George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Bordewijk Advies

Oud-Amelisweerd: staalkaart van bestuurlijke onzorgvuldigheid

with 4 comments

Sinds 13 december 2010 is dit het 53ste stuk over de huisvesting van de Armando Collectie in landhuis Oud-Amelisweerd. De toon was kritisch vanwege de onlogische keuze, de slechte voorbereiding door de beoogde exploitant en de onheldere besluitvorming. Wethouder Lintmeijer gaf zonder openbaar debat de exploitant het groene licht. Met als gevolg dat deze gemeenschapsgeld ging uitgeven dat niet formeel gedekt was en zo een machtspositie opbouwde. De exploitant kreeg toegang tot Oud-Amelisweerd zonder dat dit formeel besloten was. Dit bracht ambtenaren van gemeentelijke diensten in een lastige positie, dat soms tot ontslag leidde. Als symbool van bestuurlijke onzorgvuldigheid verdient wethouder Lintmeijer een motie van treurnis.

Op 12 juni beslist een commissie van de Utrechtse raad over de kredietaanvraag voor een nieuw museum. Voor degenen die zich voor het eerst in dit dossier willen verdiepen en voor anderen die details willen opzoeken verwijs ik naar onderstaande selectie. In chronologische volgorde zijn alle stukken hier te vinden.

Achtergrond en overzicht:
Verhuizing Armando Museum naar Oud-Amelisweerd in 10 raadsels 28-10-11
Armando Museum past niet in Oud-Amelisweerd 11-04-11
Onderzoek Armando Museum roept vragen op 13-12-10

Samenhang museumsector in tijden van krimp
Utrechtse museumsector moet in samenhang gezien worden 24-05-12
Armando Museum en musea in tijden van krimp 01-11-11

Belangenverstrengeling Jacobs-Ploum
Wethouder Lintmeijer loopt risico door Oud-Amelisweerd 22-02-12
Belangenverstrengeling Oud-Amelisweerd in openbaarheid 17-02-12
Wethouder Lintmeijer wordt bij Oud-Amelisweerd niet aan goed bestuur gehouden 07-12-11

Amersfoort
Politiek wikt en BMC beschikt over Museum Oud-Amelisweerd 28-03-12
Terugvaloptie Armando Museum op kosten van Amersfoort? 16-01-12
Armando Museum en het bestuurlijk onvermogen 07-01-11

Kritiek in Utrechtse raad
Bezwaren Utrechtse D66 en VVD tegen Oud-Amelisweerd niet weggenomen 06-06-12
Vragen van de VVD over Oud-Amelisweerd 01-04-12
Utrechtse VVD heeft kritiek op Armando Museum in Oud-Amelisweerd 19-12-11

Beheer Centraal Museum sinds 1990 en Lintmeijer
Koewaarheden, melkkoeien en koehandel bij Oud-Amelisweerd 03-02-12
Amersfoort-in-C verdraait waarheid over Oud-Amelisweerd 29-12-11
Wethouder Lintmeijer verdraait waarheid over Oud-Amelisweerd 26-11-11

Exploitatie en onderbouwing
Museum Oud-Amelisweerd nog steeds zonder goed onderbouwde exploitatiebegroting 01-05-12
Bedrijfsmodel Museum Oud-Amelisweerd buigt door onder voorwaarden 20-02-12
Economische afweging voor Armando Museum gevraagd 13-10-11

Kritiek van buitenstaanders
Toon Gispen stelt kritische vragen over Oud-Amelisweerd 21-01-12
Huisvesting Armando Collectie in Oud-Amelisweerd krijgt kritiek 16-12-11
Rini Dippel vernietigend over Armando Museum in Oud-Amelisweerd 07-11-11

Alternatieve locatie
Armando Museum heeft kansen in voormalig Moluks Museum 29-05-12
Provincie Utrecht beantwoordt vragen over Armando Museum 09-01-12
Huisvesting Armando Museum in Fort Vechten biedt kansen 14-11-11

Alternatieve bestemming voor Oud-Amelisweerd
Antwoorden over Oud-Amelisweerd pleiten voor Chinahuis 11-04-12
Oud-Amelisweerd als Museum voor Chinoiserie 04-10-11

Alternatieve bestemming voor Armando Collectie
Amersfoort blijft problemen Armando Museum van zich afschuiven 11-10-11
Collectie Tony de Meijere en Armando naar Kröller-Müller Museum 22-08-11

Foto: Wegwijzer naar Armando Museum in Amersfoort, Klaas Mulder

Advertenties

Written by George Knight

11 juni 2012 at 13:21

Geplaatst in Cultuur, Economie, Museum, Politiek

Tagged with , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Armando Museum gaat dicht in Amersfoort

with 14 comments

Soms verschijnen er berichten in de publiciteit die logisch lijken, maar dat bij nader inzien niet zijn. Maar toch zinvol omdat ze een waarheid vertellen die anders ongenoemd zou blijven. Het gezegde dat dronken mensen en kinderen de waarheid vertellen moet uitgebreid worden met lokale bladen. Ze beseffen niet altijd hoe veelzeggend berichten zijn die ze doorgeven. Het gaat om de internet-site van DeStadAmersfoort.nl met een bericht over het Armando Museum.

De achtergrond is dat het Armando Museum om economische redenen weg moet uit Amersfoort en het oog heeft laten vallen op landhuis Oud-Amelisweerd. Een rijksmonument met zeldzaam cultureel erfgoed in een aantrekkelijke omgeving. De gemeente Utrecht is eigenaar van het landhuis en heeft een raadscommissie verzocht om voor 1 september met een plan van aanpak te komen dat bekijkt of het behoud van cultureel erfgoed en de bedrijfsvoering van een museum zijn te combineren. Da’s vertraagd tot 1 oktober.

Het bericht suggereert dat Amersfoort beslist over de huisvesting van het Armando Museum in landhuis Oud-Amelisweerd. Da’s onzin. Voor de volledigheid, het landhuis is niet gelegen op het grondgebied van de gemeente Amersfoort. Maar in Bunnik en in het bezit van de gemeente Utrecht. Kortom, college en raad van Amersfoort gaan over de sluiting van het Armando Museum in Amersfoort, maar niet over de huisvesting van dat museum buiten de gemeentegrenzen. Ook niet in een commissie die de gemeentegrenzen te buiten gaat.

Nu vermoed ik dat de journalist een en ander niet uit de duim zuigt en betrouwbare bronnen gebruikt. Die door een afdeling voorlichting van de gemeente Amersfoort zijn aangereikt. Of misschien zelfs door het Armando Museum Bureau en Amersfoort-in-C. Want deze laatste instanties hebben eerder geprobeerd om de waarheid naar hun hand te zetten en voldongen feiten te creëren. Dat maakt het er alleen nog maar erger op omdat het de bestuurlijke besluitvorming doorkruist.

Want zoals gezegd is het een raadscommissie van de gemeente Utrecht die met een plan van aanpak komt. De procedure is dat de Utrechtse cultuurwethouder Lintmeijer betrokken maatschappelijke organisaties consulteert die hun lezing geven. Op voorstel van het Utrechtse college wordt naar verwachting in oktober in de Utrechtse raad een besluit genomen of de verhuizing van het Armando Museum naar Oud-Amelisweerd passend is. De discussie is nooit gegaan over de vraag of een Armando Museum nodig is op de plek, maar meer onder welke voorwaarden het mag functioneren. Da’s jammer want iedereen wil daar wel zitten.

Als het groene licht door Utrecht wordt gegeven, dan gaat het over de vraag onder welke randvoorwaarden de exploitatie gevoerd mag worden. Dat gaat naast structurele, ook over incidentele kosten. Dat laatste houdt bijvoorbeeld in wat Bunnik en Utrecht bijdragen aan de infrastructuur van parkeerplaatsen en toegangswegen.

Amersfoort-in-C heeft bij monde van directeur Marco van Vulpen in de publiciteit gezegd uit te willen gaan van een minimum bezoekersaantal van 30.000 per jaar. Ook circuleren cijfers die duiden op een uitloop naar 90.000 bezoekers per jaar voor het nieuw op te richten Museum Oud-Amelisweerd en directe omgeving.

Het zijn echter niet Amersfoort-in-C en de gemeente Amersfoort die de laatste stem hebben, ondanks de bruidsschat van 1 miljoen euro die Amersfoort meegeeft. De kosten om een museum in het rijksmonument Oud-Amelisweerd in te richten bedragen naar zeggen van het Armando Museum Bureau ruim 4,5 miljoen euro. Da’s nog niet gedekt en denkbaar is dat de kosten hoger worden als men eenmaal aan de slag gaat. Juist vanwege het bijzondere en kwetsbare karakter van het rijksmonument.

Formeel is er nog niets beslist over de verhuizing van het Armando Museum naar landhuis Oud-Amelisweerd. Als het Utrechtse college de eigen besluitvorming en de betrokken maatschappelijke organisaties serieus neemt dan is er ook informeel nog niets beslist. Er ligt een intentie, maar die lag er in november 2010 ook al. Het lijkt erop dat een lokaal blad gebruikt wordt door belanghebbenden binnen Amersfoort om druk te zetten op de besluitvorming binnen college en raad van Utrecht. Vraag is of Utrecht deze inmenging prettig vindt.

Foto: Koppelpoort Amersfoort, 2008

Armando Museum past niet in Oud-Amelisweerd

with 9 comments

Eind april neemt het Utrechtse College van B&W de beslissing of het Armando Museum naar het Bunnikse zomerverblijf Oud-Amelisweerd verhuist. Een van de topmonumenten van ons land. De aanpak is een komedie van fouten die tot ernstige gevolgen kan leiden. Daarom heb ik er hier de laatste maanden aandacht aan besteed, terug te vinden in de rechterkolom onder het kopje Armando Museum en Oud-Amelisweerd. Hopelijk wint het verstand het van het oergevoel en de blinde ambitie van enkelen. Een afronding.

1. De voorgeschiedenis is verwarrend. Ondanks afspraken besluit de gemeente Amersfoort het in 2007 door een brand getroffen Armando Museum niet opnieuw onderdak te verlenen in de Elleboogkerk. De Amersfoortse raad neemt kennis van het mogelijk vertrek van het Armando Museum naar Utrecht. De directeuren van het Centraal Museum en het Armando Museum die als man en vrouw leven, vinden elkaar in het idee dat het Armando Museum naar het door het Centraal Museum beheerde zomerverblijf Oud-Amelisweerd moet.

Er wordt niet gezocht naar andere locaties voor het Armando Museum of de Armando collectie. Een haalbaarheidsonderzoek moet aantonen dat huisvesting mogelijk is. Complicatie is dat Oud-Amelisweerd een rijksmonument is en zeldzaam Chinees behang van hoge cultuurhistorische waarde bevat en een uniek en gaaf gerestaureerd landhuis is. Dit rijksmonument is door de culturele waarde, de kwetsbaarheid en de beperkingen aan de museale functie een weinig voor de hand liggende keuze.

De bestuurders van de gemeenten Amersfoort, Utrecht en provincie Utrecht laten zich klaarblijkelijk op sleeptouw nemen door de directies van Armando Museum en Centraal Museum. Het belang van de monumentale en cultuurhistorische waarden van Oud-Amelisweerd verdwijnt naar de achtergrond en wordt als technisch inpasbaar beschouwd. Een lelijke vergissing die voortkomt uit onvolledige kennis en de gebrekkige voorlichting door de directies van beide musea.

Bestuurders gaan om uiteenlopende redenen mee in het enthousiasme. Amersfoort wil om budgettaire redenen af van het Armando Museum, afstand nemen van de beloften van een vorig college en de periode van onzorgvuldig bestuur achter zich laten. Utrecht wacht in 2012 de presentatie van een bidbook als Culturele Hoofdstad 2018 en haalt graag een nieuw museum binnen om te scoren. De provincie heeft diepe zakken en is voor iedereen een aangename partner om mee samen te werken.

2. Illustratief is een videoblog van directeur Edwin Jacobs van het Centraal Museum uit de tijd dat hij volgens eigen zeggen aanbiedingen kreeg en nadacht over het directeurschap van het Stedelijk Museum Amsterdam en cultuurmakelaar in Tilburg werd.

Hij legt uit waarom-ie cultuurmakelaar is geworden: ‘De hoofdreden is dat het iets nieuws is. Letterlijk maak je, bedenk je, iets nieuws, en iedereen om je heen gaat daar in mee. Het bestuur en de politiek hebben er vertrouwen in. En de infrastructuur, dus de instellingen, schouwburgen, de andere theaters, museum is nieuwsgierig. Kunstenaars die zijn ook nieuwsgierig. En dat alles met elkaar, geeft voor mij de gelegenheid om dat nieuwe helemaal uit te diepen. Je zou kunnen zeggen dat mijn oergevoel, wat heel diep in mij zit, pionier zijn, dat dat direct wordt aangesproken.’

3. Uit het Basisprogramma Armando Museum in Oud Amelisweerd van het Armando Museum blijkt de ambitie om op de elf vertrekken van in totaal 240 m2 op de eerste verdieping de eigen collectie te tonen. Verwachte bezoekscijfers zijn 40.000 tot 50.000 personen.

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) zegt in het rapport Nadere waardestelling van maart 2011 dat nieuw gebruik geen grote bouwkundige en technische ingrepen toelaat en dat de mogelijkheden van het topmonument beperkt zijn. Een grote omissie in het huidige traject is een visie op zowel de museale waarden als ontwikkelingsmogelijkheden van het landhuis, haar unieke behangsels, het koetshuis en z’n omgeving.

Uit het rapport blijkt dat de gemeente Utrecht zichzelf de taak heeft gesteld om een andere bestemming voor Oud-Amelisweerd te zoeken als de huisvesting van het Armando Museum of Armando collectie om welke reden dan ook geen doorgang vindt. Dan kan vanuit de monumentale waarden van (koets)huis en landgoed Oud-Amelisweerd een functie gevonden worden die zich beter dan een Armando Museum schikt naar de mogelijkheden die het gebouw stelt.

Volgens de RCE valt te denken aan onderbrengen van de archeologische PUG-collectie, een behangcollectie, (zie museepapierpeint.ch) of samenwerking met de landhuizen Doorn en Amerongen. Dat kan, voeg ik toe, ‘s zomers aangevuld worden met kleinschalige projecten van hedendaagse kunst, zoals die eerder plaatsvonden. Door de randvoorwaarden van conservation heating is het zomerverblijf ‘s winters praktisch ongeschikt voor bezoek. Zelfs presentatie van een deel van de Armando collectie is mogelijk, maar mist zo de samenhang van een volwaardig museum. Niet wat de Amersfoortse raad is voorgespiegeld.

4. Een project levert diverse rapporten op. Kunsthistorica en kleuronderzoeker Judith Bohan inventariseert behang en schilderwerk in opdracht van de gemeente Utrecht. Ze concludeert dat naast het unieke Chinese behang op de begane grond ook het Art Nouveau behang op de eerste verdieping waardevol is. Drie kamers kunnen gereconstrueerd worden en de andere kamers bevatten interessante resten die irreversibel bewaard dienen te blijven. Van alle kamers op de eerste etage van het landhuis waar de behangsels ontbreken is bekend wat voor behangsels er gehangen hebben en welke kleurstellingen daar bij horen.

Dat betekent feitelijk dat het Armando Museum nauwelijks ruimte heeft om schilderijen te hangen of de constructie van een witte doos verlangt waardoor het monumentale karakter aangetast wordt.

Installatietechniek Bordewijk Advies verkent in opdracht van de gemeente Utrecht de museale mogelijkheden. Het concludeert dat het met gerichte mogelijkheden kan om Oud-Amelisweerd geschikt te maken voor huisvesting en bezichtiging van collecties. Maar niet alle opties acht het acceptabel. Frictie bestaat tussen verruiming van de openstelling en behoud van gebouw en behangsels. Het een gaat ten koste van het ander.

Slechts door rigoureuze ingrepen kan het binnenklimaat bij ruime openstelling in de hand worden gehouden. Maar dit schept weer nieuwe problemen van authenticiteit, belevings- en/of historische waarde van het landhuis. De verhoging van de luchtvochtigheid door het bezoek maakt onduidelijk of technisch ingrijpen voldoende is. Bordewijk pleit ervoor om de mate van openstelling in te perken. Het valt te betwijfelen of dit binnen de bedrijfseconomische voorwaarden van een werkzaam en exploitabel museum valt.

Een quickscan op 9 maart 2011 door de Stichting WarmBouwen heeft geresulteerd in de vraag van Amersfoort-in-C om een beknopt haalbaarheidsonderzoek te doen naar de klimaatbeheersing. Dit rapport heeft onvoldoende oog voor de monumentale waarde van Oud-Amelisweerd en komt met het advies om achter de behangsels in de muren te frezen en daar leidingen aan te leggen. Stichting WarmBouwen gaat voorbij aan allerlei cultuurhistorische waarden van Oud-Amelisweerd en vergelijkt appels met meloenen.

Zonder bouwkundige kosten worden de kosten van een installatie geschat op een bedrag tussen de € 600.000 en 750.000. Hierbij gaat men uit van de Tempel in Den Haag dat een volstrekt ander karakter en monumentale waarde dan Oud-Amelisweerd heeft. De aannames van WarmBouwen zijn hoogst onzeker.

Het Nederlands Instituut voor Bouwbiologie en Ecologie NIBE onderzoekt in opdracht van de gemeente Utrecht de duurzaamheidsprestatie van oud-Amelisweerd met de zogenaamde DuMo-systematiek. Het schetst drie scenario’s. Conclusie is dat de hoge monumentale waarde te danken is aan het feit dat het landhuis nooit intensief is gebruikt. De ingrijpmogelijkheden zijn bij Oud-Amelisweerd echter heel beperkt.

De ingreep waarbij het landhuis het minst wordt gewijzigd en qua duurzaamheid optimaal scoort biedt ook de minste mogelijkheden om een volledig museum te realiseren vanwege de beperkte toegankelijkheid. Maar andere scenario’s die meer toegankelijkheid bieden leiden tot verlies aan monumentwaarde. NIBE constateert dat exploitatie en publieke toegankelijkheid op gespannen voet staan met duurzaamheid en behoud van monumentwaarde. Ofwel, exploitatie van een middelgroot museum en behoud zijn niet met elkaar te verzoenen.

5. De voor cultuur en cultureel erfgoed verantwoordelijke CDA-gedeputeerde van de provincie Utrecht Anneke Raven is opgevolgd door Mariëtte Pennarts van GroenLinks. Laatstgenoemde zal waarschijnlijk niet gauw in een tweet alsvolgt aangesproken worden door directeur Yvonne Ploum van het Armando Museum: Anneke Raven gedeputeerde cultuur vd provincie: als je iets wilt met elkaar dan lukt t.

Dit is de essentie van de aanpak tot nu toe. Een groepje mensen denkt onder elkaar dat als het iets wilt dat in hun ogen kan, het moet lukken. De wil iets te maken, de wens om het nieuwe te willen en het oergevoel komen zo voor de bestuurlijke zorgvuldigheid en culturele waarden te staan.

Gedeputeerde mw. Pennarts van GroenLinks moet zich het dossier Oud-Amelisweerd nog eigen maken, maar komt veel partijgenoten tegen die haar kunnen adviseren. Zoals het onlangs afgetreden statenlid en Vriend van Amelisweerd Jos Kloppenborg, fractievoorzitter van Amersfoort en erfgoedspecialiste Hiske Land, fractievoorzitter van Utrecht Jan Ravesteijn en de Utrechtse cultuurwethouder Frits Lintmeijer. Deze laatste kan veel hebben aan deze partijgenoten met kennis van zaken. Zodat het wellicht GroenLinks is dat uiteindelijk voor bestuurlijke degelijkheid gaat zorgen.

6. Conclusie. Tot nu toe is er in het geval van Oud-Amelisweerd onvoldoende gezocht naar een monumentvriendelijke bestemming voor het landhuis. Da’s goedkoper dan het met veel techniek verzoenen van museale openstelling voor jaarlijks meer dan 40.000 bezoekers en het behoud. Paradox is dat de gevraagde techniek het karakter onomkeerbaar aantast en dat het ontbreken van techniek dat eveneens doet. Ofwel, de huisvesting van een publieksmuseum met een normale bedrijfsvoering gaat in alle gevallen ten koste van een topmonument.

Dit is des te opmerkelijker omdat er nooit serieus gezocht is naar een andere locatie voor het Armando Museum of de Armando collectie. Omdat de huisvesting van een Armando Museum in het 18de eeuwse Oud-Amelisweerd geen inhoudelijke toevoeging vormt is dit merkwaardig. Het is aan de raadsleden van Amersfoort en Utrecht en de statenleden van de provincie om de tunnelvisie van hun bestuurders tegen het licht te houden. En niet te vergeten, de verwachte hoge kosten.

De vele rapporten geven vanuit hun eigen onderzoeksgebied stuk voor stuk hetzelfde aan. Op dat van WarmBouwen na dat een uitwerking van een quickscan is en geen resultaat van een diepgaand onderzoek ter plekke. Namelijk dat de monumentale waarde van Oud-Amelisweerd op gespannen voet staat met de huisvesting en exploitatie van een klein tot middelgroot museum. Voorkomen moet worden dat de verantwoordelijke bestuurders verleid worden selectief te gaan shoppen in de adviezen. Integrale adviezen vragen om een integrale aanpak.

Er wordt door betrokken bestuurders weinig openheid gegeven. Het hele project draait op het perpetuum mobile van het goede gevoel. Maar wat krijgt het Utrechtse college straks voorgeschoteld en op basis waarvan worden er straks beslissingen genomen en wat staat daarbij centraal? Naar de buitenwereld wordt een rooskleurige situatie afgeschilderd waarmee gesuggereerd wordt dat alle partijen dit plan zien zitten en dat het mogelijk is om de Armando collectie in Oud-Amelisweerd onder te brengen. Niets is minder waar.

Oud-Amelisweerd staat aan het eind van een kostbare en inspannende restauratie en is niet afhankelijk van de Armando collectie. Het landhuis kan allerlei kleinere collecties huisvesten en voor incidentele kunstprojecten dienen. De gemeente Utrecht heeft haar bereidheid hierover al uitgesproken. De huisvesting van de Armando collectie blokkeert de mogelijkheden voor tien jaar. En door het gebruik wellicht ook voor de periode daarna. Daarom moet men goed nadenken over de toekomst van dit topmonument. Men kan het maar eenmaal bestemmen.

Kunstenaar Armando en Oud-Amelisweerd verdienen een optimale bestemming die goed beredeneerd wordt. Het is vervelend dat Armando door bestuurders en directies deel is gemaakt van een slepend en diffuus project. Landhuis Oud-Amelisweerd lijkt slachtoffer te worden van een streven waarin maar naar één doel wordt toegewerkt en slecht één optie wordt onderzocht. Het kan beter. Te laat is het nog niet, maar de tijd dringt. De politiek is aan zet.

Foto: Hercules Segers, Bergachtig landschap. Dit is waarschijnlijk het schilderij van Segers dat door de brand in het Armando Museum in Amersfoort op 22 oktober 2007 verloren is gegaan.