George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Complotdenken

In een hoofdredactioneel van NRC valt alles om te draaien, en dat gebeurt dan ook. Over de kwestie Demmink en de overheid

leave a comment »

Je ziet het steeds vaker in commentaren, de ene gebeurtenis wordt aan de andere gekoppeld. In die associatie worden ze gepresenteerd als identiek of als onderdeel van dezelfde categorie. De duo-vergelijking om twee onvergelijkbare grootheden onder het mom van gelijksoortigheid plompverloren met elkaar te verbinden is een verleidelijke aanpak en een kittig stijlmiddel met de suggestie over grenzen te kijken. Doorgaans werkt het zo: Een geval dat duidelijk binnen de categorie valt wordt gekoppeld aan een onduidelijk geval waarvan het de vraag is of het binnen de categorie valt. Koppeling dient als legitimering voor dat twijfelgeval. De bluf van de koppeling van twee ongelijksoortige gevallen probeert vragen of dit klopt voor te zijn of te voorkomen.

Een hoofdredactioneel van de NRC van 28 augustus 2017 getiteld ‘Op internet valt alles om te draaien, en dat gebeurt dan ook’ koppelt twee zaken op de beschreven wijze aan elkaar: de kwesties ‘Demmink’ en ‘‘wat inmiddels de ‘suikerspiegelchauffeur’ is gaan heten’ zoals NRC het noemt. Dat laatste is duidelijk een geval dat past binnen het complotdenken. NRC omschrijft de categorie: ‘Daarin hebben samenzweringstheorieën de overhand genomen, waarin wordt verondersteld dat ‘de overheid’ zich schuldig maakt aan leugens en bedrog’. Een Nederlands-Marokkaanse chauffeur met diabetes reed voor het Centraal Station in Amsterdam enkele passanten aan. De rechtse pers aanvaardt die uitleg niet en wil er tot op de dag van vandaag een aanslag in zien die door de overheid met de mantel der liefde bedekt wordt. Die verklaring is trouwens verre van logisch omdat de overheden inzake migratie, terrorisme en ‘afwijkend gedrag’ steeds harder optreden.

Het hoofdredactioneel commentaar van NRC besteedt in de duo-vergelijking slechts enkele zinnen aan de andere kwestie: ‘De kwestie-Demmink werd eerder deze maand afgewikkeld met een door de rechter getoetste vaststelling dat er geen enkel bewijs is voor de verdenkingen tegen deze oud-topman van Justitie. Dat is dus over en uit, case closed – behalve op internet, waar ook deze conclusie zal worden verworpen.’ Er is naar aanleiding van een aanklacht wegens misbruik door twee minderjarigen vanaf  2014 een diepgaand onderzoek verricht door het OM naar het reilen en zeilen van Demmink in de jaren 1995-97 in Turkije. Hier zijn de details over de beslissing van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden te lezen. Omdat het hof oordeelt dat Demmink niets ten laste kan worden gelegd is hij in deze kwestie vrijgepleit. De rechtsstaat brengt met zich mee dat voor- en tegenstanders dit oordeel als definitief accepteren. Demmink is vrijgepleit.

Dat er geen feiten zijn te vinden die Demmink succesvol kunnen vervolgen wil niet zeggen dat de overheid zich niet ‘schuldig heeft gemaakt aan leugens en bedrog’. De categorie waar het hoofdredactioneel beide kwesties onder schaart. Anders gezegd, feit dat er geen aanwijzingen zijn om Demmink te vervolgen houdt niet in dat de overheid zich niet schuldig heeft gemaakt aan leugens en bedrog. Dat blijkt ook uit een reactie in Trouw van advocate Adèle van der Plas die haar cliënt Baybasin vertegenwoordigt: ‘Het recht heeft zijn loop gehad, maar een civiele actie tegen de Nederlandse staat wegens onrechtmatig handelen is nog mogelijk’.

De kwestie Demmink bevat talloze door de overheid begane onregelmatigheden, inclusief het omzeilen van de waarheid. Dat gaat verder dan het vrijpleiten van Demmink in het ‘Turkse’-onderzoek. Zo was er de bewering ‘Wat onderzocht moest worden, is onderzocht’ van toenmalig justitieminister Ivo Opstelten in een brief van 3 oktober 2012 aan de Tweede Kamer die suggereerde dat er een diepgaand onderzoek naar Demmink verricht was. Achteraf bleek dat onjuist te zijn. Opstelten informeerde de kamer onvolledig en verkeerd. Er zijn meer losse eindjes in deze kwestie Demmink die nog steeds om duidelijkheid vragen. Zo schreef in 2004 toenmalig hoofdredacteur van het NOS-Journaal Hans Laroes in een brief aan de Raad voor Journalistiek dat Demmink in de top van Justitie jarenlang onderwerp van intern debat was: ‘Maar de verdenking van notabene justitie-medewerkers tegen Joris Demmink is altijd blijven bestaan, weten wij bij het Journaal uit eigen onderzoek’.

Het hoofdredactioneel van NRC maakt twee fouten. Het koppelt twee ongelijksoortige zaken aan elkaar en het redeneert niet zuiver als het in de kwestie Demmink te weinig kritisch is op het opereren van de overheid -in het bijzonder het ministerie van Justitie- gedurende vele jaren. Justitie heeft op zijn minst ontwijkend en onhandig, en op zijn ergst bewust manipulatief geopereerd in deze kwestie. Daarom is er wel degelijk een basis voor de beschuldiging dat de overheid ‘zich schuldig maakt aan leugens en bedrog’. Die beschuldiging is niet het voorrecht van complotdenkers, maar baart juist burgers die opteren voor een sterke rechtsstaat zorgen. NRC zou beter moeten beseffen dat een gesloten overheid die geen openheid van zaken geeft en de waarheid ontwijkt een grotere bedreiging is voor de rechtsstaat dan de zogenaamde complotdenkers.

Foto: Schermafbeelding van deel hoofdredactioneel commentaarOp internet valt alles om te draaien, en dat gebeurt dan ook’. NRC, 28 augustus 2017.

Advertenties

Zeeland: Eilandbewoners slaan terug met petitie ‘Eilandvisum voor overkanters’

leave a comment »

pet

Bij deze petitie staat onderaan: ‘Deze petitie is satire. Je hoeft dus niet te tekenen. Bedankt voor het lezen, hopelijk vind je het een leuke grap..’ Die vermelding neemt een deel van de grap weg. Want goede satire hoeft zichzelf niet uit te leggen of te excuseren. Bij satire ontstaat de twijfel of het toch niet serieus bedoeld is. Tegenwoordig wordt satire gemarginaliseerd door nepnieuws dat het nieuws dat zich baseert op de feiten binnendringt. In een mediawerkelijkheid waar complotdenkers niet uitgaan van de feiten, maar van hun deelwaarheid die gelegitimeerd wordt door een beroep op een moreel gelijk. De satiricus is niet veel anders.

De maatschappijkritiek van de petitie kiest het instrument van de parodie. Het bootst op een herkenbare manier de werkelijkheid na, maar wijkt net genoeg af om te belanden in het domein van de humor. De herkenbaarheid zit ‘m in het debat dat ook in steden als Amsterdam wordt gevoerd en een stop aan de grenzeloze groei van het toerisme wil. Waarbij spanning ontstaat tussen middenstand, horeca, verhuurders van accomodaties en reisorganisaties tegenover lokale bewoners die last ondervinden van het toerisme.

In Zeeland en op de Zuid-Hollandse eilanden is het perspectief van ‘De Overkant’ geworteld in het taalgebruik. Elk eiland of deel van de provincie beziet de ander met het perspectief van de verrekijker. Toch is toerisme broodnodig voor Zeeland. Een provincie waar nu gepensioneerden vertrekken om bij hun kinderen elders in Nederland te wonen. Er vertrekken meer ouderen dan dat er komen. Toegangscontrole op bruggen   en dammen naar de eilanden zou uitgebreid kunnen worden met toegangscontrole op bruggen en dammen vanaf de eilanden. Om de krimp van de Zeeuwse bevolking te stoppen. En het provinciebestuur tot een samenhangend beleid te verplichten dat niet alle opties openhoudt en naar de toekomst doorschuift, maar een duidelijk profiel voor Zeeland kiest. Aan wanbeleid kan satire niet tippen. Dat is de les van deze petitie.

Foto: Schermafbeelding van deel petitieEilandvisum voor overkanters’.

Café Weltschmerz biedt geen kwalitatief alternatief voor de gevestigde media. Een gemiste kans. Kan het professionaliseren?

with one comment

Café Weltschmerz is een YouTube-kanaal dat zichzelf presenteert als ‘een nieuwe initiatief waarbinnen journalisten, wetenschappers, ondernemers en kunstenaars samenwerken aan cultureel-maatschappelijke innovatie. Door experts uit verscheidene disciplines in een open confronterent gesprek te brengen met bestuurders en beleidsmakers, wil Café Weltschmerz een inhoudelijker en informatiever programma creeeren. De huidige interviewers zijn, Erik de Vlieger, Dirk van Weelden, Jens van Trigt en Cesar Majorana.’

Weltschmerz is wat je noemt: confronterent. Confron te rent? Het denkt van zichzelf kritische noten te kraken waarvan het vindt dat die door andere media niet worden gekraakt. En zelfs een informatiever programma te bieden. Maar dat valt te bezien. Weltschmerz kraakt ook valse noten en biedt niet altijd een weergave die uit de feiten blijkt. De redactie van Weltschmerz zou kritischer moeten zijn op de kwaliteit en de voorbereiding van de burgerjournalisten die het in de arm neemt. Als bij de presentator basale kennis over het onderwerp ontbreekt dan wordt het wringen en keert een item zich tegen Weltschmerz. Dat kan de bedoeling niet zijn.

Een gesprek tussen Ancilla Tilia en Arjan Kamphuis maakt inzichtelijk wat er fout is aan Weltschmerz. Het kent de constructie van een kaartenhuis dat op foute aannames wordt gebouwd. Gaandeweg het gesprek wordt daar steeds meer uit afgeleid en aan toegevoegd. Dat laat de geïnformeerde, kritische kijker met verbazing achter. Ongetwijfeld bedoelen Tilia en Kamphuis het serieus en hebben ze zelfs goede punten te pakken, maar door de slechte voorbereiding en hun houding om overal een complot in te zien kletsen ze uit hun nek en geven de indruk niet exact te weten waarover ze het hebben. Als Weltschmerz een alternatief wil zijn voor ‘establishment media‘ die op de hand van het bedrijfsleven en de zittende politiek zijn dan moet de redactie van Weltschmerz het serieuzer aanpakken en beter voorbereide en gekwalificeerde mensen het veld insturen.

Ik plaatste bij bovenstaand item de volgende reactie die vooral verwijst naar wat volgt na 7’55’’ en wat Tilia beweert: ‘Ancilla Tilia heeft zich onvoldoende voorbereid en legt een verband dat niet bestaat. Ze suggereert dat de Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek is afgetreden naar aanleiding van de Panama Papers, maar dat is onjuist. Jatsenjoek is om partijpolitieke redenen afgetreden in een confrontatie met president Petro Porosjenko dat in Kiev al enkele maanden tot een patstelling leidde. Het aftreden van Jatsenjoek op 10 april valt toevallig samen met de publicatie van de Panama Papers vanaf 3 april maar heeft daar niets mee te maken. Het is president Porosjenko die in de Panama Papers wordt genoemd vanwege een constructie via de Britse Maagdeneilanden van z’n bedrijf Roshen en zijn belastingaangifte. In de tweestrijd tussen Jatsenjoek en Porosjenko had de publicatie van de Panama Papers juist de positie van Jatsenjoek kunnen versterken als ze een rol hadden gespeeld. Maar die rol speelden ze niet zoals Tilia abusievelijk suggereert.

De nadelen van het pakketdenken. Hoe ermee om te gaan?

leave a comment »

pakketten

De meeste mensen denken in groepen. En in pakketten. Of in modellen van het type de vijand van de vijand is een vriend. Maar vaak blijkt zo’n vriend de ergste vijand te zijn. Ik geef drie voorbeelden van pakketdenken.

1) In 2010 liepen kunstenaars en kunstliefhebbers te hoop tegen de bovenmatige bezuinigingen op cultuur die door de VVD in gang werden gezet. Ik was vanaf het begin een geharnast tegenstander van die kaalslag omdat het toenmalige kabinet Rutte I het belang van cultuur onderwaardeerde en anders voorstelde dan het was. Zelfs met genoegen een neerbuigende houding jegens de kunsten toonde. Ik vond dat onaanvaardbare politiek. Maar toch was ik in november 2010 tegen de acties Nederland Schreeuwt om Cultuur en de Mars der Beschaving en nam daar afstand van. In 2011 was er op het binnenplein van Boijmans een manifestatie  waarop ik het verkeerde protest zag vol verwijten, claimen van eigen rechten en groteske overdrijvingen.

2) Gisteren werd ik voor het eerst ontvriend op Facebook. Hoewel uitleg volgde weet ik toch niet waarom. Aanleiding was een gedeeld artikel over de Portugese socioloog Boaventura de Sousa Santos op de site van De Ommekeer/ De Onafhankelijk Pers dat ik niet serieus nam en van cynisch commentaar voorzag. Niet omdat ik geen tegenstander ben van de ongelijkheid in de samenleving, de neveneffecten van de globalisering, het neo-liberalisme en de graaicultuur bij banken en multinationals. Daar spreek ik me bij herhaling tegen uit. Maar omdat ik de boodschapper De Ommekeer/ De Onafhankelijk Pers zie als een communistische mantelorganisatie die verre van onafhankelijk is en weliswaar in de meeste gevallen opkomt voor het ‘goede’ doel, maar onwaarachtig is in haar bedoelingen. Met leidsman Tilasmi Frigge had ik een aanvaring.

3) Op de FB-pagina van Robert van Voren die ik waardeer om zijn inzet voor de mensenrechten in Rusland en zijn politieke stellingname had ik een aanvaring over Edward Snowden. Van Voren en de meeste reageerders zijn felle tegenstanders van het bewind van Putin en zien Snowden als een verrader omdat hij voor de Russen zou werken. Wat Snowden ontkent en waarvoor geen bewijs is. Ik moet evenmin iets hebben van Putin die in mijn ogen zijn land laat onderpresteren en mogelijk naar de verdoemenis helpt, maar zie Snowden als held. Hij is tegen zijn zin in Rusland gestrand doordat de Amerikaanse regering zijn paspoort introk en had geen documenten bij zich die hem tot collaboratie verplichtten. Hij heeft de bewustwording over spionage vergroot die tot wetgeving leidde die burgers meer bescherming biedt. Bij de tegenstanders van Putin valt dat onderscheid weg. Op weg geholpen door spookverhalen van westere inlichtingsdiensten die op wraak zinnen.

Zo zijn er meer voorbeelden te geven die onderstrepen dat veel mensen graag in pakketten denken. Gisteren betrapte ik zelfs een fractieleider van de SP in het Europarlement op lui pakketdenken. In groepsdenken uiten mensen hun individualisme. Begrijpelijk dat het zo gaat. Het is niet altijd makkelijk om de nuance in een kwestie te vinden of weerstand te bieden aan de sociale druk op sociale media. Mensen zweren bij  consensus en duidelijke meningen. Wie daaraan voorbijgaat wacht hoon, onbegrip, ontvriending of sociale isolatie.

Foto: Kerkconsult: ‘Een pakket is een samenstelling uit onderstaand aanbod afgestemd (..)’. 

Hoe onafhankelijk en onpartijdig is ‘De Onafhankelijke Pers’?

with 3 comments

Dat in Nederland gevestigde media tegen de bestaande machten aanschurken is een publiek geheim. De meeste journalisten van gevestigde media zitten op schoot bij de macht. Dat blijkt het duidelijkst uit de opstelling van de parlementaire en economische redacties die een kritische houding die voortkomt uit andere waardenstelsels ingewisseld hebben voor het perspectief van het bestaande waardenstelsel dat ze accepteren als meest realistisch en werkbaar. Zodat het hun nog onmogelijk is om echte maatschappijkritiek te leveren.

Dat moet anders. Maar hoe anders? De onafhankelijke opstelling van We Are Change Rotterdam verdient respect, maar de nieuw op te richten De Onafhankelijke Pers lijkt vooralsnog van een minder kaliber. Het valt te hopen dat We Are Change Rotterdam afstand houdt van De Onafhankelijke Pers en het houdt bij een kritisch verslag. Voorman van De Ommekeer Tilasmi Frigge die in oktober 2014 petitionaris voor een petitie over de MH17 was geeft geen antwoord op de vraag door wie De Onafhankelijke Pers gesteund wordt. Dat roept de vraag op hoe onafhankelijk zijn organisatie is en of het wellicht een mantelorganisatie is. Waarom geeft Frigge geen direct antwoord? Is dat nou niet precies de afhankelijkheid die hij zegt te bestrijden?

Het maandagavondprogramma van De Onafhankelijke Pers is een ratjetoe van complotdenkers als Karel van Wolferen en Joost Niemöller die met voorbijgaan aan de feiten de waarheid over de Russische agressie in Oekraïne omkeren en serieuze maatschappijcritici als George van Houts en Ad Broere. Dat kan op z’n minst samengevat worden als ongelijksoortig. Dat is geen basis voor onafhankelijke journalistiek die het politiek activisme ontstijgt en Nederland verder helpt. Hopelijk weet De Onafhankelijke Pers zich in de toekomst echt onafhankelijk op te stellen, rekenschap te geven van het verschil tussen politiek activisme en journalistiek en het verschil te zien tussen maatschappijcritici die serieus de stap willen maken naar een ander waardenstelsel, en malcontenten en complotdenkers die de feiten omkeren. Dat soort journalistiek hebben we al genoeg.

catacomben_den_haag_onafhankelijke_media_banken_geld_01

Foto: Affiche ‘Catacomben van Den Haag’ van ‘De Onafhankelijk Pers‘ op De Ommekeer.

NDR-Interview met Snowden zorgt voor complotdenken

leave a comment »

snowden_5

Wie op YouTube zoekt naar het 30 minuten lange interview van de Duitse publiek omroep ARD/NDR van afgelopen zondag 26 januari met Edward Snowden komt van een koude kermis thuis. Het is niet te vinden of wordt verwijderd. Hier is het transcript te lezen. Maar dan houdt het op met de publiciteit. Hoe komt dat?

De Amerikaanse Jay Syrmopulos ziet er op Swann een blackout in. Een complot. Ofwel een blokkade door de Amerikaanse regering: ‘The interview has been intentionally blocked from the US public, with virtually no major broadcast news outlets covering this story. In addition, the video has been taken down almost immediately every time it’s posted on YouTube.’ De suggestie is dat de regering-Obama wil dat u of ik het interview niet te zien krijgen. Of op z’n minst moeilijk kunnen vinden. Een reden ervoor wordt niet gegeven.

Klopt dit verhaal? Ligt het niet gewoon anders zoals daanlo in een reactie opmerkt? Namelijk dat de producent de rechten heeft en de internationale distributie blokkeert? Het klinkt aannemelijk dat vanwege de rechten de producent aan YouTube/Google verzoekt om ‘illegale’ kopieën die niet geautoriseerd zijn te verwijderen. Als de regering-Obama dat vanwege politieke redenen deed dan zou dat de suggestie in de lucht houden dat Google buigt onder politiek druk van de Amerikaanse regering. Maar dat is dus volstrekt niet aan de orde.

De rechtenkwestie wordt in de Frankfurter Allgemeine Zeitung uitgelegd. Cinecentrum met uitvoerend producent Ulrich Lenze heeft de rechten voor andere landen dan Duitsland. Met als gevolg ‘geoblocking’ op internet omdat die rechten internationaal nog niet zijn verkocht. Zoals de FAZ opmerkt had de NDR beter na moeten denken over de rechten en de internationale distributie. Zodat het interview met Edward Snowden internationaal beter begeleid en verspreid was: ‘Zumindest an das „Geoblocking“ hätte der NDR wohl besser im vorhinein gedacht‘. Nu kan een Duitse publieke omroep door verknoping met een onafhankelijke producent zich niet profileren met een waardevol en opzienbarend journalistiek product. Amerikaanse internet-journalisten worden op het verkeerde been gezet. Omdat ze de Duitse invalshoek niet begrijpen.

Hier is het interview met Edward Snowden op LiveLeak te zien.

snowden_4

Foto: Publiciteitsfoto’s van Snowden Exclusiv, 2014. Regie: Hubert Seipel. Producent: Ulrich Lenze.

Nicolasen ziet Demmink als zondebok. En vergeet de feiten

with 11 comments

462px-Webb_Sending_Out_the_Scapegoat

Lidy Nicolasen meent in haar column in De Volkskrant dat Joris Demmink onze nationale zondebok is. Volgens haar krijgt deze voormalige topambtenaar van Justitie de schuld van alles wat er mis gaat in Nederland. Met name uit ‘de krochten van het internet‘. Los van wat de man zegt. Nicolasen brengt alles terug tot een samenzweringstheorie: ‘Wie aan die feiten durft te twijfelen, ze zelfs tegenspreekt, maakt deel uit van die samenzwering.‘ Ze beseft niet door alles te overdrijven en op een hoop te gooien zij juist degene is die de feiten niet respecteert. De Volkskrant-columniste is dubbelzinnig in haar denken over het complotdenken.

Lidy Nicolasen is onvast en onzuiver in haar voorbeelden: ‘Zou klokkenluider Edward Snowden zijn belofte waarmaken en met onthullingen over Nederland komen, goede kans dat al zijn pijlen richting Demmink wijzen.‘ Ze verwart klokkenluider Edward Snowden met journalist Glenn Greenwald die vijf weken geleden in een interview in De Volkskrant aankondigde met onthullingen over Amerikaanse spionage in Nederland te komen. Snowden heeft tot nu toe zelf geen onthullingen gepubliceerd en is dat ook niet van plan. President Putin heeft hem verplicht in Rusland de VS niet te beschadigen. Het is verre van logisch dat Greenwald met onthullingen over Joris Demmink komt. Door deze overdrijving maakt ze Snowden en Greenwald belachelijk.

Nicolasen reduceert iedereen die kritisch is over de gang van zaken inzake Demmink tot complotdenker. Dat kan in een column die een mening geeft die niet per se overeen hoeft te komen met de werkelijkheid. Een column is een vrijplaats om uit de duim te zuigen. Maar het gevolg is dat ze aspecten die niet in haar betoog passen dan ook maar niet noemt. Want het is waar dat sommige critici zichzelf overschreeuwen, maar vele anderen stellen zich juist zakelijk en beheerst op. De essentie van de kwestie-Demmink is dat er ondanks de beschuldigingen, Turkse documenten, de juridische inzet van de Bakker Schut Stichting en Amerikaanse mensenrechtengroepen, getuigenverklaringen van onder andere twee ex-gevangenisdirecteuren, en de betrokkenheid van Nederlandse, Amerikaanse en Italiaaanse parlementariërs nooit een diepgaand feitenonderzoek naar Demmink is gehouden. Waarom niet? Da’s de vraag waar Nicolasen niet aan toekomt.

Wat bezielt een columniste van een gerenommeeerde krant om zo’n flutterig stuk te schrijven? Welk belang dient ze hiermee? Haar opvallende column roept de vraag op waarom ze met een suggestie van volledigheid voorbijgaat aan de feiten die Demmink het minste uitkomen. Is het gepast om te suggereren dat haar mate van overdrijving die elke kritiek uitvergroot tot complotdenken te maken heeft met een relatie die ze had met een getrouwde PvdA-minister uit het kabinet Lubbers III? En de kritiek die haar toen wachtte? Of is dat te veel eer voor Nicolasen? Mogelijk zat ze verlegen om een onderwerp en schreef ze op wat in haar opkwam. Als dat zo is, dan kunnen we beter zo snel mogelijk vergeten wat ze opschreef. Dan is het de moeite niet waard.

Foto: William James Webb, Sending Out the Scapegoat. Voor 1904.