George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Dood

Niet D66, maar de christelijke partijen creëren een doodscultuur. Met hun dogmatiek over het leven na de dood

leave a comment »

De animositeit tussen D66 en orthodoxe-christenen over medische-ethische kwesties als euthanasie en abortus is een wetmatigheid. Dat meningsverschil is begrijpelijk gezien de overtuiging van deze verschillende levensbeschouwingen. Maar soms willen partijleiders zich ten koste van de ander op een goedkope manier profileren. Dan gaat het fout. Dat blijkt uit een citaat in het RD van leider Gert-Jan Segers van de CU: ‘Als corona ons íets duidelijk heeft gemaakt, dan is het wel dat echte aandacht en goede zorg het verschil maken in een mensenleven. Ik vind het buitengewoon pijnlijk dat in een tijd waarin ouderen zich extra kwetsbaar voelen, D66 een voorstel indient waarvan we weten dat het bij veel ouderen leidt tot grotere onzekerheid en meer angst.’ Dit is stemmingmakerij met een suggestie die over de grens van het betamelijke gaat. In hetzelfde artikel zegt Diederik van Dijk die directeur is van de christelijke zorgvereniging NPV in Veenendaal: ‘Maandenlang hebben we met elkaar onze samenleving bijna stilgelegd om kwetsbaar en oud leven te beschermen. En dan nu ijskoud met een wetsvoorstel komen dat een doodscultuur creëert’.

Deze christenen hebben het bij het verkeerde eind als ze menen dat het D66 is dat een doodscultuur creëert. Dat is opmerkelijk omdat ze blijkbaar niet meer goed kunnen zien voor welke gedachtengoed ze zelf staan. Zij zijn het immers zelf die een doodscultuur creëren. Want hoe kun je anders de opvatting van deze orthodoxe-christenen begrijpen over het leven na de dood? Voor wie dat christelijke dogma wil geloven. Gewone mensen gaan dood, maar christenen claimen dat ze in een hemel terecht kunnen komen. Dat is de ultieme doodscultuur van levende doden die aan de dood ontsnappen. Ik reageerde hier in enkele tweets op.

Foto 1: Tweet in antwoord op Diederik van Dijk, 17 juli 2020.

Foto 2: Tweet in antwoord op D.W. van Oordt, 17 juli 2020

Van dood tot medeleven en weer terug

leave a comment »

De dood. Het leed. De pijn. De uitsluiting. De eenzaamheid. Het medeleven. Het is lastig om het in woorden uit te drukken of in een zinnebeeld te verbeelden. Willen we het niet meer of kunnen we het niet meer? Ach, natuurlijk kunnen we dat. Willen we er nog wel stil bij staan? We moeten er hoe dan ook aan wennen. De dood komt het leven binnen. Het zijn niet eens de aantallen. Het is het wereldwijde kansspel waar we verplicht aan mee moeten doen. Daar hebben we niet om gevraagd. Het brengt ons in de war dat we ongevraagd in zoiets betrokken worden. Met de kans dat we voortijdig de afslag naar de dood moeten nemen. Dat zijn we ontwend met onze goede gezondheidszorg en voorzieningen. Blijken die nu minder of meer waard? We weten het niet.

Er is geen zinnig woord over te zeggen. De dwaas die het toch probeert te duiden doet een poging om de onzekerheid weg te beredeneren. Is dat gekunsteld of gedwongen? Er is pas sprake van paniek als we dat niet meer kunnen. Zover is het nog niet. Dat is de troost van de geest. Die kan rede of spookbeeld zijn. We hebben afgeleerd ze in nauw verband met elkaar te zien. Dat breekt ons nu op zonder dat dat schade doet. Het maakt alleen ongemakkelijk. We overdenken de situatie van onszelf en van anderen. We denken er fijn het onze van.

Foto 1: Ko Chung Ming via Facebook. McDonald’s in Hong Kong gesloten voor twee weken.

Foto 2: Jorge Camacho, La danse de la mort, opus 6;1976. Olieverf. Collectie: Musée d’Art moderne de Paris.

Written by George Knight

1 april 2020 at 15:31

Geplaatst in Maatschappij, Mythe, Zorg

Tagged with , ,

Bij ‘Waiting For The Boats’ van Lyddell Sawyer (1890-91)

leave a comment »

Wachten op Godot, wachten op het niets, daar komt het leven volgens spotvogels op neer. Toch is het waar, het leven gaat vaak op aan wachten. Een soort actieve ledigheid. In de wachtkamer van de tandarts, op luchthaven en treinstation, het begin (of eind) van de vergadering of in het huiselijk leven. Op het eten, het naar bed gaan of het einde van de winter. ‘Waiting For The Boats’ is de titel van deze fotogravure uit 1891.

Wachten op de boten, zinnebeeld van het leven. De god van onderwereld of Schimmenrijk neemt mensen per boot mee. We zien een kade met wachtende mensen. Is het de Tyne in Newcastle? Waar ze op wachten is niet op voorhand duidelijk. De manden zijn leeg. Toch niet de dood die te snel komt? Het is de stroom van de tijd.

Zo’n 130 jaar geleden klonk dat zo: ‘Dezelfde mensheid die elke sterveling verenigt door een onzichtbare band met elke andere sterveling en ons vandaag een deel van en betrokken bij de geschiedenis van alle tijden maakt’. Het vandaag van 1890 is het vandaag van 2018. Of 2180. Daar verandert de verschijning niets aan.

Foto: Lyddell Sawyer, ‘Waiting For The Boats’ (1890-91). Fotogravure.

Written by George Knight

18 augustus 2018 at 18:53

Kerkje van Woldendorp in Groningen is als het leven zelf

with one comment

In dit verslag komt alles samen. Dat maakt het tot een staalkaart van actuele problematiek. 1) De ambitie van Pieter Stapel om een muziektheater in een voormalig kerkje te Woldendorp in te richten. 2) Leegstand van kerken die niet meer gevuld kunnen worden omdat het aantal gelovigen afneemt en er daarom sloop of een alternatieve bestemming wacht. 3) Aardbevingen vanwege de gaswinning in Groningen die vele huishoudens fysiek en psychisch ontwrichten. 4) De reactie van de NAM die door Groningers als terughoudend, bestuurlijk onzuiver en kil wordt ervaren. Wat het kerkje ondergaat is als het leven zelf: opkomst, groei, neergang en dood. Of een uitgestelde dood van weer een nieuwe bestemming. Het kerkje weerspiegelt een levenscyclus.

Written by George Knight

3 februari 2017 at 15:16

Zusters trappistinen als religieuze ondernemers: natuurbegraafplaats

leave a comment »

De zusters trappistinnen van Abdij Koningsoord aan de Veluwezoon in Arnhem zoeken noodgedwongen alternatieve financieringsbronnen voor hun gemeenschap. Reden is onder meer dat de zusters worden gekort in de AOW omdat ze een voordeur delen en als ‘samenwoners’ worden beschouwd. Andere reden is de ontkerkelijking. De winkel en gastenontvangst leveren niet genoeg op. Daarom is een nieuwe project nodig. De zusters zien een natuurbegraafplaats als ‘een gat in de markt’. De opening ervan is voorzien over een jaar.

Het heldere en het duistere land. Column bij de tentoonstelling ‘Moving Realities’

leave a comment »

berenice

De Utrechtse advocaat en dichter Hendrik Marsman hield in 1933 kantoor in de Domstraat. Vlak naast de Dom. Hier, naar links  160 stappen van deze plek verwijderd. In mei 1940 verbleef hij in Zuid-Frankrijk toen de Duitsers dat land binnenvielen. Op de vlucht naar Engeland vanuit Bordeaux werd op 21 juni de kleine vrachtboot de Berenice in de vroege ochtend door een Duitse U-Boot getorpedeerd. De echtgenote van Marsman die juist op het dek was overleefde het. De dichter niet. In totaal vonden 39 mensen de dood.

De voorspellende waarde van Marsmans gedicht De Overtocht uit 1926 is treffend en vaak opgemerkt. Het is alsof de dichter naar zijn eigen dood toeleefde. Het gedicht begint zo: ‘De eenzame zwarte boot // vaart in het holst van den nacht // door een duisternis, woest en groot // den dood, den dood tegemoet. \ik lig diep in het kreunende ruim, // koud en beangst en alleen // en ik ween om het heldere land, // dat achter den einder verdween // en ik ween om het duistere land, // dat flauw aan den einder verscheen.

Is iedereen die het heldere land verlaat en op weg gaat naar het duistere land een vluchteling? Als het niet in juridische zin is volgens het Vluchtelingenverdrag dan toch in ieder geval in praktische zin? Het doet er niet toe. Marsman zou nu een economische migrant genoemd worden, maar ging met zijn vrouw op de vlucht als vluchteling. Zijn vrienden Edgar du Perron en Menno ter Braak stierven op 14 mei 1940. Ter Braak pleegde zelfmoord en Du Perron stierf door een hartkwaal aan een hartaanval vanwege de opwinding over de Nederlandse capitulatie. Is iemand die kiest voor de dood ook een vluchteling uit het eigen leven?

Er bestaat dus begripsverwarring over wat een vluchteling is. Het is in Europa een politiek begrip geworden. De interpretatie ervan bepaalt iemands levenshouding. Wie de grenzen voor ontheemden af wil sluiten redeneert vooral vanuit het heldere land. Wie de grenzen voor ontheemden open wil stellen redeneert vanuit het duistere land. Het onbekende is vergeleken bij het bekende een stap in het ongewisse. De twee komen niet samen, hoewel in het debat steeds meer grijstinten ontstaan die de twee posities trachten te verbinden.

Maar het politieke debat hoe het moet met een onsje meer of minder is niet waar het de kunstenaar om gaat. Het is te plat. De schijnconstructie van het politieke gelegenheidsargument gaat voorbij aan het vormgeven van een eeuwige waarheid. Want dat is de pretentie van de kunstenaar.

Het is lastig in woorden te vangen waarom iemand het heldere land verlaat. Dat leert de Nieuwsbrief van Galerie Sanaa met de getuigenissen van de kunstenaars die op deze tentoonstelling te zien zijn. Is het wel onder woorden te brengen wat het verschil is met de nostalgie van allen die gewoon levenslang thuis zijn gebleven en hun leven leiden? Die uit zelfbehoud het eigen verleden romantiseren door het sepia te kleuren.

Een verplaatsing in ruimte vraagt vanzelfsprekend tijd. Dat duurt. Maar het omgekeerde geldt voor ieder mens omdat dat het leven zelf is. Verandering in tijd wordt voor allen noodgedwongen verandering in ruimte. Tot in de dood. Soms van de Domstraat tot op de bodem van de Noordzee. Zo groeien ontheemden en thuisblijvers met hun levens naar elkaar toe. En worden de verhalen van vluchtelingen minder uniek.

De vlucht verschilt wel in thematiek. Het biedt een krachtige verhaallijn waaraan al het andere ondergeschikt kan worden gemaakt. Zonder dat het onwaarschijnlijk en saai wordt. Dat werd goed begrepen in Hollywood omdat de vluchteling die op het nippertje aan het onheil ontkomt per definitie spanning biedt. Uiteraard in de geromantiseerde versie van de droomfabriek omdat echte oorlog, genocide, hongersnood of natuurramp die samengaat met pijn, leed, verdriet en ontberingen te schrijnend is. En toch niet invoelbaar. En als het al invoelbaar was niet gebruikt kon worden omdat het het volgen van de verhaallijn in de weg zou zitten.

Het was dus een dramatische kunstvorm als het toneel of de film die de juiste dosering, en de gepaste afstand en ernst wist te vinden om het verteerbaar te maken. De abstractie van de beeldende kunst maakt het voor een niet-dramatische kunst die niet tussentijds kan bijsturen op twee manieren lastig. Het maakt geen gebruik van tijdsverloop en kan er daarom niet op rekenen dat het onderscheid van de vluchteling met de thuisgebleven sterveling gezien wordt. En de zwaarte van het thema maakt de kans dat het loodzwaar wordt levensgroot omdat de afwisseling ontbreekt.

De Overtocht van Marsman gaat niet alleen over het leven dat eindigt in de dood, maar ook om de angst om wat er na de dood komt. Beeldende kunst die u hier ziet onttrekt zich per definitie aan het leven en wint het daarom uiteindelijk van kunstvormen die de tijd voor hun karretje willen spannen. Beeldende kunst heeft het moeilijk, maar reikt ook hoger. Dat is de tegenprestatie. Hoe de verschillende kunstenaars hun afweging maken kunt u hier zien. Dank u voor uw aandacht.

gs

Foto 1: Koopvaardijschip Berenice. Credits kroonvaarders.com.

Foto 2: Schermafbeelding van deel Nieuwsbrief met aankondiging tentoonstelling ‘Moving Realities’ van Galerie Sanaa in Utrecht.

Kunstwerk ‘In Memoriam Albert Verlinden’ van Jordy Koevoets verwijderd door GVB

with 2 comments

jordy-koevoets-7

Een werk van de Bredase kunstenaar Jordy Koevoets is afgeplakt door het GVB. In een bericht geeft AT5 de bijzonderheden: ‘Het was bedoeld als statement tegen de roddeljournalistiek, een in memoriam voor RTL-boegbeeld Albert Verlinde. Het werd geplaatst in een vitrine op metrostation Wibautstraat maar werd snel afgeplakt door een geschrokken GVB.’ Koevoets wilde met de installatie In Memoriam: de dood van een roddelkoning een statement maken tegen ‘de onmetelijke en verzengende banaliteit en absurditeit van de huidige consumptie- en mediamaatschappij.’ Het werk is vandaag op last van het GVB definitief verwijderd.

Koevoets liet geen onduidelijkheid bestaan over zijn opstelling: ‘Weg gluiperige glimlach, weg schijnheilig gezicht; het is gedaan met de dagelijkse zelfbevlekking. Lieve Albert, we hebben van je genoten zolang het duurde…’. Het GVB kwam volgens een woordvoerder tot ‘deze ongebruikelijke beslissing’ omdat het werk ‘dusdanig kwetsend voor een bepaald persoon’ was dat het werd verwijderd. Waarom volgens Koevoets een ‘statement tegen de roddeljournalistiek’ een statement tegen de ‘consumptie- en mediamaatschappij’ is valt niet makkelijk in te zien. Ageren tegen licht amusement draagt de valkuil van de doodlopende weg in zich.

jordy-koevoets-8

Foto: InstallatieIn Memoriam: de dood van een roddelkoning’ van Jordy Koevoets in vitrine Metrostation Wibautstraat, Amsterdam. Voor en na.

Bij een foto met rouwende vrouwen bij boerenbegrafenis in Stroe, 1949

with 3 comments

SFA001019880

De dood. Ook zoiets waar rekening mee te houden is. ‘Rouwende vrouwen in het zwart en in boerenkleding bij boerenbegrafenis in Stroe, 25 augustus 1949’ zegt het bijschrift. Een dorp in de gemeente Barneveld. De kleren hangen klaar voor het geval de dood toeslaat. Die sluipmoordenaar. Deze foto lijkt een still uit een kostuumfilm uit Scandinavië, zoals Babettes gæstebud die speelt in de 19de eeuw. Of Das Weisse Band in het Duitsland van vlak voor 1914. Bij zwart-wit denken we nu eenmaal aan films over toen. Hier met veel zwart van vijf rouwende vrouwen. Arme grond, hard labeur, traditie van het gemeenschappelijk afscheid nemen.

De foto ontroert door stemmigheid, stijlvastheid die in 1949 misschien helemaal niet zo werd gezien. Het is een verleden dat verder weg lijkt dan het is. Moderniteit blijft buiten. Rouwende vrouwen gedenken de dood. Zijn ze de naasten van de overlevende? Hier is iets ernstigs aan de hand. Daarover bestaat geen misverstand.

Correctie: Het gaat om Stroe op het voormalig eiland Wieringen, nu gemeente Hollands Kroon.

Foto: ‘Rouwende vrouwen in het zwart en in boerenkleding bij boerenbegrafenis in Stroe, 25 augustus 1949’. Credits: Pim Stuifbergen.

Wordt oud deel begraafplaats Egmond aan Zee een monument?

leave a comment »

Vergeet het maar dat in de dood iedereen gelijk is. In Egmond aan Zee dreigen op de begraafplaats oude grafzerken met cultuurhistorische waarde te verdwijnen. Omdat de gemeente een andere bestemming voor de grond heeft. Anita van Breugel van de Stichting Historisch Egmond komt in actie. Ze riep iedereen op om te helpen bij de inventarisatie van de graven. Dat was op 23 mei. De opzet van Historisch Egmond is om samen met het Museum van Egmond, Archeozorg en Dorpsvereniging ‘de Parel’ van het oude deel van de begraafplaats een gemeentelijk monument te maken. Dood en begraven, een onderwerp dat actueel blijft.

Op stap met Marketing Groningen: Hendrik Werkman

with one comment

In Groningen heeft Marketing Groningen een wandeling van zes kilometer uitgezet door het leven van de dode drukker en kunstenaar Hendrik Werkman (1882-1945). De bedoeling is dat het leven van Werkman nog beter bekeken kan worden door deze wandeling. Stadspromotie -of: citymarketing- van dode kunstenaars is iets waar levende kunstenaars alleen maar jaloers op kunnen zijn. Een afgerond verleden sluit zo goed als uit dat stadsmarketing voor onaangename verrassingen komt te staan. Daarom leeft stadspromotie bij dode kunstenaars. In hun nieuwe leven na de dood. Voor het heil van stad en land.

Written by George Knight

24 mei 2015 at 18:05

%d bloggers liken dit: