In navolging van Kremlin drukt Trump met zijn leugens iedereen in de onwaarheid. En ontneemt ons de kracht van de verbeelding

Wie sites bezoekt die de op Europa en de VS gerichte Russische propaganda doorprikken begrijpt beter waar president Donald Trump zijn leugens vandaan haalt. De Toronto Star houdt het aantal leugens van Trump bij en komt tot 2029 ‘valse claims’ tijdens zijn presidentschap. Het telt steeds sneller op. De leugens dienen als afleiding voor wat Trump bedreigt. Zo moeten leugens die zelfs zonder schroom als klaarblijkelijke leugens worden gepresenteerd koste wat kost afleiden van de ontmoeting in Helsinki met president Putin die door vriend en vijand als een knieval (kowtowing) wordt gezien en een teken voor de ondergeschiktheid van Trump aan het Kremlin. Die sites zijn onder meer Myth Detector, Polygraph.info, StopFakeEnglish en Disinfo Portal.

Nederlanders zijn niet gewend dat hun overheid glashard liegt. Ze beseffen dat politici en bestuurders hun zwakheden hebben, soms om de waarheid heen draaien, af en toe feiten verzwijgen en fouten proberen te verdoezelen, maar dat is wat anders dan een overheidsbeleid van georkestreerde leugens als verlengde van de buitenlandse politiek. Zo’n beleid kent Nederland niet. Hoewel men kan zeggen dat de afstand tussen liegen en niet vertellen klein is. De reden voor steun aan banken (ABN in 2007, kosten ?? miljard) en multinationals (dividendbelasting: Shell, Unilever) is nog steeds niet geopenbaard. Juist vanwege dit opaak beleid zou de Nederlandse overheid in tijden van nepnieuws en de ondermijning van de waarheid afstand moeten nemen tot landen en buitenlandse leiders die liegen tot onlosmakelijk onderdeel van hun beleid hebben gemaakt.

President Donald Trump wordt vaak afgebeeld als iemand die geen geduld heeft voor overleg zoals dat vooral in internationale organisaties als een klimaatakkoord of handelsverdrag, de VN of NAVO vorm krijgt. Daarbij meent Trump als leider van ‘het machtigste land ter wereld’ sterker te staan als hij overlegt met individuele landen afzonderlijk. Keerzijde daarvan is dat hij allianties die 70 jaar lang de humus voor Amerikaans welzijn en welvaart zijn geweest verwaarloost en onderwaardeert. De negatieve neveneffecten schuift hij voor zich uit. Maar nu al treffen zijn leugens doel als hij die 70 jaar economische, culturele en politieke voorspoed van zijn land ontkent en Amerikanen als het ware hun verleden ontneemt. Dat drukt iedereen in de onwaarheid.

Putin, Trump of de Noord-Koreaanse leider Kim Jung-Un vinden elkaar niet zozeer in hun geloof in autoritair leiderschap, het terugdringen van de democratie en het onttakelen van de rechtsstaat, maar in hun geloof in de werking van leugens. Leugens zijn het cement waarmee ze de façade van hun Potemkin-dorp bouwen. Dat is een hedendaagse variant van de slagzin uit 1968 dat de verbeelding aan de macht is. Maar het is niet de verbeelding die door het volk als strijdmiddel tegen de autoriteiten werd ingezet. Het is de verbeelding die door de autoriteiten tegen het volk wordt ingezet. Onder de straatstenen ligt niet langer het strand (‘Sous les pavés, la plage!), maar de verloren illusie van strand. Gevaar van politieke leiders als Putin of Trump die liegen tot speerpunt van beleid en positionering maken is niet zozeer dat ze feiten verzinnen of bewust verkeerd voorstellen of het begrip ‘waarheid’ ondermijnen, maar dat ze het volk de verbeelding ontnemen. Ze snijden de mogelijkheid af om te dromen en de realiteit te betoveren. Daarom ziet met name de jeugd het somber in.

Foto: Beroemde straatposter van het tegenprotest van 1968 met tekst: ‘une jeunesse que l’avenir inquiète trop souvent’ (‘Een jeugd die te vaak door de toekomst wordt gestoord’). Zie ook ‘May 1968’ van Navya Ashokkumar.

De Russische connectie van Donald Trump. En van Hillary Clinton

De campagne van Donald Trump is de afgelopen twee weken door het ijs gezakt. Media die hem in de voorverkiezingen op het schild hielpen hijsen nemen nu afstand van hem. Hij keldert in de peilingen. Volgens fact-checking site Politifact is ongeveer 75 procent van zijn beweringen grandioos fout, fout of grotendeels fout. Geen enkele politicus doet zoveel onjuiste beweringen. USUncut zet het in een artikel op een rijtje en signaleert dat enkele omroepen als antwoord op Trumps misleiding in real time zijn beweringen fact checken door het geven van commentaar in een tekstvak onder in beeld. Dit is oogsten voor de Clinton-campagne

De Russische connectie heeft Trump kwetsbaar gemaakt voor aanvallen van Hillary Clinton. Trump is geen Russische spion die op de loonlijst van het Kremlin staat. Zoals John Schindler voor Observer in een artikel schreef praat Trump simpelweg de propaganda van het Kremlin na: ‘Or he is consciously parroting Kremlin propaganda’. Trump kijkt bijna continu televisie en haalt daar zijn informatie vandaan. En zijn inzicht. In een opinie-artikel voor The New York Times bevestigde oud-directeur van de CIA Mike Morell gisteren die lezing door te wijzen op Trumps onwetendheid: ‘In the intelligence business, we would say that Mr. Putin had recruited Mr. Trump as an unwitting agent of the Russian Federation.’ Morell zegt voor Clinton te stemmen.

De Russische connectie van Trump is er een van onwetendheid, oppervlakkigheid en naïviteit. Trumps naaste medewerkers Paul Manafort, Mike Flynn en Carter Page hebben een hechte connectie met het Kremlin en hun vrije hand van handelen in de campagne is mogelijk door Trumps onwetendheid. Campagnemanager Manafort op zijn beurt lijkt de controle over Trump verloren te hebben. Een en ander duwt Trumps campagne over de rand van handelen in het Amerikaans belang en samenspannen met een buitenlandse regering.

Ook Hillary Clinton heeft een Russische connectie. De tegenprestaties die zij bood om buitenlands geld naar de Clinton Foundation te laten stromen is haar achilleshiel. Maar WikiLeaks’ Julian Assange heeft nooit de bewering gedaan die de Russische propaganda naar buiten brengt dat hij ‘enough evidence’ heeft om Clinton aan te laten klagen. Dat die bom in de campagne gaat barsten is een gefabriceerd verhaal. Bernie Sanders die in de campagne ervan werd beschuldigd een ‘socialist’ te zijn met de notie communist of pro-Russisch, lijkt juist de kandidaat zonder een Russische connectie. In de Amerikaanse politiek lijkt niets zoals het is.