hij heeft ook na 20 jaar twijfels over de uitleg van de toenmalige top van de landmacht en uit kritiek op de gang van zaken. Hij wijst op onwaarschijnlijkheden (na: 27’ 07’’). Mede omdat er nooit een volwaardig strafrechtelijk onderzoek is verricht vermoed hij dat hij gebruikt is. Ook maker van de foto’s Ron Rutten acht het mogelijk dat het fotorolletje gewoon in de archieven van Defensie ligt.

Argos heeft geen bewijs in handen dat haaks staat op de uitleg van Defensie, maar maakt wel aannemelijk dat er onwaarschijnlijkheden zijn opgetreden bij zowel het ontwikkelen van het fotorolletje als het onderzoek dat niet strafrechtelijk, niet onafhankelijk en niet diepgaand was. Een reden waarom het in de doofpot gestopt werd is dat het in 1995 om politieke redenen wenselijk was dat de foto’s die getuigden van oorlogsmisdaden die onder de neus van de Nederlandse militairen werden begaan uit de publiciteit moesten worden gehouden.

Samen met Nova heeft Argos sinds 1998 aandacht besteed aan het fotorolletje van Srebrenica. Het is negatief symbool geworden voor de doofpotcultuur op Defensie en positief voor gedegen onderzoeksjournalistiek die echter toch niet de kern van de macht kan blootleggen. Er is een gelijkenis met de kwestie Demmink die van 1993 tot 2012 speelde in de top van het Ministerie van Justitie. Ondanks verklaringen van de vorige justitieminister Ivo Opstelten werd jarenlang een diepgaand onderzoek naar de in verband met pedofilie en ambtelijke obstructie gebrachte Demmink geblokkeerd en moest een oriënterend feitenonderzoek dienen als afleiding voor zo’n onderzoek. Peter Rutten realiseert zich dat hij de katvanger was. Dit alles rechtvaardigt alsnog een diepgaand, strafrechtelijk en onafhankelijk onderzoek naar het fotorolletje van Srebrenica.

Foto: ‘ZKH Prins Willem-Alexander in gesprek met Dutchbatters, na de val van Srebrenica, juli 1995’. In Zagreb. Collectie: Centrum voor Audiovisuele Dienstverlening Koninklijke Marine.

Armenië verwijst naar genocide 1915 op Eurovisiesongfestival

Vanavond is de eerste halve finale van het Eurovisiesongfestival. Deze keer in Wenen. Armenië doet mee met de gelegenheidsformatie Genealogy die bestaat uit vier zangeressen en twee zangers. Ze zingen het nummer ‘Face The Shadow’ met muziek van Armen Martirosyan and tekst van Inna Mkrtchyan dat ze zelf een ‘krachtig volkslied over vrede, eenheid en liefde’ noemen. Onmiskenbaar gaat het over de genocide van 1915. De lege stoelen symboliseren de dood. Van de 14 familieleden blijft niemand over. De suggestie is dat ze vermoord zijn. Turkije dat de Armeense genocide ontkent heeft weinig mogelijkheden om te interveniëren doordat het onder druk van de islamitische regering van president Erdogan zich afkeert van Europa en sinds 2012 niet meer meedoet aan het Eurovisiesongfestival. Nationale identiteit en geschiedenisglitter als voer voor stilisten.

arm

Foto: Licht bijgesneden schermafbeelding van still uit de Armeense bijdrage van het Eurovisiesongfestival 2015: Face The Shadow‘ van Genealogy.

Waarom keert Bulgaarse president zich tegen Russische expansie?

Er loopt een lijn van Bulgarije naar Oekraïne via Tatarstan en de Krim-Tataren. Daarom is het geen toeval dat Ukraine Today aandacht besteedt aan de toespraak van de Bulgaarse president in de Algemene Vergadering van de VN. Rosen Plevneliev keert zich tegen de Russische expansie en is voor de Oekraïense soevereiniteit.

Achtergrond is dat de Tataren in de autonome republiek Tatarstan als deel van de RF -hoewel de gerussificeerde nomenklatoera het zelf als deel van Rusland beschouwt- Bulgaarse wortels hebben. Evenals de Krim-Tataren zijn ze te herleiden tot tot de islam bekeerde etnische Turken. De Krim-Tataren worden door de annexatie -of correcter gezegd: de administratieve inlijving- van de Krim in maart 2014 door de RF vervolgd.

Dit brengt Volga-Tataren uit Tatarstan en Krim-Tataren tot het besef dat ze naast een gemeenschappelijke historie ook dezelfde belangen hebben. Gisteren protesteerde in Kazan een groep Tataren tegen de vervolging door de RF van de Krim-Tataren, aldus een bericht van de Russische oppositie waar Paul Goble naar verwijst.

Het optreden tegen de Krim-Tataren verstevigt niet alleen de banden tussen beide volkeren, maar vestigt opnieuw de aandacht op de onderdrukking en de russificering van etnische niet-Russische nationaliteiten en groepen binnen de RF. Het geeft westerse landen een aangrijpingspunt om de RF te verzwakken omdat deze zelf in Oost-Oekraïne grenzen, soevereniteit en autonomie van eigen minderheden ter discussie heeft gesteld.

c834f4d0c42a37d77dc9251818ae7b73

Foto: Protest in Kazan op 27 september 2014 door Tataren met borden waarop staat: ‘Krim-Tataren, Wij betuigen onze solidariteit met jullie!’, ‘Krim 1944-2014. Genocide moet niet worden herhaald!’, ‘Vervolging van de Tataren is de schande van Rusland’ en ‘VN, EU! Verdedig de Krim-Tataren’. Vertaling via Eurasia-blog van Paul Goble. 

Vier vragen over vlucht MH17 van Malaysia Airlines

2014-07-17T232046Z_1_LYNXMPEA6G13Z_RTROPTP_2_UKRAINE-CRISIS-AIRPLANE

Vele vragen resteren. Zeker 189 Nederlandse doden op vlucht MH17 van Malaysian Airlines. Nederland rouwt, maar durft nog niet in de richting van de schuldigen in Oost-Oekraïne te wijzen. Het is nog niet gepast. Rouw gaat nog even voor. Of de vraag aan Malaysian Airlines waarom het ondanks allerlei waarschuwingen dat de separatisten over luchtdoelraketten beschikten die ze ook echt gebruikten om Oekraïense vliegtuigen van grote hoogte uit de lucht te schieten toch hun vliegtuigen over de regio lieten vliegen. Terwijl Air France of British Airways uitweken naar het zuiden. Klopte de veiligheidsanalyse van Malaysia Airlines? Of de vraag waarom speciale troepen van het Oekraïense leger het BUK-systeem waarmee MH17 is neergeschoten niet uitschakelden. Hoewel de separatisten dagelijks oorlogsmateriaal uit Rusland aangeleverd krijgen lijkt daar geen beginnen aan. Maar toch, was het BUK-systeem niet een speciale bedreiging en uitschakeling waard?

De belangrijkste vraag is of de vliegramp een wekroep voor de EU wordt. Ontwaakt het uit de sloomheid? Is het bereid om eensgezind op te treden tegen de expansiepolitiek van president Putin die de vrede in Europa bedreigt en is het in staat om de voet op de rem van het vertragende Oostenrijk, Tsjechië, Hongarije en Griekenland te overstemmen? Zelfbewustzijn, zelfbeeld en samenhang van de EU staan op het spel. Der Spiegel geeft naast overweldigend bewijs ondersteunend bewijs voor de betrokkenheid van de separatisten. Ze zouden het gecompliceerde BUK-systeem waarvoor zeker 20 man geïnstrueerd personeel nodig is niet voldoende beheersen. Met als gevolg dat ze het niet meer in de hand hadden. En een vergissing begingen. Dat amateurisme dat tot terrorisme leidt moet gestopt worden. De EU is aan zet om het initiatief te nemen.

Foto: Bloemen en kaarsen voor de Nederlandse ambassade in Kiev om de slachtoffers te gedenken, 17 juli 2014.