George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Domesticatie

Fluxus uit 1962 is voorbeeld voor kunst van nu. Opvolgers? Waar?

with one comment

Fluxus is alles wat kunst vandaag niet meer mag zijn. Daarom is dit verslag uit 1962 van een Fluxus-festival verhelderend over 2014. Twee reacties bij een vorige posting over het hedendaags cultuurbeleid vatten twee aspecten daarvan samen. Karin Wolfs: ‘De kunsten hebben zich instrumenteel laten maken aan hoger gewaardeerde belangen als economie (geld!) en goede doelen waar geen weldenkend mens bezwaar tegen kan hebben (denk aan natuurbehoud of mensenrechten). Waar de overheid terugtreedt op cultureel gebied, sprongen belangenclubs en bedrijven in het gat. Die partijen zijn er niet op uit de vrijheid van kunstenaars te faciliteren, maar naar hun hand te zetten. Met elke zak geld komen er nieuwe eisen bij waar makers rekening mee hebben te houden’ . Jamie Rann: ‘En dit is waar Manifesta 10 hetzelfde probleem tackelt als hedendaagse kunst overal: hoe kan het een breder publiek bereiken dan een smalle coterie van kenners en meelopers?’

Fluxus was tamelijk elitair. Wat maakt het uit? Het lot van de avant-garde is om in de eigen tijd niet begrepen te worden. Begrip en waardering komen per definitie later. Waarom wringt een kunstenaar zich in bochten om publiek en beleidsmakers te behagen? Wat levert dat meer op dan verwaterde kunst die niemand smaakt en schaamte achteraf bij de kunstenaar over eigen behaagzucht? In dat proces van domesticatie en aaibaarheid. Verzeild in dat foute circuit van verkeerde mensen die om de verkeerde redenen met kunst in de weer zijn.

Ok, er moet brood op de plank komen om de huur te betalen. Maar zelfs dan moet een kunstenaar de ruimte nemen om de eigen vrijheid te bevechten. Niet bij voorbaat zonder het gevecht aan te gaan de witte vlag hijsen. Speelsheid, dwarsigheid, spelen met verwachtingen, maatschappijkritiek, het is allemaal mogelijk. Fluxus (of Dada) is geweest, keert niet meer terug, is tijdgebonden en moet niet geïdealiseerd worden. Maar de onverschrokkenheid en de serieuze onzin doen nog steeds navolgen. Dat mist de kunst anno nu. Immens.

Last Call For Mr Snowden. Geen nieuws, goed nieuws

with 2 comments

BOMWNvbCQAA6spB.jpg-large

Op alles valt te gokken. De Britse bookmaker William Hill opent de weddenschap op de verblijfplaats van Edward Snowden. Sluitingsdatum 31 juli. Waar zal Ed Snowden op 1 januari 2014 zijn? Is dit gokken een sport, een verzetje, de bezwering van iets dat niet begrepen wordt of de vinger aan de pols van de tijdgeest? Of verdient het afkeuring omdat het iets van waarde domesticeert in iets vertrouwelijks? Maar toch gebeurt het. Door vraag en aanbod ontstaat een beeld van wat de gokkers het meest waarschijnlijk achten. De VS aan top, Venezuela met stip stijgend en Cuba dalend. Door nieuwe ontwikkelingen is het straks weer compleet anders. 

Met de onthullingen van Snowden en de spionage door de Amerikaanse overheid van de eigen en andere burgers heeft dit gokken niks te maken. Het onrecht blijft ongenoemd. Maar het nieuws is ook zo vermoeiend en moeilijk te begrijpen. Kunnen we het volgen? De New York Times zegt dat de Amerikaanse Postal Service jaarlijks alle 160 miljard brieven en poststukken kopieert en opslaat. Hoe precies is niet bekend. Dit aantal gaat ons voorstellingsvermogen te boven. En het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken laat vandaag bij monde van onderminister Sergei Ryabkov weten dat Snowden nooit asiel heeft aangevraagd in Rusland. Maar op 1 juli liet volgens de BBC consul Kim Shevchenko weten dat Snowden asiel had aangevraagd in Rusland.

Nieuws temt zichzelf. Ook de hype raakt buiten adem. Dan reduceren media een belangrijke klokkenluider tot iemand met een vader, een echtgenote of zonder verblijfplaats. Zoals Hollywood alles terugbrengt tot gedrag van personages. De structuren die de voorwaarden scheppen worden buiten beeld gehouden. Dan gaat het niet om de vraag of generaal A. liegt tegen het parlement, of president Obama zijn principes inslikt omdat-ie bang is door zijn eigen geheime dienst vermoord te worden of dat de grondwet wordt geschonden. Dan gaat het erom welke kans Edward Snowden maakt. Domesticatie als ultieme infantilisering van onderschikking.

20_Mule_Team_in_Death_Valley

Foto 1: Kansen van bookmaker William Hill op verblijfplaats van Edward Snowden op 1 januari 2014. Stand 3 juli 2013.

Foto 2: Mule Team bestaande uit 18 muilezels en twee paarden trekt een wagen met borax uit Death Valley, California. 1883-89.