George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Dogmatiek

Hoofddoek is geen gebod in de islam. Amsterdamse politie onderzoekt het dragen ervan. Op politieke gronden?

with 2 comments

De politie van Amsterdam onderzoekt of het vanwege het personeelsbeleid verstandig is om hoofddoeken toe te staan. Het wil meer allochtone agenten werven en bedoelt daar vermoedelijk agenten mee die actief de islam belijden. Zoals opgemerkt is er een landelijke code die zoiets verhindert, dus het is de vraag waarom Amsterdam overweegt zo’n landelijke afspraak te passeren. En of het die bestuurlijk-juridisch kan passeren.

Bij alle debatten hierover moest ik denken aan een opmerking over de hoofddoek in een NRC-interview van de Amerikaanse zwarte moslimvrouw Amina Wadud die publieke islamitische gebedsdiensten leidt: ‘Maar als ik in een gezelschap verkeer waarin iedereen doet alsof het dragen van een hoofddoek de uiting van de deugdelijkheid van een persoon is, dan doe ik hem juist af. Gewoon om te laten zien dat het aan Allah is om te beoordelen of iemand deugt, en aan niemand anders. Het is een misvatting dat het dragen van de hijab, het Arabische woord voor hoofddoek, een gebod is in de islam. Dat woord komt niet eens voor in de Koran.’

Als de hoofddoek geen religieus, maar cultureel symbool is, dan kan de scheiding van kerk en staat het dragen ervan in overheidsdienst niet blokkeren. Maar als het geen religieus symbool is dat vanuit de leerstellingen van de islam verplicht wordt gesteld of daar direct en onontkoombaar uit volgt, dan kunnen de dragers van een hoofddoek evenmin op godsdienstige gronden een uitzonderingspositie op het dragen ervan in overheidsdienst claimen. Dat alles roept weer de vraag op waarom de Amsterdamse korpsleiding het verstandig acht om zo’n maatschappelijk mijnenveld in te lopen vol culturele, politieke en religieuze noties.

Het probleem met het Amsterdamse debat is dat het de korpsleiding confronteert met ongelijksoortige feiten en aannames waarvan het niet weet wat ze waard zijn. Met de complicatie dat het niet onmogelijk is dat de adviseurs van de korpsleiding hun eigen politieke agenda hebben en daarom hun politieke als religieuze argumenten verkopen. Zo wordt het onoverzichtelijk en ontstaat er geen zuiver debat. Want het is uiteindelijk een politiek en geen religieus argument om het dragen van een hoofddoek in overheidsdienst toe te laten. Als de politieleiding van Amsterdam werkelijk wil weten hoe het precies zit met de verplichting vanuit de islam aangaande het dragen van een hoofddoek, dan zou het zich beter verlaten op academische  islamdeskundigen en niet op huidige adviseurs die er belang bij kunnen hebben om religie, cultuur en politiek te vermengen.

Rector Kuipers hanteert een cirkelredenering om de katholieke God van Nederland te duiden

leave a comment »

We kunnen niet stil blijven als het gaat om God‘, zegt rector Patrick Kuipers voor katholiekleven.nl. ‘We kunnen niet het zwijgen ertoe doen, want als wij niet meer over God spreken in onze tijd, wie doen het dan nog wel?’ zo vervolgt hij. Waarom katholieken als Kuipers niet over God kunnen zwijgen ligt voor de hand. Maar op een andere manier dan hij bedoelt. Hij is deel van een instelling waar hij zijn functie, inspiratie en loon aan ontleent en heeft er belang bij dat die instelling in stand blijft. Daarom moet hij over God spreken.

Kuipers geeft toe dat hij eigenlijk niet weet wie God precies is. Want God is een groot mysterie voor de mensen. Daarom is het lastig om op de juiste manier over God te spreken. Kuipers introduceert de bijbel als ‘bewijsplaats’ om de beweegredenen van God te duiden. ‘Maar er zijn wel dingen in de bijbel die ons duidelijk maken hoe Hij voor mensen wil zijn’, zegt hij. Dat is echter een cirkelredenering. Ga maar na, 1) eerst geeft Kuipers toe dat mensen niet weten wie God precies is. En 2) de bijbel is eveneens geschreven door mensen die niet precies weten wie God is. Dus 3) zijn bewering dat er ‘dingen in de bijbel’ zijn die wel duidelijkheid geven over de beweegredenen van God is op niets gebaseerd omdat de bijbel ook is geschreven door mensen.

Kuipers probeert door te verwijzen naar de bijbel een hogere waarheid in zijn betoog te introduceren. Dat zou binnen de interne logica van zijn religieuze instelling passen als de leer verkondigde dat God de bijbel heeft geschreven, ‘door Zijn inspiratie heeft gedicteerd’ of iets in die orde. Maar dat is niet langer het geval. De katholieke kerk erkent gewoon dat de bijbel mensenwerk is. Kuipers zondigt met zijn geloof tegen de logica.

Bestaat er christelijk verantwoorde humor? Biblebelt Bazen meent van wel

leave a comment »

Biblebelt Bazen uit Spakenburg meent dat het christelijk verantwoorde humor biedt. De op sociale media verspreide bewerkte filmpjes zouden populair zijn bij christelijke jongeren, aldus een bericht in Nieuwsvallei. ‘We willen de beeldvorming van niet-christenen over het geloof bijstellen‘, zo menen de initiatiefnemers die anoniem willen blijven.

Religieuze instellingen staan er niet om bekend iets met humor te hebben. Het is gewoonweg niet hun ding omdat religie gaat over leerstellingen en de strikte handhaving ervan. Daarbij past geen relativering of ter discussie stellen van vanzelfsprekendheden wat humor is, omdat ze de zuiverheid van de leer moeten bewaken. Dat heeft te maken met de oorsprong van godsdienst die volgens de gelovigen van God gegeven is, en volgens andersdenkenden een menselijke constructie.

Humor past dus per definitie niet bij godsdienst. Of in elk geval niet humor die door merg en been gaat en alle waarden omdraait en tot in het absurde durft te bevragen. Wat voor christelijke jongeren die mee willen liften op de populariteit van sociale media overblijft is lichte spot en woordgrappen zoals ooit Seth Gaaikema ze maakte. Zouteloos en tandeloos amusement. Voor humor is het huidige christendom nog niet klaar omdat het het einde van die godsdienst zou betekenen. Dat soort emancipatie bieden de initiatiefnemers van Biblebelt Bazen niet.

Een ‘katholieke elite’ heeft kritiek op kardinaal Eijk. Is dat de essentie van hun kerk?

with one comment

Het hoofd van de Rooms-Katholieke kerk in Nederland kardinaal Wim Eijk ligt onder vuur. Hij zou ‘bezielend perspectief’ missen, volgens een ouderwetse bestuursstijl werken die eruit bestaat dat het is zoals hij zegt en de dialoog met de gelovigen niet aangaan. Dat zegt wat Nieuwsuur in deze reportage een ‘katholieke elite’ noemt. Een bisschop, een oud-minister en een ondernemer. De Rooms-Katholieke kerk had in 1830 een aandeel van 62,7% en in 1970 van 40,5% in de bevolking. Door ontkerkelijking en ontzuiling is dat sindsdien teruggelopen tot zo’n 23%. De Rooms-Katholieke kerk van Nederland is een kerk van krimp. Critici verwijten Eijk dat hij een cijferfetisjist is en een juridische scherpslijper. Hij zou een verkeerde benoeming zijn.

Nieuwsuur laat deze ‘katholieke elite‘ kardinaal Eijk afzetten tegen paus Franciscus. Met de suggestie dat de Rooms-Katholieke kerk nog niet verloren is als het een ander personeelsbeleid voert. Eijk zou niet langer kerkleider moeten zijn van de Nederlandse katholieken. Wat deze ‘katholieke elite’ vooral lijkt te storen is dat het negativisme van Eijk op hen afstraalt. Ze leiden onder de strikte (bestuurs)stijl van Eijk en missen de vlotte omgang met publiek en media van Franciscus die hun kerk salonfähig maakt. Eijk maakt het tot een taboe.

Maar ongenoemd blijft is dat Eijk en Franciscus twee kanten van dezelfde medaille zijn. Want Franciscus is hard van binnen en lijkt zacht van buiten. Maar dogmatisch geeft hij op hoofdlijnen geen centimeter toe aan de hervormers. De ‘katholieke elite‘ doet kardinaal Eijk onrecht. In een scherpslijpend instituut kan men nou eenmaal scherpslijpers aan het hoofd verwachten. Het is deze ‘katholieke elite‘ die het niet begrijpt.

Religie en prediking door mensen. Waar laat dat de pure God?

leave a comment »

De tegenstelling tussen een autonome God en de prediking door medewerkers van een religieuze organisatie is voor buitenstaanders het grootste raadsel van religie. Zo praat God niet meer voor zichzelf -of zwijgt hij of zij voor zichzelf- maar eigenen de predikers ‘hun’ God toe en menen ze namens God te kunnen spreken. Op het kruispunt van verticaal en horizontaal is het vertalen van Gods intenties door mensen het grote wonder van religieuze organisaties. Buitenstaanders die overigens geen recht van spreken hebben redeneren vaak puristischer dan de predikers vanuit een abstract idee dat God autonoom is en door de menselijke vertaalslag van de prediking tekort wordt gedaan. Maar predikers willen nooit uitgepraat zijn. Om geen ander beroep te hoeven zoeken. Prediking is het perpetuum mobile van religie. Gert van den Brink citeert in cirkels uit de Bijbel naar waarheden die hij en andere mensen er eerst zelf ingestopt hebben. Religie, de perfecte zwendel.

Written by George Knight

23 augustus 2015 at 19:07

IJsland: Ásatrúarfélagið bouwt tempel. Concurrent van gevestigde religie?

leave a comment »

In IJsland wordt door de IJslandse Ásatrú Associatie (Ásatrúarfélagið) een tempel gebouwd om de oude Noorse goden te aanbidden. De eerste sinds 1000 jaar toen het Christendom het heidendom op IJsland verdrong.  Het RD interpreteert dit feit als een bedreiging die geen bedreiging is: ‘Kerken voelen zich niet bedreigd door de ‘nieuwe’ speler op het religieuze toneel. Het is wel een teken aan de wand, zeggen christelijke voorgangers.

Voorganger en musicus Hilmar Örn Hilmarsson (HÖH) legt uit dat Ásatrú aansluit bij de geschiedenis van IJsland en zeker geen geopenbaarde religie is vol voorschriften zoals het Christendom, het Jodendom en de Islam. Bij Ásatrú is de gelovige verantwoordelijk voor de eigen woorden en daden en is de band met de aarde belangrijk. Zoals blijkt is Ásatrú een echte religie vanwege richtingenstrijd. Een deel van de aanhangers staat een meer dogmatische versie voor die Hilmarsson verwerpt omdat dat niet bij het IJslandse karakter aansluit. 

Written by George Knight

20 juli 2015 at 16:48

De ondraaglijke lichtheid van ‘journalist’ Peter R. de Vries

with 5 comments

vri

Hoe het niet moet toonde gisteren in reactie op de dodelijke aanslag bij Charlie Hebdo in RTL Boulevard  misdaadjournalist Peter R. de Vries aan. Mediacourant zet het op een rijtje. Er is kritiek gekomen op zijn ongelukkige uitspraken die niet ondubbelzinnig de vrijheid van meningsuiting verdedigen. Onbegrijpelijk voor iemand die zich journalist noemt. Maar De Vries grossiert ook in denkfouten en gebrek aan kennis van zaken.

Hij maakt om te beginnen de denkfout dat een niet-moslim de leerstellingen en verboden van de islam moet volgen. Een tamelijk bizar en onhaalbaar standpunt. Want religies kennen vele verboden, zoals een simpel voorbeeld verduidelijkt. Verschillende religies verbieden het eten van varkensvlees (islam), van rundvlees of van elk vlees of vis (hindoeïsme), maar dat betekent niet dat andersdenkenden deze verboden moeten opvolgen. Zo heeft een niet-moslim geen enkele verplichting om de dogma’s van de islam te volgen.

Daarbij komt dat de interpretatie van De Vries over het verbod om de profeet af te beelden minder absoluut is dan hij meent. Islamist Umar Ryad analyseerde dat begin 2013 naar aanleiding van de Deense spotprenten: ‘Niet alle islamitische stromingen handhaven een strikt verbod op het afbeelden van de profeet’. Verwijzend naar de uitspraak van de Iraanse rechtsgeleerde Taha Jabir al-Alwani over de afbeelding van de profeet op een fries in de VS: ‘Al-Alwani stelt dat elke beschaving zijn eigen middelen heeft voor zelfexpressie. Een islamitische beschaving uit zich door de kracht van het ‘woord’. Westerse beschavingen zijn juist geneigd zich te manifesteren door het tastbare, concrete ‘beeld’. De conclusie legitimeert het cultuurverschil: ‘Het beeld kan worden gezien als symbool voor de positie van de islam als integraal onderdeel van het pluriforme karakter van de Amerikaanse samenleving’. Hetzelfde kan gezegd worden van de West-Europese samenleving.

Wat De Vries precies suggereert met de opmerking over de afbeelding van de profeet is onduidelijk: ‘Op het moment dat je dat toch doet en je beeldt hem zelfs af in compromitterende situaties, zelfs naakt, dan roept dat heftige situaties op’. Is de verwachting van een heftige reactie reden om iets na te laten? De Vries vliegt volledig uit de bocht met de opmerking ‘Het publiceren van dit soort spotprenten ervaren veel mensen die het moslimgeloof aanhangen, óók als een aanslag.’ Alsof het maken van een tekening en het uitvoeren van een aanslag waarbij 12 mensen worden gedood ook maar op enige wijze vergelijkbaar zouden zijn. De Vries laat zich kennen als een pseudo-journalist die zowel de vrijheid van meningsuiting als de islam niet begrijpt.

Foto: Schermafbeelding van artikel ‘Peter R. begrijpt woede om cartoons Charlie Hebdo’ voor Mediacourant.