George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Belediging

Openbare spot en minachting van de islam? Aanklacht in Denemarken wegens verbranden koran

with 6 comments

fb

In Denemarken is de aanklager een strafzaak wegens godslastering begonnen tegen een 42-jarige man uit Noord-Jutland die in december 2015 op de Facebook-pagina JA TIL FRIHED – NEJ TIL ISLAM (‘Ja tegen vrijheid, nee tegen de islam’) een video postte waarin hij een koran verbrandde. De aanklager beroept zich hierbij op overtreding van artikel 140 van het Wetboek van Strafrecht. In een persbericht van 22 februari 2017 zegt Mikkel Thastum (vertaald in het Engels): ‘It is the prosecution’s view that the circumstances of the burning of holy books like the Bible and the Qur’an implies that in some cases it may be a violation of blasphemy provision, which deals with public mockery or scorn against a religion.’

De aanklager geeft als reden openbare spot of minachting van een religie. Iemand verbrandt in zijn achtertuin een koran, maakt daar een video van, zet er een tekst bij, maakt daar een posting van op een openbare FB-groep en wordt aangeklaagd. Wie door de FB-pagina JA TIL FRIHED – NEJ TIL ISLAM scrollt wordt niet vrolijk van de aanvallen op de islam en de steun voor tegenstanders van de islam. Maar daar gaat het niet om. Het is de vraag of dit gebrek aan nuancering de actie van de aanklager onder de verwijzing naar spot en minachting rechtvaardigt. De 42-jarige man is nog niet veroordeeld en de rechter moet uitmaken of er sprake is van godslastering volgens het Wetboek van Strafrecht. Dus af te wachten valt hoe het staat met de vrijheid van meningsuiting in Denemarken en hoe heet de deze week opgediende soep uiteindelijk gegeten wordt.

Het is lastig om iemand voor openbare spot van een religie te veroordelen. Want spot of belediging hoort bij een dynamische samenleving met weerbare burgers die zich tegenover elkaar uitspreken. Georganiseerde religieuze instellingen hoeven geen extra juridische bescherming. Hoewel in de rechtstoepassing die voorrechten in westerse samenlevingen nog steeds bestaan. Een open samenleving heeft een publiek debat waarin het kan spetteren. Laat maar botsen. Een uitzondering kan gemaakt worden voor groepen die niet voor zichzelf op kunnen komen, zoals kinderen, hoogbejaarden, gehandicapten of laagbegaafden. In die gevallen kan de overheid inspringen. Pas waar spot overgaat in haatspraak en aanzetten tot geweld wordt een grens overschreden. Het oogt gekunsteld om te veronderstellen dat minachting van een wereldreligie die tientallen landen in haar greep heeft en meer dan 1,6 miljard volgelingen heeft aan de orde is. De gelovigen van de islam zijn ook in Europese landen sterk en krachtig genoeg georganiseerd om voor hun geloof op te komen.

Waarom de aanklager meent hier een zaak van te moeten maken is onduidelijk. Het kan het omgekeerde betekenen van wat het lijkt. In dit soort zaken bestaat altijd het vermoeden dat druk uit islamitische landen en een dreigende boycot van Deense producten op enigerlei manier van invloed zijn op de beslissing van een aanklager om er een zaak van te maken. Mogelijk op aanwijzing van het ministerie van Justitie. Als dat zo is, dan is het de verkeerde reden. Maar het omgekeerde kan ook, namelijk dat de Deense samenleving aan de islamitische kritiek subtiel duidelijk wil maken hoe genuanceerd en evenwichtig een westerse rechtsstaat werkt. Met de stille hint om die nuanceringen in de islamitische landen over te nemen. Als God het wil. 

Foto: Schermafbeelding van deel FB-pagina JA TIL FRIHED – NEJ TIL ISLAM.

Advertenties

Russische kunstenaars veroordelen in open brief gang van zaken rond film ‘Matilda’

with 6 comments

De uitbreng van de met staatssteun gemaakte Russische film Matilda van regisseur Aleksey Uchitel laat op zich wachten en wordt nu voorzien voor oktober 2017. Terwijl eerst nog 30 maart 2017 als uitbrengdatum genoemd werd. Russische regisseurs hebben een open brief gepubliceerd waarin ze protesteren tegen de gang van zaken rond de film. Onder druk van conservatieve krachten in het parlement zond plaatsvervangend aanklager Natalia Poklonskaya in november 2016 een verzoek naar algemeen aanklager Yury Chaika om deze film te toetsen. Bovenstaande trailer was voldoende voor dit protest. Het lijkt erop dat de film op de plank wordt geschoven. Niet een op zichzelf staande censuur is hoofdzaak, maar de strijd tussen maatschappelijke krachten die de film als middel aangrijpen. Dat is een reflectie van de afnemende vrijheden in het land.

Het verhaal over de affaire van tsaar Nicolaas II en de groothertogen Sergej Michajlovitsj en Andrej Vladimirovitsj met ballerina Mathilde Ksjesinska speelt zich af vanaf 1890. Het zou de nationale veiligheid bedreigen, pornografie zijn en de door de Russisch-orthodoxe kerk heilig verklaarde Nicolaas II in een kwaad daglicht stellen. Hoewel de episode met Nicolaas zich afspeelt voor zijn huwelijk in 1894 met Alexandra Fjodorovna. In de brief merken de filmmakers op dat de organisatie ‘Orthodoxe staat – Heilig Rusland’ door te dreigen met brandstichting en gewelddadige acties distributeurs onder druk zet de film niet uit te brengen.

Volgens de regisseurs past de gang van zaken rond Matilda in een verslechterend cultureel klimaat waar zogenaamde orthodoxe activisten ruimte krijgen voor hun dreigementen, terwijl de kerk en het Ministerie van Cultuur geen officieel standpunt innemen. Ze wijzen onder meer op het verbieden van de opera Tannhäuser van Boris Mezdrich in Novosibirsk in 2015 waarbij ook gevoelens van gelovigen zouden zijn beledigd. En naar het ongenoegen over het tentoonstellingsbeleid in de Peterburgse Hermitage. Ze roepen op tot een seculiere democratie waar geen plek is voor censuur. Vooral oudere filmmakers zeggen zich de communistische censuur te herinneren die de kunst in haar ontwikkeling belemmerde. De geschiedenis herhaalt zich. 

Zie voor actueel Russisch cultuurnieuws op Colta.ru.

De kunst van ‘Boef’

leave a comment »

boef

Sofiane Boussaadia uit Tilburg noemt zich met zijn artiestennaam ‘Boef’. Hij is een Algerijns-Nederlandse rapper met een Franse nationaliteit. Hij heeft van de politierechten in Breda op 11 januari 2017 een taakstraf van 80 uur en een geldboete van 150 euro gekregen voor het beledigen van twee agenten en het zich ‘niet houden aan een gedragsaanwijzing’. Een bericht in het AD doet verslag van de rechtszitting.

Interessant is wat de officier van justitie zegt: ‘De overheid moet een krachtig signaal afgeven richting mensen die de politie treiteren en vernederen. Er is totaal geen sprake van kunst, van rappen. Hij spuit gewoon zijn onvrede.’ Dit is echter een idee van kunst dat te kort door de bocht is. Want deze officier suggereert een tegenstelling tussen kunst en ‘het gewoon spuiten van onvrede’. Maar dat slaat het fundament weg onder kunst die zich niet verzoent met de gevestigde orde, zich daartegen verzet en ‘gewoon onvrede spuit’.

‘Boef’ lijkt evenmin te begrijpen wat kunst is. Zelfs in grote lijnen lijkt hij geen idee te hebben wat kunst is als hij zegt: ‘Ik ben artiest. Misschien had ik het anders moeten verwoorden. Het is kunst. Het is goed voor m’n imago. Een imagoboost. Alles wat ik zeg is enigszins kunst.’ ‘Boef’ verschuilt zich achter kunst en verwart dat met de beeldvorming die het oproept. Hij benadert kunst van de buitenkant en ontspoort met een antwoord op een vraag van de officier: ‘Mensen vinden het grappig. Als het grappig is in ogen van anderen, is het toch artistiek.’ Maar grappigheid maakt een uiting nog niet tot kunst. Dan zou elke grappenmaker kunstenaar zijn.

De definitie van kunst is lastig en gebonden aan tijd, achtergrond en cultuur. De opvatting van kunst verandert continu doordat er nieuwe kunstvormen ontstaan of met elkaar versmelten en oude verdwijnen. Rap is een muziekstijl met een lange voorgeschiedenis. Via de worksongs van de Afro-Amerikaanse slaven, het scat zingen van jazzzangers als Cab Calloway en Ella Fitzgerald, de hiphop van de jaren ’80 en de nederhop.

Daarnaast maakt een scheppende activiteit een individu nog niet tot kunstenaar. Vele individuen maken foto’s, schilderijen, gedichten, spelen in bandjes of koren, maar zijn daarmee nog geen kunstenaar. Dat vraagt kennis, geschooldheid en vakmanschap. De vraag of ‘Boef’ een kunstenaar is die kunst maakt kan niet beantwoord worden aan de hand van zijn argumenten voor de rechtbank. Die juist tegen hem pleiten door de onnozelheid. ‘Boef’ heeft in elk geval geen benul van wat kunst is. Samen met de officier van justitie.

Foto: Schermafbeelding van deel artikel80 uur werkstraf voor rapper Boef’ van NOS, 11 januari 2017.

Written by George Knight

12 januari 2017 at 14:57

Rechter verbiedt passages uit satire Jan Böhmermann. Zwarte dag voor Duitse democratie

leave a comment »

Satyr_goat_Met_L.2008.51

Het is een zwarte dag voor de Duitse democratie. Volgens een bericht van Der Spiegel heeft het Landgericht Hamburg bijna alle passages uit het smaadgedicht over de Turkse president Erdogan van Jan Böhmermann verboden. Ze zouden volgens de rechter ontoelaatbaar zijn. Böhmermanns advocaat zegt in beroep te gaan.

Het is een merkwaardig om sommige delen van een satire toe te staan en andere niet. Het is alsof van een schilderij  delen moeten worden afgeplakt, maar andere zichtbaar mogen blijven. Of dat van een film van 100 minuten 95 minuten op zwart moeten. Doorgaans wordt dan het hele schilderij of de hele film verboden. Maar de Hamburgse rechter kiest voor een compromis wat geen compromis is, maar een beschamende vertoning.

Als deze uitspraak in hoger beroep niet wordt vernietigd dreigt het einde van de argeloze omgang met de vrije kunst of satire in Duitsland. Zelfs als het artikel over majesteitsschennis waarop dit kort geding was gebaseerd uit het wetboek wordt geschrapt, dan is de vanzelfsprekende vrijheid weg. De uitspraak van de Duitse rechter steekt des te meer omdat president Erdogan de vrijheid van meningsuiting in een ander land probeert te onderdrukken. En voorlopig lijkt het hem nog gelukt ook. Het is absurd dat een autoritair leider als Erdogan zich succesvol mengt in het tot zwijgen brengen van satire in een Westerse democratie. Het is een dwaze uitspraak die de Duitse politiek, kanselier Merkel en de Duitse justitie te kijk zet en voor de hele wereld belachelijk maakt. Dit is geen toepassing van de beginselen van de rechtsstaat, maar het verwerpen ervan.

Foto: ‘The goat on the left has a short goat tail, but the Greek satyr on the right has a long horse tail, not a goat tail (Attic ceramic, 520 BC).’

Hans Teeuwen voegt zich in de kritiek op Erdogan. De affaire Böhmermann

with one comment

In Duitsland ligt kanselier Angela Merkel onder vuur omdat ze te toeschietelijk zou zijn geweest naar de Turkse regering in de affaire Böhmermann. Hans Wansink zegt in een commentaar in De Volkskrant: ‘Het was dan ook een blunder van Merkel om Erdogan afgelopen zondag te laten weten dat zij de satire ‘bewust kwetsend’ vond. Ze liet zo twijfel bestaan aan het belang van de vrijheid van meningsuiting, in de ijdele hoop dat Erdogan het erbij zou laten zitten. Maar die rook zijn kans om politieke munt uit de affaire te slaan.’

De Duitse politiek inclusief het kabinet van CDU/CSU en SPD is verdeeld. Links vindt dat Merkel pal voor Böhmermann had moeten staan en is vergeten de vrijheid van meningsuiting in haar reactie voorop te zetten. Ook wordt opgemerkt dat Merkel nu een rechtsstatelijk zuivere oplossing heeft gekozen door het terug te verwijzen naar de rechter. Zie de analyse van politicoloog Tilmann Mayer. Maar de publicitaire schade voor Merkel valt niet meer weg te poetsen. Het is nu aan de openbare aanklager of Böhmermann vervolgd wordt.

Merkel heeft dus geblunderd of zich in elk geval onnodig kwetsbaar gemaakt. De kritiek op haar wordt van verschillende kanten gevoed. Er zijn de vrijdenkers en verdedigers van de rechtsstaat die het ontoelaatbaar vinden dat een Duitse satiricus niet kan zeggen wat hij van de Turkse president vindt die hij ziet als een despoot die een loopje neemt met de mensenrechten, kritische journalistiek met geweld het zwijgen oplegt en de Turkse democratie om zeep helpt. In een reactie vindt de Antwerpse burgemeester en N-VA-leider Bart De Wever dat Merkel zich te afhankelijk heeft gemaakt van Turkije en daar in deze affaire nu de wrange vruchten van plukt. Maar critici van een verenigde EU grijpen de affaire aan om Merkel die de EU symboliseert aan te vallen zonder dat ze zich anders bekommeren om mensenrechten of vrijheden. Het is aan ons om deze soorten reacties goed te onderscheiden. In elk geval, hoe meer kritiek op Erdogan hoe beter. Hij spoort niet.

Schmähkritik met Jan Böhmermann. De lange tenen van Erdogan reiken tot in Duitsland

with 6 comments

De Turkse president Erdogan voelt zich beledigd door het gedicht ‘Schmähkritik’ van de Duitse satiricus Jan Böhmermann waarin hij onder meer wordt uitgemaakt voor geitenneuker. Twaalf jaar na Theo van Gogh. Omroep ZDF heeft het satirische hekelgedicht van Böhmermann geblokkeerd op sociale media. Het werd door de maker uitdrukkelijk gepresenteerd als het opzoeken van de grens aan de satire. Onder het mom ‘Wat ook niet kan is’ …’ Vanwege de vrijheid van meningsuiting gelden hoge eisen voor de inperking van Schmähkritik.

De Turkse regering zet de Duitse regering onder druk om Böhmermann aan te pakken, en mogelijk uit te leveren. Dat roept weer reacties op in de Duitse samenleving die wijzen op het belang van de vrijheid van meningsuiting. Publicist Henryk M. Broder brengt de kwestie terug tot de despoot Erdogan die het verdient om beledigd te worden. Hij vraagt zich af als Recep Erdogan die politici van de oppositie in de gevangenis gooit, demonstranten in elkaar laat slaan en krantenredacties laat bezetten niet beledigd mag worden wie er in hemelsnaam dan wel beledigd mag worden. Broder meent dat politici tegen een stootje moeten kunnen en zich niet te snel beledigd moeten voelen. Waarom juist Erdogan zich zo beledigd voelt is de vraag.

Broder heeft gelijk. Een despoot met dictatoriale neigingen zoals Erdogan moet niet zeuren. Hij mag dan in eigen land de kritische pers aan banden hebben gelegd, maar het gaat ver om dat andere landen ook op te leggen. Doordat Erdogan zich op z’n tenen getrapt voelt wordt het omgekeerde bereikt van wat hij nastreeft. De kritiek op hem wordt niet tot zwijgen gebracht, maar krijgt extra aandacht. Erdogan bevestigt hiermee het beeld dat de satire van hem schetst. Eerst wordt hij bekritiseerd in satire, maar door zijn reactie bevestigt hij het beeld van een despoot die zijn eigen macht overschat en in zijn eigen leiderschapscultus gelooft.

Opvallend is dat Duitse media het voortouw nemen in de satire tegen Erdogan en hun pijlen op hem richten. Waarom niet op de Russische president Putin of andere autoritaire leiders in  ‘foute‘ landen? De verklaring zit ‘m in de vluchtelingencrisis waarin kanselier Merkel concessies deed aan Erdogan. Die zijn bij een deel van de Duitse bevolking slecht gevallen. Zowel bij recht-nationalisten die niets van de EU of islam moeten hebben als bij mensenrechtenactivisten die het onethisch vinden om een deal te sluiten met een despoot die een loopje neemt met de rechtsstaat. Daarnaast is Erdogan het prototype van een Ottomaanse heerser die zich beroept op zijn eer en zich zo in de ogen van West-Europeanen belachelijk maakt en aanstelt. Omdat hij geen militaire bedreiging vormt en heerlijk voorspelbaar reageert wordt hij zo in Duitsland een makkelijk doelwit voor satire.

Politie Almelo voelt zich beledigd door FB-bericht van jongen en zoekt ‘m thuis op. Maar is de politie wel bevoegd om dat te doen?

with 2 comments

pa

Aldus een bericht op Facebook van de Politie Almelo over een 17-jarige jongen die het thuis een bezoekje bracht. Hij zou de politie beledigd hebben na een scootercontrole. Het bericht is vandaag door talloze media overgenomen, maar zonder dat de vermeende belediging door die jongen van de politie wordt genoemd. Dat is opvallend omdat zo een bericht ontstaat zonder primaire bron en slechts de interpretatie van de politie wordt gevolgd. De lezer kan zelf niet oordelen wat de jongen heeft gezegd en of het wel werkelijk om een belediging gaat en van welke aard die dan is. Het past in het patroon van een pro-actieve politie die niet over zich heen wil laten lopen. Maar daarmee gevaarlijk de grens van haar wettelijke bevoegdheid overschrijdt.

De volgende zin geeft aan wat de gevoeligheid van de politie is: ‘Wordt die mening echter beledigend of denigrerend en plaats je die op social media, dan vinden wij dat wel een probleem.’ Het wil blijkbaar vooral niet de indruk geven dat het met zich laat sollen. Maar waar gaat overgevoeligheid over in een overtreding? Het kan dat de politie een uiting op sociale media een probleem vindt, want politiemensen zijn ook meer gewone mensen met hun emoties en gevoeligheden. Maar het gaat erom of de politie wettelijk bevoegd is om een burger hier op aan te spreken. De zin: ‘Wij hebben de 17 jarige jongen dan ook in het bijzijn van zijn ouders aangesproken op zijn gedrag en hem duidelijk gemaakt dat hij zich moet realiseren dat hij de mensen die hij beledigt, op een dag misschien wel heel hard nodig zou kunnen hebben’ getuigt van emotionele chantage door de politie die onaanvaardbaar is en niet bij een optimaal functionerende rechtsstaat past.

Ik plaatste bij bovengenoemd bericht van de Politie Almelo de volgende reactie: ‘Wat is die belediging dan precies? Waar is de bron te vinden? Dan kunnen burgers oordelen wat de aard van de uiting is. De berichtgeving van de Politie Almelo valt nu samen te vatten als ‘van horen zeggen’. Dat bevat geen harde feiten. Het is van tweeën een: of de politie Almelo had zich terughoudend opgesteld, dit niet naar buiten gebracht en hier geen publiciteit mee bedreven of het had man en paard genoemd. Nu is het een halfslachtige, indirecte berichtgeving geworden. Wat moeten burgers hiermee?’ Ik vind dat de Politie Almelo zich met dit bericht van haar slechtste kant laat kennen. Almelose politiek: raadsvragen gevraagd.

Foto: Schermafbeelding van FB-bericht van de Politie Almelo, 3 april 2016.