George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Exotisme

De vrouw en de trein

leave a comment »

Het gezegde luidt ‘Het verleden is een vreemd land’. Wat zich 55 jaar geleden in 1959 langs de spoorweg afspeelt lijkt eerder een vreemd continent. De vervreemding die dat nu oproept volgt niet zozeer uit de verbazing van de hedendaagse mens over tempo, gebruiken, omgangsvormen of oude procedures, maar uit het besef dat de overwegwachter ons even exotisch is als de vluchteling nu in Zuid-Soedan of de boer op het Indiase platteland. Maar de 61-jarige mevrouw Van Kempen had tegelijk ook onze tante of grootmoeder kunnen zijn. Die combinatie van afstand en nabijheid maakt de vervreemding pas echt schrijnend. Kijker en bekekene zijn tot elkaar veroordeeld in een onbegrepen huwelijk dat nooit meer ontbonden kan worden.

Kunnen we het commentaar dat even traag vordert als de routine die het beschrijft begrijpen? Laat staan op waarde schatten. Als iets snel veroudert dan is het het komische. Zijn de koeien die de overweg oversteken een ‘grappig’ bedoeld beeldrijm (‘melkweg’) en een reflectie op Fanfare (1958) van Bert Haanstra, of niet?

De vrouw staat haar mannetje, die geest van ruimdenkendheid draagt het verslag uit. We beseffen dat deze werkende vrouwen in 1959 het niet makkelijk hadden. Ze doen hun ding, en dat jarenlang. Mochten ze er zijn omdat de mannen wel wat anders te doen hadden? Idyllisch is het niet om door de klok geleefd te worden.

De mannelijke collega neemt de wacht in de nacht over. Zo wordt de vrouw alsnog behoed. De verhoudingen worden op tijd rechtgetrokken. Teruggebracht tot roodkapje uit een sprookje passeert voor haar de laatste trein van de dag. Vanuit het raam kijkt, wat een kind lijkt, met de camera mee naar de passerende trein. Zodat nacht, trein, overwegwachter, raam en kind door de onzichtbare camera in een beeld gevangen worden. In dat Limburgse niemandsland aan de spoorweg. Een langdurige Brief Encounter van 25 jaar. Ons wacht de rol van finale gluurder. Vlot neemt de overwegwachter de telefoon op en spreekt een collega in het toenmalige heden en ons ondoorgrondelijk uit het verleden toe. De stem zegt dat de trein voorbij is. Maar dat wisten we al.

vro

Foto: Still uit ‘Vrouwen bij de Nederlandse Spoorwegen’. YouTube-kanaal van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Ophef over exotische ramadan staat emancipatie in de weg

with 10 comments

fight-between-carnival-and-lent-1559.jpg!Large

Deel van de Nederlandse moslims viert deze maand ramadan. Gedurende de dag vasten ze. Niet iedereen echter. Zo doet eenderde van de van oorsprong Turkse moslims niet mee. Jonge kinderen, zieken, zwangere vrouwen, soldaten in de oorlog, reizigers en anderen voor wie het vasten een bedreiging vormt zijn dat niet verplicht. Aldus Wikipedia. Maar zelfs degenen die aan de ramadan meedoen zijn niet op voorhand belijdend moslim. Hetzelfde effect als ‘christenen’ die naar de kerstdienst gaan en het daar voor een jaar bij laten.

In de NRC ontstond een debatje tussen gelijkgezinden toen schrijver Hafid Bouazza reageerde op een open brief van vrijdenker Anton van Hooff. De laatste roept uit: ‘Stop ophef over de Ramadan‘. En: ‘Ik herinner me niet dat er indertijd zoveel aandacht voor de katholieke veertigdaagse vasten was. Roomsen liepen gewoon niet zo te koop met hun versterven, moslims doen dat wel.‘ Historisch hebben de moslims het vasten van de joden en christenen afgekeken. Van Hooff begrijpt dat toen moslims zich in Nederland vestigden er stil werd gestaan bij de Ramadan omdat het exotisch was. Maar: ‘nu is het zo gewoontjes dat het tijd is maar eens de spot te drijven met die hovaardige en soms schadelijke vorm van groepswaan.’ Bouazza onderschrijft dat en ziet in de reacties van de inheemse Nederlanders sentimentaliteit en verrukking over de heilige nobele wilden.

Van Hooff en Bouazza hebben sterke argumenten. Ze proberen een debat op gang te brengen. De in Marokko geboren Bouazza stelt uitdagend: ‘De moslims -en laten we eerlijk zijn: vooral Marokkanen zijn hieraan schuldig- hebben constant de behoefte, de uitzonderlijke, overheersende, onredelijke behoefte aan erkenning van onhebbelijkheden en tradities die zij zelf niet eens begrijpen.’ Bouazza begrijpt waarom de Nederlandse moslims zich in deze positie laten drukken: ‘in welk islamitisch land krijgt men subsidie voor een iftar?’

Tot wat voor misverstanden en onzinnige uitspraken de ramadan bij inheemse Europeanen leidt maakt een toespraak van de Britse premier David Cameron duidelijk. Hij ziet er spiritualiteit en humanisme in. En plakt moslims het etiket van hulpbehoevendheid, inertie en slachtofferschap op. Vrijheid van godsdienst geeft in Europa alle moslims de vrijheid om de ramadan te vieren. Zoals iedereen met een geloof of levensovertuiging zo’n vrijheid heeft. Da’s een kostbaar goed dat gekoesterd moet worden. Maar het is absurd dat van al deze groeperingen alleen degenen die aan ramadan doen daarvoor door de samenleving beloond moeten worden.

De niet-slijtende aandacht voor het exotisme van de ramadan is merkwaardig en wordt tot inheemse folklore als antwoord op uitheemse folkore. Nodig is emancipatie van niet-moslims die stoppen om die moslims die aan ramadan doen schouderklopjes te geven. Dat doet God wel. Pas dan kunnen moslims volwassen worden.

Foto: Pieter Bruegel (de Oude), Het gevecht tussen Carnaval en Vasten1559.

Bezwaar tegen Elfstedentocht op zondag dient pluriformiteit

with 7 comments

Sommigen noemen de islam achterlijk. Een terecht verwijt omdat tientallen moslimlanden grossieren in corruptie en intolerantie. De bewering dat de islam niet met democratie te verenigen is valt echter niet aan te tonen. Het tegenvoorbeeld is de Maleisische oppositieleider en moslim Anwar Ibrahim die zich in een NRC-interview met Elske Schouten redelijk opstelt.

Ibrahim legt uit hoe tegenstellingen overbrugd worden en pluriformiteit in de praktijk werkt. Maleisië kent een meerderheid aan autochtone Maleisiërs die volgens de grondwet verplicht moslim zijn, een Chinese bovenklasse en een Indiaas proletariaat. Officieel kent Maleisië vrijheid van godsdienst, maar in de praktijk werkt dat niet altijd zoals bleek in de zaak Jill Ireland. Het woord Allah mocht ze als christen niet gebruiken.

Ibrahim formuleert de essentie van pluriformiteit: ‘Ik heb geen vooroordelen. Ik ben een liberaal in de zin dat ik respecteer dat mensen hun visie willen uiten: of het nu gaat om een zeer vrome en religieuze man of een seculiere liberaal’. En: ‘(..) als moslim drink ik niet, mijn kinderen drinken ook niet. Maar ik kan het niet opdringen aan anderen, laat staan als het niet-moslims zijn.’ Over het islamitische PAS binnen zijn coalitie zegt-ie dat de afspraak geldt dat de partij bijvoorbeeld bezwaar kan maken tegen een ‘bloot’ optreden van Beyoncé en het het concert niet hoeft bij te wonen. Maar dat de rest die dat wil er heen kan gaan.

De Nederlandse Vereniging tot Bevordering van de Zondagsrust en de Zondagsheiliging kwam in het nieuws door een aangekondigde protestbrief aan de Vereniging De Friesche Elf Steden. Het zou een tocht op zondag betreuren. De brief is niet terug te vinden, maar een brief uit 2007 over een soortgelijk onderwerp zegt: ‘Echter er is een zaak welke nooit veranderen zal, en dat is de wet der tien geboden zoals deze ook in Gods Woord ons is beschreven. Het vierde gebod van deze wet wijst ons heel nadrukkelijk op de rust en heiliging van de zondag met onder meer de volgende woorden: ‘Gedenkt de sabbatdag dat gij dien heiligt’.’

De Vereniging onderstreept bij monde van voorzitter D. van der Sluis het ‘bijzonder te betreuren‘ als de Elfstedentocht op zondag gereden zou worden. Volgens zijn christelijke visie is het in strijd met de Bijbel. Van der Sluis zegt zich ‘grote zorgen‘ te maken over een eventuele Elfstedentocht op zondag.

Dat Van der Sluis bezwaar maakt tegen een Elfstedentocht op zondag past binnen de pluriformiteit. Het geluid van reformatorische Christenen is evenveel waard als dat van anderen. Onbegrijpelijk is trouwens waarom een aangekondigde protestbrief van een splintergroep zoveel publiciteit trekt. Opvallend veel in Vlaamse media die dit waarschijnlijk exotisch vinden. Alsof men moet ontdekken wat pluriformiteit in de praktijk inhoudt. Dat geldt ook voor Van der Sluis en zijn geloofsgenoten die niet hoeven te schaatsen op zondag. Om Anwar Ibrahim te parafraseren: ‘Maar ik kan het niet opdringen aan anderen, laat staan als het niet-christenen zijn.’

Foto: Elfstedentocht 1954

Johanna en George over religie en islam 11

leave a comment »

Deel 11 van een discussie tussen Johanna Nouri en George Knight.

Johanna: Het gaat er niet om dat moslims iets typisch islamitisch doen wat op eigen merites beoordeeld moet worden. Nee, zij volgen de begane paden van de maatschappij waarin zij leven en moeten dus naar nationaal geldende maatstaven beoordeeld worden. Daar ontbreekt het nogal eens aan.

= Ik vind je opstelling legalistisch. Staatsrechtelijk heb je gelijk. Maar da’s maar een deel van het verhaal. Het gist aan politiek en maatschappelijke processen. De angst regeert en wordt aangewakkerd. Er is een Nederlandse islam die zoals je zegt niet hierarchisch en strikt georganiseerd is als de andere monotheistische stromingen in Nederland. Dus verdeeld en lastig aanspreekbaar is. Dat maakt kwetsbaar. =
Er is niets legalistisch aan het uitgangspunt dat in ons land rechten en plichten voor iedereen gelijkelijk gelden. Het is de basis van onze democratische rechtsstaat. Dezelfde rechtsstaat die we terecht met hand en tand verdedigen.
Angst regeert, mee eens. Het kan echter niet zo zijn dat we ons laten regeren door angst en op basis van die angst anderen hun rechten gaan ontnemen en hen gaan discrimineren. Dat is het paard achter de wagen spannen, want daarmee breken we de rechtsstaat af die we zeggen te verdedigen.

= Je kunt vervolgens twee richtingen op. Blijven volhouden dat alleen de wet telt of verdergaan en toelichten wat de intenties zijn. Communicatie dus, waarvan je gelukkig ook het belang inziet. Het lijkt me de sleutel die veel te weinig gebruikt wordt. Uitleg is geen knieval, geen terugvallen in een positie die je al dacht overwonnen te hebben. Ik begrijp dat je geen boodschap hebt aan wij-zij denken -dat overigens van beide zijden komt- en denkt dat voorbij te zijn. Maar dat moet elke dag weer veroverd worden. =
Communicatie en uitleg is geen drempelcriterium voor het hebben van burgerrechten. De rechten en plichten die iedere burger heeft gelden dus ongeacht de mate waarin en het niveau waarop die burger communiceert. Wat onverlet laat dat (betere) communicatie kan bijdragen aan het verminderen of wegnemen van angst. Van de andere partij vraagt het de bereidheid tot luisteren en een open houding.

= Denk aan de homosexuelen die nog steeds in elkaar geslagen worden. Die moeten ook blijven vechten voor hun rechten en kunnen niet volstaan met het wijzen naar de grondrechten. Juist de homobashers verdienen die voorlichting. Zo werkt het jammergenoeg met minderheidsgroepen. Hun acceptatie verloopt traag en kent terugslagen. =
Het in elkaar slaan van homo’s heeft voor mij niks met integratie te maken. Het is in strijd van de wet en komt ook voor onder mensen die hier geboren en getogen zijn. Het in elkaar slaan van homo’s is strafbaar. Daders moet je oppakken en veroordelen. Welk geloof of levensovertuiging de dader heeft speelt daar geen rol in.

= Kortom, ik maak me zorgen over een Nederlandse islam die slecht communiceert met het grote publiek. Die kansen laat liggen om de burgers van Nederland op een redelijke, niet-polemologische of islamiserende manier te benaderen op het niveau van bedoelingen, organisatie, integratie, burgerschap en democratisch besef. Ik maak me zorgen dat blijkbaar het preken voor de eigen gemeenschap doorgaat, maar ik moet blijven gissen wat er gist. =
Die zorg begrijp ik. Een tweede zorg is dat er een tendens is om zeer argwanend, zelfs achterdochtig naar moslims te kijken en op basis van die achterdocht wetten te willen maken die grondrechten aantasten. Ook daar moeten we wat aan doen.

George: Ik suggereerde niet dat het in elkaar rammen van homosexuelen iets met geloof en/of allochtonen te maken heeft. Hoewel dat in praktijk wel zo schijnt te zijn. Ik gaf het als voorbeeld aan de ontvangende kant voor het feit dat niets vanzelfsprekend komt. Homosexuelen kunnen wel achteroverleunen en wijzen naar de constitutie, maar dan nog worden ze om hun gezindheid in elkaar geramd als ze hand-in-hand door Amsterdam lopen. Wat de meeste homosexuelen al lang niet meer durven overigens.

Hetzelfde geldt voor Nederlandse moslims die uiteraard dezelfde grondrechten hebben als wie dan ook. Maar da’s de theorie. Ik bracht naar voren dat het actie vraagt om ook dat in de praktijk te verwerven. Achteroverleunen en wijzen naar de constitutie is te mager. De eigen plek bevechten hoort bij een open samenleving en de zelfredzaamheid maakt sterk.

Ik vermoed dat we het er inhoudelijk over eens zijn waar we uit willen komen, maar dat er tussen ons een accentverschil is hoe dat bereikt wordt. Ik leg meer verantwoordelijkheid en zelfwerkzaamheid bij het individu, jij beroept je daarnaast ook op de beschermende overheid.

Maar hoe gek of gezocht het ook klinkt, in vele gevallen zie ik dat laatste juist als een beperkende factor voor individuele ontwikkeling. Zeker als het om religie gaat worden Nederlandse overheden betuttelend en patriarchaal. Actieve partij in een debat dat ze vanwege hun rol alleen zouden moeten garanderen. Kijk naar de ramadan. Los van de uitzonderingen die het geloof biedt, doet niet elke moslim eraan mee. Schattingen zijn dat tot 1/3 van de Nederlands-Turkse moslims niet aan de ramadan meedoen door overdag niet te vasten. Het is hun eigen vrije wil die gerespecteerd dient te worden en trouwens in de islam zelf enige rechtvaardiging vindt.

De media geven het beeld van een monolithisch blok van moslims. Een soort jaren ’50 gevoel van saamhorigheid. Echter, ook vanuit de islam zelf wordt dat beeld onvoldoende gecorrigeerd. Dat proces van eigen initiatief mis ik. Ik herhaal het maar weer.

Wie de bladen opslaat en met name de inspanningen van de emancipatie- en minderhedendesks van lokale overheden overziet wordt wee van het exotisme waarin Nederlandse moslims nog steeds worden opgesloten. Notabene door overwegend niet-moslims. In wezen is ook dat uitsluiting door de overheid en maatschappij die mogelijk gevaarlijker is dan het nationaal-exotisme van de PVV. Want minder zichtbaar en dientengevolge lastiger bestrijdbaar.

De individualiteit van de moslim wordt in Nederland in de praktijk nog steeds niet erkend. In het gunstigste geval wordt de moslim als het verlengde van een groep gezien. Wat logischerwijze in de hand gewerkt wordt door de gevestigde islam die zichzelf sterk wenst te presenteren en niet primair bedoeld is voor de emancipatie van de eigen mensen. Daarom ben ik tegen deze de-invidualisering. Of de inperking nu van Wilders, de imam of de overheid komt.

Want laten we wel beseffen dat de tegenwerking en de reactionair te noemen krachten niet eenduidig zijn en op vele niveau’s en in verschijningsvormen voorkomen. Ze zitten in de overheid, de linkse politiek, de rechtse politiek, de zachte sector en de islam zelf. Dat moet ontmanteld worden. Wilders is mogelijk de bliksemafleider die de aandacht trekt door incidenten, terwijl achter zijn rug de structuren aangehaald worden. Ik begrijp dat de individuele moslim enorm baalt van de trage ontwikkelingen, zoals ik daar als democraat en individu ook van baal. Dat vraagt om actie.

Foto: In Londen zwaait een groep van ongeveer 20 demonstranten met banners bij het bezoek van Geert Wilders aan het Britse parlement, oktober 2009