George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Bill Keller

Nederlandse media leren zich kritisch uitspreken over spionage

with 8 comments

Media die geen standpunt innemen over de massale spionage door geheime diensten of bedrijven als Google of Microsoft nemen toch een standpunt in. Da’s de paradox van de enerzijds-anderzijds journalistiek die altijd meerdere kanten van een medaille wil tonen. Met als gevolg dat het als bijvangst een hoop desinformatie van overheden overneemt en aan focus verliest. Naast de ene mening zet het de andere zonder tot een beredeneerde afweging te komen. Dat soort journalistiek wil niet pamflettistisch ogen en noemt wat het doet verslaggeving. Voor vele beleidsterreinen werkt dat uitstekend. Maar niet voor de massale spionage door overheden en bedrijven die gepaard gaat met een continue stroom aan berichten die de waarheid verdringen.

Neem nou het bericht van NSA-directeur generaal Keith Alexander dat klokkenluider Edward Snowden tot 200.000 documenten verspreid zou hebben onder journalisten. Persbureau Reuters meldt het en media nemen het over. Maar het echte nieuws is dat de NSA die alles en iedereen ter wereld in de gaten wil houden nog steeds geen idee heeft hoeveel documenten Snowden meegenomen heeft. De NSA heeft de eigen zaakjes niet op orde. De marge die Alexander aanhoudt is bijzonder groot: van 50.000 tot 200.000. Laakbaar voor een inlichtingendienst die elk geclassificeerd document zou moeten kunnen verantwoorden. Maar dat kan het overduidelijk niet. Techdirt zegt daarover: ‘Yes, nearly six months in, they still don’t know what he took. And this is the agency saying that they have such great audits that no one can abuse their systems? Really?

De Nederlandse media kunnen revanche nemen door zich los te maken van die weeë enerzijds-anderzijds journalistiek om zo afstand te nemen van de macht. Want die dienen ze te controleren en kritisch te volgen. Naar verluidt werkt Glenn Greenwald voor de komende onthullingen over de massale Amerikaanse spionage in Nederland samen met de NRC. Dat kan kloppen, want NRC-lezers kunnen bespeuren dat de amechtige journalistiek die Obama bewierookte sinds september ingewisseld is voor een kritische stellingname. Eind september kondigde de samenwerking zich al aan in een interview van Floor Boon met Glenn Greenwald.

Voortschrijdend inzicht komt langzaam en wordt soms geholpen door de behoefte om de concurrenten de loef af te steken. Nu nog doen wat de Duitse media durven doen: de macht uitdagen door ze een koekje van eigen deeg te geven. Maar da’s voor de gouvernementele Nederlandse media wellicht iets teveel gevraagd.

NSA: spionage en journalistiek. Tussenbalans

with 5 comments

ANP-23614118_0

Onthullingen bieden licht op de duistere gangen van de macht. Daarom kan het publiek menen dat op de hoogte gehouden wordt van de werking van de macht. Voor even? Het NSA-schandaal lijkt in een nieuwe fase beland. Zowel politiek, publicitair als journalistiek. De ophef over de massale spionage door de VS van eigen en buitenlandse burgers, bedrijven en buitenlandse regeringsleiders heeft langzaam het beeld doen kantelen dat het zo niet langer kan. Maar of al het rumoer in de publiciteit werkelijk tot inperking van de veiligheidsdiensten leidt valt te bezien. Toch leerzaam om alle tegenstrijdigheden, leugens en aarzelingen van leiders te zien.

Elk land probeert optimaal gebruik te maken van de ophef. Sommige landen als de VS en het Verenigd Koninkrijk trappen hard op de rem. Duitsland probeert de eigen informatiepositie te verbeteren door naar buiten toe verbolgenheid te suggereren, maar binnenskamers juist te proberen over te stappen op het schuitje waarin de Britten en Amerikanen zitten. Frankrijk redeneert zoals altijd vanuit haar eigenheid en ziet voordeel in het terugbrengen van de Amerikaanse macht. Nederland verdedigt bij monde van minister Plasterk de eigen informatiepositie, maar doet dat zo secundair dat het als angst van een klein land valt te typeren dat niet op eigen benen durft te leren lopen.

Het NSA-schandaal is in de VS en het Verenigd Koninkrijk uitgegroeid tot een debat over de rol van de journalistiek. Hoe activistisch kan en mag deze zijn? Traumatisch in de VS waren de afgelopen jaren de steun voor de Irak-oorlog van president Bush en de heiligverklaring van president Obama die grossierde in goede bedoelingen. Achteraf betreurt de journalistiek plichtmatig  de eigen opstelling, maar doet er vervolgens niets mee. De rol van de journalsitiek die toezicht houdt op de macht is in het geding. En daarmee de geloofwaardigheid van de journalistiek.

Journalist Glenn Greenwald die gisteren zijn laatste column voor The Guardian schreef en het leeuwendeel van de onthullingen van Edward Snowden publiceerde had er vorige week een uitwisseling van gedachten over met voormalig hoofdredacteur van The New York Times Bill Keller. Deze publiceerde de uitwisseling in een column.

Het zal niet verbazen dat ik volledig op de lijn van Greenwald zit. Mij stoort al jarenlang de enerzijds-anderzijds  journalistiek van de gevestigde media. Naast de ene mening zet het de andere zonder tot een beredeneerde afweging te willen komen. De journalistiek noemt dat verslaggeving. Maar juist dan geeft de zogenaamde objectiviteit  van de feiten niet de doorslag, maar wel een formalistische houding die zich nooit uitspreekt en zich verschuilt achter een gedragscode. Zowel Keller als Greenwald gaan uit van de feiten, maar Keller meent dat onpartijdigheid voor een verslaggever mogelijk is. Zoals een rechter over een zaak oordeelt. Mij lijkt dat lariekoek.

Een nieuwe fase dus. Landen zijn kritisch op de VS dat de afgelopen 10 jaar het imago van een tolerant en vrij land heeft verspeeld. President Obama heeft wereldwijd zijn geloofwaardigheid als leider die meer belooft dan mooie woorden verspeeld. Glenn Greenwald gaat een nieuwe nieuwsorganisatie leiden voor Pierre Omidyar. Minister Plasterk rolt zoekend en stuntelend van de ene verklaring in de andere. Van nationale inlichtingendiensten die hun eigen gang zijn gegaan wordt gezegd dat ze weer binnen de wet worden gebracht. Leiders van landen wegen hun belangen en wachten af hoe ze over kunnen stappen op passerende schepen in de duistere nacht.

Foto: NSA. Credits: ANP.