Klaas komt!

Wat is er logischer om Klaas Dijkhoff de nieuwe premier te maken in een kabinet Dijkhoff-Kaag met VVD, D66, CDA en PvdA?

Met zijn Brabantse profiel dat het CDA aanspreekt en een linksiger profiel zoals hij dat formuleerde in zijn discussiestuk (2019) voor D66 en PvdA? Hij pleitte toen voor een zogenaamd logisch liberalisme dat hij gelijkstelt met de Verantwortungsethik van Max Weber. Dit beoordeelt handelingen aan de hand van hun gevolgen.

Maar de VVD heeft afscheid van kamerlid Dijkhoff genomen. Hij heeft zelf een functie elders gezocht. Dat belet hem echter niet om terug te keren als premier. Dus dat is even wennen daar in de partijtop van de VVD waar types als Ben Verwaayen al jarenlang vanuit een Rutte-Eend belang Rutte-Eend adviseren.

Als CDA en D66 de komende weken hun poot stijf houden omdat het vertrouwen in Rutte zo zwaarwegend is geschaad dat hij niet als premier kan terugkeren, dan raakt Mark Rutte uit beeld en Klaas Dijkhoff in beeld. Zo simpel is het.

De afweging moet binnen de VVD gemaakt worden. Bij de al voorzichtig in gang gezette afslag naar het centrum past Klaas Dijkhoff niet alleen beter dan Mark Rutte, maar is hij ook geloofwaardiger en vertrouwenwekkender om daar leiding aan te geven.

Islamdebat op verkeerde weg

VVD-ideoloog en bedrijfsbestuurder Ben Verwaayen stelt in een NRC-interview dat de hype over de islam voorbij is. Hij zegt dat Nederland geen anti-islam-land is en dat er de afgelopen jaren zoveel over gesproken is dat het een beetje uitgepieterd zou zijn. Wilders liet daarop weten het met hem oneens te zijn. De VVD-er vergeet ook dat moslims zelf nog niet hebben gesproken. Maar toch is een einde aan het islamdebat gewenst.

Wilders en de islam zijn verschillend, maar hebben meer gemeen dan ze toegeven Er is vaker op gewezen. Ze opereren identiek en ontmoeten elkaar bij het integratiedebat. Ze voelen zich tekortgedaan en beschuldigen elkaar ervan de rechtsstaat en de democratie in gevaar te brengen, waarbij Wilders claimt deze te redden. Daarover verschillen de meningen. Deze strijd splijt de samenleving. En alternatieven blijven buiten beeld.

Wilders heeft een politiek programma. Hoe geloofwaardiger hij het vertelt, des te meer steun krijgt-ie. Een politicus mobiliseert mensen op weg naar de macht. Maar welbeschouwd kan-ie in zijn voorschot op de toekomst geen gelijk aantonen. Evenmin kan de islam dat omdat het per definitie op een visioen gebouwd is.

De ontsporing heeft te maken met het ontbreken van matiging. Het uitglijden ontstaat als men de ander geen plek gunt. Indien men bereid is de ander te accepteren, respecteert men de vrije wil van het individu. In pluriformiteit waar meningen samenkomen kan diversiteit leven. Iemand die dat in woord en daad volmondig accepteert is in de kern gematigd. Daarnaast kan-ie zich laten inspireren door een hogere of diepere macht.

Complicatie ontstaat als een religie of levensovertuiging de pluriformiteit gebruikt om haar recht te halen, maar niet haar plicht te leveren. Het zet zich af tegen andersdenkenden en gunt deze niet de ruimte die het voor zichzelf opeist. Indien zo’n religie of levensovertuiging een bedreiging van de open samenleving wordt, kan een juridische weg gevolgd worden om het buiten de orde te plaatsen. In praktijk gaat dat moeizaam.

Om me heen zie ik gematigde moslims, maar nauwelijks gematigde islam. Naar mijn idee beperkt groepsdruk moslims. Ook kan ik niet rijmen dat de politiek zoveel moeite heeft om onderdrukking van moslimvrouwen en homosexuelen zakelijk aan de kaak te stellen. Waarbij het begrijpelijk is dat moslims die zich buiten de orde geplaatst voelen wat anders aan hun hoofd hebben dan zorgen over vermeend onrecht binnen de islam.

Merkwaardig blijft dat een meerderheid zich deze splijtzwam laat opdringen. Ook ruim opgevat zijn er niet meer dan 2,5 miljoen betrokkenen. Is het geen tijd om zowel Wilders als de Nederlandse islam mentaal de rug toe te keren? We zullen hun bestaan niet ontkennen, hun plek is gegarandeerd, maar hun onevenwichtigheid en claims op de toekomst helpen ons niet verder. Wanneer maken realisten zich los van het islamdebat?

Foto: Verkeer, Amsterdam, na 1956