George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Brexit

Achterban van populisme meer gemotiveerd door racisme dan in het publieke debat wordt weergegeven

with 4 comments

Er zijn zoveel uiteenlopende meningen over de opkomst van de recente golf van het populisme dat ze niet allemaal waar kunnen zijn. Een groot deel van de ‘deskundigen’ die over dit onderwerp een mening geeft zit er daarom per definitie naast. Dat gaat samen met het voor het voetlicht brengen van een eigen agenda of stokpaardje. Neem de verkiezingswinst van Trump en de uitspraak van Hillary Clinton dat de helft van Trumps achterban bestond uit deplorables. Ofwel, sneue mensen. Een uitspraak die werd veroordeeld en halfslachtig in de lucht bleef hangen, terwijl in de herfst van 2016 al uit onderzoeken bleek dat de uitspraak klopte. De helft van Trumps aanhangers was aantoonbaar racistisch, hypocriet en fanatiek. Alleen klonkt het uit de mond van Clinton ongeloofwaardig vanuit de hoogte omdat ze bij uitstek de kandidaat van Wall Street was.

Nu is er een artikel op The Intercept dat alles overzichtelijk op een rijtje zet. De conclusie die verre van verrassend is dat de mening van stemmers op Trump vooral bepaald werd door racisme. Om witte suprematie. Bij de Brexit was het waarschijnlijk niet anders, zoals al snel na de uitslag uit de vele uitingen van racisme bleek. In de nasleep van de Brexit en Trumps overwinning ontstond wereldwijd een debat over de oorzaken. De onverwachte winst zou gelegen zijn in de wereldvreemde houding van een elite die in de eigen bubbel leeft. Aangejaagd door een journalistieke klasse die ook het zicht op de realiteit had verloren. Of de economische achterstand van de werkende klasse en de lagere middenklasse zou beslissend zijn geweest.

Als blijkt dat het niet om de economie of de voorrechten van een elite ging, maar om racisme, dan kan er een streep door de voornemens om het beleid te veranderen. Deplorables moeten door overheden niet tegemoet gekomen worden omdat ze achtergesteld of zielig zijn, maar moeten gewezen worden op onaanvaardbaar gedrag dat geen enkele tegemoetkoming van overheden vraagt omdat het de redelijkheid van de rechtsstaat te buiten gaat. Aangejaagd door rechts-populistische politici en media die door ophitsing hun eigen agenda willen realiseren. Deplorables zijn deplorables. Het is ook in Nederland een taboe geworden om dat hardop in de openbaarheid te zeggen. Deplorables hebben recht op begrip voor hun situatie, niet voor hun racisme. Ze zijn ook slachtoffers van de valkuil waarin ze gevallen of geduwd zijn. Laat voor politici, media en burgers duidelijk zijn dat populisme dat moreel gelijk claimt daar maatschappelijk en juridisch geen recht op heeft.

Foto: Schermafbeelding van deel artikelTOP DEMOCRATS ARE WRONG: TRUMP SUPPORTERS WERE MORE MOTIVATED BY RACISM THAN ECONOMIC ISSUES’ van Mehdi Hasan op The Intercept, 6 april 2017.

Vluchtgedrag van populisten wordt beantwoord met vluchtgedrag van hun critici

with 2 comments

Het is verbazingwekkend dat rechts-populisten als Nigel Farage, Donald Trump, Geert Wilders het laten bij kritiek op en afbraak van het bestaande, maar geen moeite doen om via uitwerking en beschrijving van hun programma na te denken over de beste weg naar hun einddoel. Zo hadden Nigel Farage en Boris Johnson werkelijk geen idee hoe de Brexit vormgegeven moet worden. Omdat ze er nooit over hadden nagedacht en omdat ze niet verwachtten dat de LEAVE-campagne het zou winnen. Maar toen zich dat aandiende hadden ze geen idee en moest notabene iemand uit het REMAIN-kamp leiding geven aan de Brexit: premier Theresa May.

Lui denken en gemakzucht is de kritiek die past op de populisten. Schoppen tegen de gevestigde orde is hun middel om een politieke positie voor zichzelf te veroveren. Ze verrekken het echter om gewoon hun huiswerk te doen. Ze gooien oude schoenen weg voordat ze nieuwe hebben, maar claimen wel een marathon te lopen. Het merkwaardige is dat de populisten met die gemakzuchtige houding er in de publieke opinie tot nu toe nog meer wegkomen ook. Hoe vreemd is dat? Het is vluchtgedrag in het kwadraat. Populisten vluchten voor haalbaarheid, realisme en het maken van huiswerk en critici van de populisten uiten hun kritiek niet frontaal. Wat resteert is een fragiel evenwicht tussen populisten die willen, maar niet kunnen, en critici van populisten die kunnen, maar niet willen. Dat zorgt voor stilstand en onzekerheid in betreffende samenlevingen.

In de Nederlandse politiek is het gebruik dat in de Tweede Kamer politici financiële dekking moeten hebben voor hun alternatieve voorstellen. Dat ontaardt soms in fetisjisme door de economisering van de politiek. Alles wordt in cijfers en budgetten gevangen. Dat is onzinnig. Maar als populisten met een wereldbeeld komen dat verregaander is en een streep zet door de EU of de Europese samenwerking, dan vraagt niemand in media of politiek tot het einde door wat de programmatische dekking daarvoor is. De routekaart, de blauwdruk naar de realisering van het populistisch programma ontbreekt. Populisten ontwijken het geven van een antwoord.

Het uitblijven van zulke kritiek op de populisten die tot het einde doorvraagt is absurd. Populisten bereiden zich slecht voor en maken er tot nu toe een puinhoop van. President Trump heeft geen idee waarmee hij bezig is en zwalkt van tweet naar tweet. Farage en Johnson vluchtten weg voor de verantwoordelijkheid van de Brexit en Geert Wilders heeft een programma dat op 1 A4-tje past en vooral zegt wat hij niet wil. In theorie zijn deze populisten met hun wanprestaties en de kloof tussen wat ze zijn en wat ze pretenderen te zijn de ideale focus voor kritiek. Maar in de praktijk blijkt daar niets van. Het verschijnsel dat populisten nog steeds wegkomen met wanprestaties geeft aan dat er nog geen afdoend antwoord op hun retoriek wordt gegeven.

Zolang dat uitblijft kunnen de populisten hun vrijblijvende vernielingstocht waar ze geen verantwoordelijkheid voor nemen ongestraft voortzetten. Waarschijnlijk schieten ze uiteindelijk gewoon in eigen voet wegens incompetentie, opportunisme, onderlinge verdeeldheid (UKIP) of  gebrekkige voorbereiding en vernietigen ze op termijn zichzelf. Men zou hopen dat dat door de constructieve krachten in de samenleving zou gebeuren.

Foto: ‘The UK’s permanent representative to the EU, Tim Barrow, leaves after delivering a letter triggering Brexit to EU Council president Donald Tusk.’ Credits: Yves Herman/ Reuters.

Written by George Knight

2 april 2017 at 19:42

Een verslag van het Piet Zwart Instituut met misverstanden: ‘Vrije kunst en het niet bestaande normaal van Mark Rutte…’

with 9 comments

Allerlei begrippen duikelen in een verslag van het Piet Zwart Instituut in Rotterdam over elkaar heen en worden vermengd. Het betreft het tijdens een symposium gepresenteerde project ‘The Art of Looking’. Maar onderdrukking is nog geen racisme, evenmin als culturele hegemonie onderdrukking is. Dat is jammer want het onderwerp van de suprematie van de leidende culturele groep binnen een samenleving en de doorwerking daarvan in de kunstsector is belangwekkend genoeg om het op academies hoog op de agenda te zetten. Dan echter wel met fijnzinnigheid en zonder makkelijke oordelen. Liever vanuit de bewustwording van studenten, dan vanuit een politieke strijd die vanuit Amerikaanse universiteiten naar Nederland wordt geëxporteerd om aan de Noordzee dunnetjes over te worden gedaan. Ter rechtvaardiging kan opgemerkt worden dat een academie geen universiteit met wetenschappelijke pretentie is. Dat is de valkuil om gemakzuchtig in te vallen.

De kwestie Dana Schutz en de Whitney Biennial is er een duidelijk voorbeeld hoe politieke correctheid de Amerikaanse kunstwereld in haar greep kan krijgen. Daar kunnen Nederlandse kunstacademies beter niet in meegaan, hoewel het risico bestaat dat dat onder leiding van buitenlandse (gast)docenten met een niet perfect beeld van de Nederlandse samenleving toch gebeurt. Nederland is echter geen VS, en het verschil in positie van Amerikaanse etnische minderheden is onvergelijkbaar met die van Nederlandse etnische minderheden.

Het verslag verwijst naar premier Mark Rutte en zijn brief over hufterigheid van 22 januari 2017 die stelt dat gewone Nederlanders geen racisten zijn. Erin zei hij: ‘We voelen een groeiend ongemak wanneer mensen onze vrijheid misbruiken om hier de boel te verstieren, terwijl ze juist naar ons land zijn gekomen voor die vrijheid. Mensen die zich niet willen aanpassen, afgeven op onze gewoontes en onze waarden afwijzen. Die homo’s lastigvallen, vrouwen in korte rokjes uitjouwen of gewone Nederlanders uitmaken voor racisten. Ik begrijp heel goed dat mensen denken: als je ons land zo fundamenteel afwijst, heb ik liever dat je weggaat.’ De brief kreeg kritiek, ook op dit blog, maar erin zegt Rutte niet dat gewone Nederlanders geen racisten kunnen zijn. Hij wijst de beschuldiging van de hand dat ze racisten genoemd worden omdat ze voor zichzelf opkomen.

Het verslag eindigt als volgt: ‘Wie is normaal? Mensen zijn verschillend, er bestaat geen normaal. Ook niet in art making.’ Het is te makkelijk om te zeggen dat er in de politiek geen normaal bestaat. Want het gaat niet over psychologisering van individuen, maar over individuen die met elkaar de samenleving vormen en politiek bedrijven. Het jaar van de Brexit, de verkiezing van Trump, beschuldigingen van de Turkse president Erdogan aan Europa, en de Russische inmenging in verkiezingen in de VS en Europa heeft de ‘normale’ politiek behoorlijk door elkaar geschud. Dat speelt zich niet af op het niveau van verschil in beleid tussen politieke partijen, maar op een filosofisch niveau dat waarheid, objectieve journalistiek en feiten ter discussie stelt.

Het normaal is in de opvatting van Rutte en andere westerse politici niet het verkiezen van liberalisme boven conservatisme, socialisme of andere politieke stromingen, maar de keuze voor de zogenaamde liberale democratie waarin politieke partijen hun machtsstrijd uitvechten zonder dat het politieke systeem zelf te discussie wordt gesteld. Omdat Rutte dit in de gewraakte brief halfslachtig toelichtte wachtte hem de terechte kritiek dat hij te weinig afstand nam van het populisme. Rutte’s fout was niet dat hij namens de VVD een verkeerd standpunt innam, maar vanuit opportunisme niet voldoende afgrensde wat hij principieel afwees.

Foto: Deel van verslag ‘Vrije kunst en het niet bestaande normaal van Mark Rutte…’ van Jos van Nierop, 30 maart 2017.

Wilders winnaar of verliezer? Op de vraag of het populisme definitief verslagen is zijn vele antwoorden mogelijk

with one comment

De Nederlandse verkiezingen voor de Tweede Kamer hielden afgelopen week de hele wereld bezig. Er bestond overeenstemming over het antwoord op de vraag of het rechts-populisme van PVV’er Geert Wilders was doorgebroken. Dat was niet gebeurd. Maar de vraag of het populisme nu definitief verslagen is wordt verschillend beantwoord. De Chinese staatszender CGTN kiest een enerzijds-anderzijds benadering. Sommige analisten wijzen erop dat Wilders ondanks een perfecte storm (Brexit, Trump, Oekraïne-referendum, Erdogan) niet heeft kunnen profiteren en dat daarom zijn doorbraak in de toekomst minder waarschijnlijk is geworden. Andere analisten kiezen weer een andere benadering door te zeggen dat ze menen dat het populisme niet bij radicaal-rechts (PVV) en extreem-rechts (FvD) is doorgebroken, maar bij gematigd-rechts (VVD en CDA).

Radicaal-rechts is niet verder gekomen dan 15%. Met echt populisme is niets fout. PvdA’er Wouter Bos brak daar in 2005 een lans voor in de Johan de Wittlezing. Volgens Bos was een beetje populisme goed voor de democratie. Het maakt politici immers grijpbaar en menselijk. De personalisering van de politiek maakt deze boeiender en aantrekkelijker. Politiek functioneert pas optimaal als vorm en vent (of vrouw) samengaan. Maar ze behoren in evenwicht te zijn. Uit Bos’ woorden blijkt dat inhoud die slecht verwoord wordt niet overkomt. En dat goede verwoording zonder inhoud tot niks leidt. Vermoedelijk doelde premier Rutte op dat deels dichten van de kloof tussen politiek en burger door zijn onderscheid tussen goed en verkeerd populisme. Het populisme van Trump of Wilders is in werkelijkheid trouwens geen populisme, maar pseudo-populisme. Wilders wil de kloof met de burger helemaal niet dichten, maar die burger voor zijn karretje spannen.

Hoe dan ook heeft Wilders zijn leidende positie in de peilingen van 30 tot 35 zetels niet waar kunnen maken. Op radicaal-rechtse partijen heeft slechts 15% van de bevolking een stem uitgebracht. Dat is de winst van de verkiezingen en tekent de stabiliteit van Nederland en het verstand van de Nederlandse bevolking. Nederland is coalitieland met een politiek van geven en nemen. Niet van overrompelen en overbluffen. Uit internationale onderzoeken blijkt dat Nederland vergeleken met andere landen gunstig scoort op het gebied van rechtsstaat, persvrijheid, welzijn, geluk, corruptie of inkomensgelijkheid (Gini-coëfficiënt). Dat op een grote hoop vegen door radicaal-rechts via een omweg gelijk te stellen aan rechts of zelfs centrum-links is onterecht.

De budgetvoorstellen aan het congres die de Amerikaanse president Trump afgelopen week deed geven aan wat echt populisme is dat zich door alternatieve-rechtse ideologie laat voeren. Hij kwam met een begroting die het bedrijfsleven bedient. Dat is in de Nederlandse verhoudingen ondenkbaar. Trump stelde voor om de subsidie van The National Endowment for the Arts en de publieke omroep PBO volledig af te schaffen. Dat is de echte kaalslag, dat is de bijl aan de wortels van de overlegsamenleving die elke doelgroep min of meer evenwichtig bedient. Populisme zet bevolkingsgroepen tegen elkaar op. Dat is het populisme dat kunst en journalistiek bij het grof vuil wil zetten. Wie het verschil niet ziet tussen conservatieve politiek die de belangen van de beter gesitueerden bedient en hedendaagse populisten die begrippen als waarheid, feit en volk willen ondermijnen, elke politieke discussie willen ontregelen en het politieke bestel zelf omver willen gooien om buiten de politiek om hun belangen te dienen bestrijdt het populisme niet, maar praat het naar de mond.

Het populisme van Trump, Marine Le Pen of Wilders streeft naar de ontmanteling van de wereldorde. Met als slecht uitgewerkt en praktisch onhaalbaar doel de vestiging van de natiestaat. Die ontmanteling raakt direct aan de nationale veiligheid van Nederland en het voortbestaan van Europese landen. Dat is van een andere orde dan een uit politiek opportunisme retorisch populisme van VVD en CDA dat zich niet in daden vertaalt doordat het binnen de rechtsstaat blijft. Uiteraard schuift het politieke landschap soms naar links of naar rechts. Dat is een pendule die heen en weer slaat en het politiek bestel zelf niet echt raakt. Op actie volgt altijd reactie. Nederland is nog steeds een redelijk welvarend en egalitair land. Het populisme van Trump of Wilders is anders en probeert onze samenleving in de kern te veranderen door de rechtsstatelijkheid en democratische weerbaarheid ervan te vernietigen. Daar is uiteindelijk geen antwoord op. Dat is de echte zorg.

Petitie ‘Geleerd stemmen, stemrecht afhankelijk van educatieve achtergrond’ moet afgeraden worden. Maar zet aan tot debat

with 5 comments

gs2

Een petitie roept op om hoger opgeleiden een zwaardere stem geven bij de verkiezingen. De reden daarvoor zou zijn dat hoger opgeleiden ‘een grotere focus hebben op gedeelde welvaart en meer over hebben voor het collectief’ en ‘politieke standpunten op een benodigd abstract niveau bekijken, waardoor niet alleen sociale aspecten, maar ook economische, milieu en andere aspecten mee gewogen worden in een gerechtigde keuze.’ Deze petitie moet op praktische, electorale, politieke en maatschappelijke redenen ernstig afgeraden worden.

dc3

Het is juist dat naar verhouding veel lager opgeleiden zich makkelijk voor een karretje laten spannen. Dat speelde een rol bij de Brexit en de verkiezing van Donald Trump tot Amerikaans president. De keerzijde ervan is dat de zogenaamde ‘deplorables’ -die volgens Hillary Clinton de helft van Trumps electoraat uitmaakten- niet overtuigd konden worden door een betere kandidaat. Een analyse wijst uit dat beslissend voor de strijd niet de aanwezigheid van de deplorables, Trump of het LEAVE-kamp was, maar het ontbreken van een geloofwaardig en krachtig alternatief. Zowel Clinton als David Cameron waren gemankeerde kandidaten die hun eigen zaak slecht vertegenwoordigden. Het is onterecht om daar achteraf de lager opgeleiden de schuld van te geven. Niet de deplorables die op Trump of voor de Brexit stemden waren incompetent, maar dat waren de campagnes van Clinton en Cameron die de deplorables geen alternatief boden.

Hoe het systeem in de praktijk moet werken valt lastig te zien. Krijgt een academische opgeleide 10 stemmen bij promotie en 9 stemmen bij een voltooide academische opleiding, een HBO’er 7 stemmen, een MBO’er 6 stemmen, een VWO’er 5 stemmen, een Havist 4 stemmen en iemand met basisschool 2 stemmen en zonder basisschool 1 stem? Dan zijn er nog de diploma’s van beroepsopleidingen en de buitenlandse diploma’s die in het systeem ingepast moeten worden. Evenals degenen die door zelfstudie en werkervaring maar zonder veel opleiding of een afgebroken studie een positie hebben verworven. Dat wordt een bureaucratie op zichzelf.

Het idee dat een hoger opgeleide meer politieke kennis, meer politieke interesse en meer politieke vaardigheden heeft kan niet voetstoots aangenomen worden. Zelfs als het in grote lijn waar is zijn dat niet de enige aspecten die tellen. Een hogere opleiding kent ook nadelen. Zoals een mate van wereldvreemdheid en het wegkijken voor de problemen van de onderkant van de samenleving of een hoge mate van betutteling. Electoraal is het systeem onrechtvaardig omdat het bepaalde partijen met veel hoger opgeleiden in de achterban bevoordeelt. Zoals GroenLinks en D66 die sterk vertegenwoordigd zijn in studentensteden. En de PVV en SP zullen benadeeld worden om op deze partijen naar verhouding veel lager opgeleiden stemmen.

GeleerdStemmen komt met deze petitie omdat de democratie zou falen. Deze petitie is een reddingspoging om het tij van populisme te keren. Maar het is nog maar helemaal de vraag of de democratie faalt. En zo ja, waarom de democratie faalt. Het lijkt er eerder op dat de incompetentie niet bij de lager opgeleiden maar in de beroepspolitiek of de politieke partijen getraceerd moet worden. Niet de rol van de lager opgeleiden, maar de rol van de hoger opgeleide beroepspolitici die zich middelmatig gedragen lijkt het grote probleem van de westerse democratieën. In de VS waren het niet Trump of de deplorables die tot de verkiezing van eerstgenoemde leidden, maar een falende Democratische partij die een geloofwaardige kandidaat (Bernie Sanders) met steun van het volk inruilde voor een slechte kandidaat van het establishment (Hillary Clinton). Dat de kiezers dat niet pikten is begrijpelijk en geeft het falen van de analyse van GeleerdStemmen aan.

Het is goed dat dit debat door GeleerdStemmen wordt gevoerd. Wellicht is het als provocatie bedoeld. Het is duidelijk dat er iets moet veranderen aan de representatieve democratie. Die moet echter niet hoger opgeleid, maar lager opgeleid worden. Representatiever en minder ambtelijk. Weg van onnatuurlijke kronkelingen die een gekunsteld spel in zichzelf zijn geworden richting samenleving. Met gezond verstand dat op geen enkele opleiding onderwezen wordt maar in het dagelijks leven geleerd wordt. Door hoger en lager opgeleiden.

gs

Foto 1: Schermafbeelding van deel petitieGeleerd stemmen, stemrecht afhankelijk van educatieve achtergrond’.

Foto 2 en 3: Schermafbeelding van FB-paginaGeleerdStemmen’.

Written by George Knight

4 maart 2017 at 12:23

Vertellen peilingen ons dat de aantrekkingskracht van het populisme afneemt?

with one comment

resolve

Peilingen, hoe moeten we ze inschatten? Er wordt veel onzin over verkondigd. Het is onjuist dat peilingen er het afgelopen jaar behoorlijk naast zaten bij de Brexit en de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Dat zaten ze niet. Ze waren nauwkeurig, hoewel niet nauwkeurig genoeg. Peilingen gaan de fout in als ze pretenderen meer dan een stand van zaken van een bepaald moment te geven. Ze overschreeuwen zichzelf als ze zeggen een voorspelling van de verkiezingsuitslag te geven. Dat valt buiten de strekking waar peilingen toe in staat zijn. Sommige peilingbureau’s laten zich opjagen door de media. De druk zouden ze moeten weerstaan. Soms is het commerciële belang groter dan de onderbouwing. Daarnaast is het de journalistiek die uit de peilingen al snel de verkeerde conclusies trekt en ze groter maakt dan ze zijn. Omdat ze er dan zo naast zaten zeggen journalisten dan achteraf dat de cijfers niet klopten. Nee, de interpretatie van de peilingen klopte niet.

Politieke partijen kunnen niet zonder peilingen. Zowel openbare als geheime peilingen. Ze kunnen eruit afleiden hoe hun marketing werkt, en bijgesteld moet worden. Moeten ze zich sterk maken voor de EU of die juist aanvallen? Of beter het onderwerp helemaal maar negeren? Moeten ze pleiten voor de AOW bij 65 jaar of dat juist niet doen omdat de kiezers die ze willen aanspreken dat een onrealistisch standpunt vinden? Moeten partijen de populistische partijen die claimen namens het volk te spreken hard aanvallen of juist negeren?

Politico zegt in een bericht dat de Duitse rechts-populistische AfD wegzakt en in de peilingen sinds december 2015 met 8,5% niet zo laag heeft gestaan. De PVV verliest ook aan aanhang en vecht in de Peilingwijzer nu met zo’n 17% steun om de eerste plaats met de VVD. Daarmee haalt de PVV niet langer het minimum van 30 zetels dat het nodig had voor een riante uitgangspositie in de formatie. In de VS krijgen Republikeinse parlementariërs deze week in zogenaamde Town Hall ontmoetingen kritiek van hun kiezers omdat ze zich te welwillend tegenover president Trump zouden opstellen. En in Frankrijk maakt centrumkandidaat Emmanuel Macron een goede kans om in mei in de tweede ronde te winnen van de rechts-populistische Marine Le Pen.

Peilingen, ze geven een indruk van trends. Weg van religie of juist naar religie toe. Weg van populisme of juist naar populisme toe. Weg van politici die veel beloven of juist naar politici toe die veel beloven. Weg van politici die pleiten voor een sterke defensie of juist naar politici toe die het vredesdividend incasseren. Weg van politici die zich sterk maken voor de rechtsstaat en de democratie of juist weg van politici die het belang van de democratie en rechtsstaat relativeren om dat af te breken. Alles is op de politieke markt te koop.

Er zijn verschillen tussen westerse landen, want landen hebben hun kenmerken en specifieke partijpolitieke landschap. In een globaliserende wereld worden politieke  verschillen tussen landen kleiner. Tendenzen raken alle landen, maar niet in dezelfde mate. Nu lijkt onder invloed van een instabiele Trump die in vele geledingen van de Amerikaanse maatschappij tegenstand ondervindt de steun voor het Europese populisme af te nemen. Trump doet ook nog eens het tegenovergestelde van wat hij de kiezers voorspiegelde. Hij bestrijdt de grote banken en bedrijven niet, maar geeft ze een prominente plek in zijn kabinet. Dat is een teken dat kiezers in andere landen oppikken en als waarschuwing kunnen ervaren. Namelijk om niet te lichtzinnig te geloven wat populistische politici beloven. Trumps campagne en verkiezing gaf Europese populisten afgelopen half jaar wind in de zeilen, maar die wind lijkt nu uit een andere hoek te draaien. De hoek met een hunkering naar realisme en stabiliteit. Kiezers weten wat ze hebben, maar niet wat ze verliezen. Totdat de wind draait.

Foto: ‘Tijdens een hevige storm wierpen de golven het stoomschip “Kerkplein” op het strand bij IJmuiden, Nederland 1935.

Is het verschil tussen links en rechts in de politiek verdwenen? De Gruyter en De Ridder geven hun duiding

with one comment

Wat is het nieuwe constructief en het nieuwe destructief? Rechts of links, geen van de twee of iets ertussenin? In een prikkelende NRC-column zei Caroline de Gruyter afgelopen week met verwijzing naar de Franse politicus ‘en marche’ Emmanuel Macron: ‘Het verschil tussen links en rechts is verdwenen. Nu ontstaat een nieuw politiek onderscheid: constructief versus destructief. Constructieve – decente – politici onderscheiden zich door onbesproken gedrag en het vermogen om een positieve toekomstvisie te ontwikkelen. Ze proberen burgers daarvoor warm te krijgen, zelfs al suggereren peilingen dat die visie impopulair is. Deze politici komen met realistische analyses en plannen. Ze spelen op de bal, niet op de man. Negativistische politici werken andersom: ze maken mensen bang en beloven hen dan gouden bergen – die natuurlijk niet bestaan.’

Het betoog van De Gruyter die vanuit Wenen verslag nauwgezet verslag doet van de gevoelstemperatuur in de EU zal vooral degenen aanspreken die vrezen dat de EU onder binnen- en buitenlandse druk fragmenteert. Alle hens aan dek om de instituties overeind te houden en de vijanden af te troeven die van buiten tegen de EU schoppen. Het lijken er op dit moment al zeker drie te zijn: Putin, Trump en May die om partijpolitieke redenen vlucht in haar idee van een harde Brexit. Om dat te weerstaan en de EU weerbaar te maken moeten de constructieve krachten samenwerken, zo is het idee. JOVD-voorzitter Rutger de Ridder reflecteert hierop.

Maar is hiermee ook het verschil tussen links en rechts verdwenen? Zeg, sociaal-economische principes van inkomensverdeling, belastingdruk, machtsdeling en eigendomsverhoudingen. Kapitaal en arbeid. Wat heeft een have-not aan een EU die voor de poorten van de hel voor aanstormende trolls en retorische praatjes uit Washington en Moskou wordt weggesleept? Niets. Onmiskenbaar bedrijven Trump, Wilders en Krol feitenvrije politiek. Waarbij ze uitgaan van respectievelijk een vlucht vooruit, een vlucht opzij en een vlucht achteruit.

Rutger de Ridder heeft gelijk dat feiten centraal behoren te staan in het politieke debat. Het is echter ook een ontwijkend verhaal dat politiek verpakt in een pseudo a-politieke boodschap. Zeker, constructieve politiek is nodig om negativistische politici als Trump, Wilders of Krol de pas af te snijden. Maar om dit tegenspel inhoud te geven is meer nodig. Verwijzing naar constructieve politiek geeft immers nog geen politieke richting aan. Een analyse van politiek wordt pas geloofwaardig als principes erbij betrokken worden die te maken hebben met de sociaal-economische positie van burgers en bedrijven. Dan helpt het niet om de verschillen tussen links en rechts af te waarderen in een zogenaamd a-politiek verhaal dat in essentie klinkklare politiek is. De Gruyter en De Ridder vluchten voor de dood van links/rechts-politiek om hem ’s avonds in Isfahan te treffen.