NOS Journaal blundert. Het beeldt Oekraïner Oleg Sentsov af als een leider van de Marokkaanse Rif-protesten

Het is maar een klein onderwerp. De wereld vergaat er niet door. Maar toch iets dat de goed geïnformeerde nieuwsconsument verbaast en wellicht zelfs irriteert. In de montage én de eindredactie is iets volkomen misgegaan. Een fout is gemaakt en niet hersteld. Met als gevolg dat de NOS de kijker desinformatie biedt.

Het zit zo. Het NOS Journaal van 20.00 uur op 6 april 2019 heeft een item over de onlusten in het Noord-Marokkaanse Rif-gebied. De leiders van de protesten zijn opnieuw lange celstraffen opgelegd. Om dat te illustreren worden beelden vertoond van verdachten in een rechtbank. Voor de duidelijkheid: deze beelden zijn geïntegreerd in het item over Marokko en suggereren dat het om de leiders van die Rif-protesten gaat.

Deze beelden tonen echter niet de leiders van de Rif-protesten zoals het commentaar suggereert, maar gevangenen in een Russische rechtbank in 2015. De man met het witte T-shirt met rode opdruk is de bekende Oekraïense filmregisseur Oleg Sentsov die tijdens de inname van de Krim in 2014 door troepen van de Russische Federatie in Simferopol woonde. Op 10 mei 2014 is hij daar aangehouden op beschuldiging van terrorisme en gedeporteerd naar de Russische Federatie. Daar is hij in een schijnproces veroordeeld tot ’20 jaar gevangenisstraf met een streng regime’. Sentsov ontkent alle beschuldigingen. Vele filmmakers, politici, mensenrechtenactivisten en Amnesty hebben sinds 2014 vergeefs om zijn vrijlating verzocht bij de Russische autoriteiten. Hij ontving in 2018 van het Europese Parlement de Sacharovprijs voor de vrijheid van denken.

De moraal van het verhaal is dat nieuwsconsumenten mediawijs moeten zijn. Ze moeten niet alles geloven wat in de media verteld en getoond wordt. Want beelden kunnen bedriegen. Nieuwsconsumenten moeten kritisch zijn op zowel sociale media als op gevestigde media. Want suggereren zoals de NOS doet dat het Russische Rostov aan de Don in Marokko ligt en Oleg Sentsov een leider van de Rif-protesten is slaat de plank mis.

Foto’s: Schermafbeeldingen van een item over de Rif-protesten in Marokko in het NOS Journaal van 20.00 uur op 6 april 2019. Met afbeeldingen van onder meer Oleg Sentsov in een Russische rechtbank in Rostov aan de Don, 2015.

Valery Gergiev is een propagandist voor het Kremlin. Maar wordt verafgood in Rotterdam. Tijd voor bewustwording. En protest

Update 10 september 2017: Het blijft onbegrijpelijk. Opnieuw geen enkele actie uit de kunstsector of de politiek tegen het Gergiev Festival in Rotterdam dat van 14 tot 17 september plaatsvindt. Dat staat in schril contrast tot protesten in andere landen, zoals Duitsland of de VS. Het uitblijven van protest tegen Gergiev en het Gergiev Festival wordt een jaarlijks terugkerende gebeurtenis. Wat zegt dat over Nederland en Rotterdam? 

Update 8 september 2016: Het is onbegrijpelijk. Geen enkele actie in Rotterdam tegen Valery Gergiev. Terwijl gewoonlijk Nederlanders voor het minste onrecht de straat op gaan om te demonstreren tegen het perfide establishment. Maar deze keer niet. Het grote onrecht van Gergiev laten ze links liggen. Wat zegt dat over Rotterdam en Nederland? Weinig goeds. Onze Rotterdamse vrienden laten het afweten. Ze laten het terrein aan Opstelten en consorten. De bewustwording is blijkbaar nog niet zo ver. Beschamend? Ja. Ontzettend. 

Sport en politiek of kunst en politiek hebben niets met elkaar te maken. Of toch wel? We spreken schande van het sjoemelen met de dopingcontrole door de Russische overheid op de Winterspelen in Sochi. Om ons op de rondetijden te richten. Kritiek ontstaat pas in de historische terugblik die afstand schept. Die ongevaarlijk maakt. We worden verontwaardigd over de collaboratie van de Duitse toneelspeler Gustaf Gründgens (1899-1963) die vele jaren later door schrijver Klaus Mann of filmer István Szabó in diens Mephisto  (1981) werd vereeuwigd als voorbeeld hoe het niet moet. Maar de Gründgens van de eigen tijd zien we over het hoofd. 

En in Rotterdam al helemaal. Of dat voortkomt uit naïviteit, provincialisme, misplaatste solidariteit met een ontspoorde kunstenaar, gebrek aan politiek besef of gemakzucht is de vraag. Er bestaat geen twijfel over dat Gergiev een fervent supporter is van het bewind van Putin en zich voor propagandadoeleinden laat inzetten. Putin en Gergiev zijn goede vrienden en zouden peetvader van elkaars kinderen zijn, aldus een bericht in de The Telegraph. Laatst was er het optreden van het Kirov Orkest van het Mariinski Theater uit Sint-Petersburg in het Syrische Palmyra. De NOS schreef over Gergiev in een bericht: ‘Hij zei dat hij met muziek wil protesteren tegen “de barbaren die monumenten van de wereldcultuur hebben verwoest”‘. Het is echter niet IS, maar Gergiev die door zo’n optreden de cultuur verwoest door het voor het karretje van de politiek te spannen. Maar in Rotterdam wordt tegen beter weten in volgehouden dat Gergiev in een politiek vacuüm opereert.

Waar is het politieke besef van de Nederlanders gebleven? In 1983 gaf W.F. Hermans een serie lezingen in Zuid-Afrika die wisselend werden gewaardeerd. Hoofdstedelijke PvdA’ers hadden het idee dat Hermans een internationale culturele boycot had doorbroken en verklaarden hem in 1986 tot persona non grata in de hoofdstad. Dat waren nog eens tijden. Nu heerst gezapigheid bij de culturele, bestuurlijke elite van Nederland. Veelzeggend is dat afgelopen jaren op het Groninger Museum na geen Nederlandse culturele organisatie zich inzette voor Ai Weiwei en Chinese dissidenten. Ian Buruma verklaarde in 2002 in The Guardian dat de bouw in China door een westerse architect van een ziekenhuis, hotel of universiteit niet over een grens gaat, maar de bouw van een gebouw dat direct onderdeel is van de propagandamachine wel. Toen Rem Koolhaas in 2008 het prestigieuze CCTV-gebouw als deel van de propagandamachine voor de Chinese autoriteiten bouwde voerde het Oranje-gevoel de boventoon. Rotterdamse koopmansgeest die de dominee maar even vergeet?

e26c125b1970bc54d5e54b63845f2275

Met de organisatie van het Gergiev Festival laten de organisatoren zich voor het karretje van de Russische propaganda spannen. Al is het maar door te helpen Gergiev een neutraal image in het Westen te verschaffen. We moeten ons ervan bewust zijn waar collaboratie met het Russische bewind begint. Het is op z’n minst lichtzinnig te noemen dat burgemeester Aboutaleb die zich zo vaak kritisch uitspreekt over maatschappelijke ontwikkelingen die verder gaan dan zijn functie deel uitmaakt van het Comité van Aanbeveling. Dit steekt des te meer omdat het komende Gergiev Festival in het teken staat van de Russische componist Sergei Prokofjev die tijdens het Stalin-bewind werd beschuldigd van anti-democratisch formalisme en werd verplicht om mee te werken aan de Stalinistische propaganda. Het Kremlin herwaardeert Stalin nu als nationalistisch icoon.

De Rotterdamse elite kan achteraf niet zeggen niet te hebben geweten dat Valery Gergiev aan de verkeerde kant van de geschiedenis is terecht gekomen. De signalen zijn overduidelijk en klinken wereldwijd. Er waren   afgelopen jaren volop protesten tegen de collaboratie van Gergiev. Zo ageerde Dmitry Smelansky in januari 2015 in een posting op de FB-pagina Arts Against Aggression tegen zangeres Anna Netrebko en Valery Gergiev als ‘twee prominente supporters’ van ‘het bloedige bewind van Putin’. Dit naar aanleiding van een optreden in de Metropolitan Opera in New York. Smelansky: ‘Mr. Putin counts on his supporters to continue to see no evil in his actions and on the civilized world to continue to hear no evil and speak no evil. We can and must do better than that.’ Ja, we kunnen en moeten beter doen dan wegkijken. Te beginnen in Rotterdam. 

Foto: Vladimir Putin schudt Anna Netrebko de hand, 2013. In het midden Valery Gergiev.

Amnesty ziet in rapport grootscheepse aanval op mensenrechten

Amnesty International legt in een rapport over de stand van de mensenrechten alle landen over de knie omdat ze de mensenrechten geweld aandoen. Ook de VN zou het af laten weten bij de bescherming van de mensenrechten en het internationaal recht. Nederland krijgt een veegje uit de pan met betrekking tot eenzame opsluiting in asielzoekerscentra en etnische profilering door de politie. Maar andere staten zoals Brazilië, China, Columbia, India, Indonesië, Iran, Irak, Israël, Libië, Marokko, de Russische Federatie, Somalië, Zuid-Soedan, Syrië of Oekraïne hebben volgens Amnesty International meer op hun kerfstok.

Amnesty’s kritiek is deels onterecht. Want de VN heeft onvoldoende middelen om op te treden. Het moet telkens om geld bedelen bij landen die het vervolgens moet terechtwijzen. Dat is een onwerkbare constructie. Ook de EU-lidstaten die sinds 1990 het grootste deel van defensie in de uitverkoop hebben gedaan, zouden wellicht willen optreden in Syrië of aan de eigen buitengrenzen, maar hebben gewoonweg de middelen niet om dat te doen. Die constatering is nog vernietigender en maakt nog pessimistischer dan de constatering dat de mensenrechten en de internationale rechtsorde worden geschonden. Want een systeemfout (VN) of een mentaliteit van versplintering, gemakzucht en besluiteloosheid (EU) valt nog veel moeilijker te repareren.

ai

Foto: Schermafbeelding van omslag rapport ‘Amnesty International Report 2015/16’

Amnesty: Russische luchtaanvallen in Syrië leiden tot honderden burgerslachtoffers

Volgens een rapport van Amnesty International hebben aanvallen van de Russische luchtmacht in Syrië geleid tot honderden burgerslachtoffers. De Russische krijgsmacht intervenieerde officieel op 30 september 2015. Amnesty associeert de onderzochte en gedocumenteerde aanvallen  met oorlogsmisdaden: ‘In some attacks, the Russian armed forces appear to have directly attacked civilians or civilian objects by striking residential areas with no evident military objective and even medical facilities, resulting in deaths and injuries to civilians. In others, they seem to have attacked military objectives and civilian objects without distinction, or caused disproportionate harm to civilians when striking military targets. Such attacks may constitute war crimes.’

Dat er veel burgerslachtoffers vallen is geen verrassing omdat de Russische luchtmacht in Syrië conventionele vliegtuigen met vrije val bommen inzet die chirurgische (pinpoint) ingrepen onmogelijk maakt. Zoals de Tu-22M3 Backfire bommenwerper. Vooraf waarschuwden militaire analisten dat de Russische interventie niet anders dan tot grote aantallen burgerslachtoffers zou leiden. Het rapport van Amnesty bevestigt die analyse.

De Russische interventie in vooral West-Syrië heeft de exodus van vluchtelingen vanuit Syrië naar Europa versneld. Het vermoeden bestaat dat zowel de Syrische president Assad, Turkije als de Russische Federatie de vluchtelingenstroom als politiek middel gebruiken om de EU onder druk te zetten en te verzwakken (Russische Federatie) of als onderhandelingsmiddel te gebruiken voor wisselgeld (Turkije). Dat is politiek bombarderen.

Turkije: Petitie Amnesty vraagt gerechtigheid in zaak vermoorde Tahir Elçi

ai

In Turkije liggen de mensenrechten onder vuur. En de opponenten van president Erdogan. Op 28 november 2015 werd de advocaat en mensenrechtenactivist Tahir Elçi op straat doodgeschoten. Onder nog steeds niet opgehelderde omstandigheden. Hij had het opgenomen voor de Koerdische zaak. Amnesty International vraagt om een diepgravend en onafhankelijk onderzoek naar de dood van Tahir Elçi. Teken hier de petitie.

Foto: PetitieGerechtigheid in zaak vermoorde Tahir Elçi’ van Amnesty International.

Petitie Amnesty vraagt vrijlating Iraanse kunstenares Atena Farghadani

ai

Soms klinken hier reacties die de kritiek op autoritaire regimes zoals China, de Russische Federatie, Noord-Korea of Iran beantwoorden met de opmerking dat het in Nederland even erg is. Zoals bovenstaand voorbeeld duidelijk maakt is dat onzin. In Iran wordt een kunstenares in de gevangenis gegooid omdat ze met haar kunst kritiek levert op de overheid. Daar is geen plaats voor Lucky TV die Nederlandse politici straffeloos beschimpt en belachelijk maakt. Atena Farghadani is overgeleverd aan de willekeur van een autoritair regime dat haar burgers geen recht op recht biedt. Amnesty International is een petitie begonnen die voor haar vrijlating pleit. Tegelijk geeft wat Atena Farghadani overkomt aan wat de kracht van kunst is. Kunst kan aan de orde stellen, kunst kan kritiseren, kunst kan tot nadenken stemmen, kunst kan aanklagen. Tekenen kan hier.

Foto: Schermafbeelding van petitie ‘Iraanse kunstenares in de gevangenis’ van Amnesty International.

Amnesty verzoekt Kremlin in petitie om zaak tegen Sentsov in te trekken

ai

De Russische Federatie verandert snel in een land waar de rechtsstaat onder druk staat en de mensenrechten weinig waard zijn. Er zijn geruchtmakende zaken, zoals tegen de de Estse inlichtingenofficier Eston Kohver en de Oekraïense ex-pilote Nadiya Savchenko die in 2014 door Russische veiligheidstroepen werden ontvoerd naar de Russische Federatie om daar terecht te staan. En er is de Oekraïense filmmaker Oleg Sentsov die ook werd ontvoerd om terecht te staan en voor wie vakgenoten in de bres springen. Onder wie Jos Stelling.

De sfeer doet velen denken aan de showprocessen onder Stalin in de jaren ’30, hoewel die massaler en hysterischer waren. De Russische Federatie houdt nog de schijn van democratie op. Maar de overeenkomsten zijn er ook door de gemanipuleerde bewijsvoering, de rechteloosheid en de ondergeschiktheid van het recht dat dienstbaar wordt gemaakt aan de politiek. Amnesty International is een spoedactie begonnen om de Russische autoriteiten te verzoeken de zaak tegen Oleg Sentsov in te trekken. Teken van de petitie kan hier.

Foto: Schermafbeelding van ‘Spoedactie: Oekraïense filmmaker loopt risico op 23 jaar cel’ van Amnesty International.

Beleid uitgeprocedeerden illegaal: VVD en PvdA de echte illegalen

2048988958_57532031af_o

Wat komt er van vele kanten kritiek op het kabinetsstandpunt over uitgeprocedeerde asielzoekers. Uiteraard van de oppositie, maar ook van mensenrechtenorganisaties als Amnesty en VN-mensenrechtenrapporteur Philip Alston. Het schaadt het aanzien van ons land en neemt een loopje met onderschreven internationale regels. Dreigt de schade die de VVD zo aan Nederland aanricht niet ‘penny wise and pound foolish’ te worden?

Een compromis tussen premier Mark Rutte en VVD-fractieleider Halbe Zijlstra was de kern van het besluit. De PvdA volgde. Deze partij staat er electoraal en mentaal te slecht voor om iets in de melk te kunnen brokkelen. De pas aangetreden Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen raakt voor BNR de essentie: ‘Mijn eerste reactie is: je moet mensen niet zonder basisbehoeften en basisvoorzieningen laten verblijven in dit land. Tegelijkertijd: het gaat hier wel om mensen over wie door de rechter is gezegd dat ze het land moeten verlaten.’ Dat kan beter en humaner met elkaar verbonden worden dan het VVD-VVD compromis toestond.

Verontwaardiging over het BBB-compromis is terecht, maar heeft niet zoveel zin. Nog los van de vraag hoe houdbaar een compromis is dat van zoveel kanten kritiek krijgt. In de reacties dienen de scherpe kanten er aan twee kanten afgevijld te worden om de VVD geloofwaardig te kunnen laten bewegen. Uitgangspunt is dat zonder uitzondering iedereen in Nederland recht heeft op basisvoorzieningen. Daar morrelt het compromis aan en dat is verkeerd. Daarbij neemt het met een fikse portie wensdenken te makkelijk een voorschot op de goede wil van de uitgeprocedeerden. Dat de in een zorgvuldige procedure door de rechter afgewezen asielzoekers uitgeprocedeerd zijn en definitief Nederland moeten verlaten is het andere uitgangspunt.

Het kan toch niet moeilijk zijn een compromis te vinden dat binnen internationale regels blijft en Nederland publicitair niet beschadigt? Wellicht moeten de constructieve partijen (D66, CU, SGP, GL) instappen om het evenwicht in de VVD richting redelijkheid en compassie op te laten schuiven. De PvdA heeft het laten liggen.

Foto: Man met buiksprekerspop, 1870 door William James Harding. Collectie: National Library of New Zealand.

Indonesië halfslachtig in toelaten sharia regelgeving in Atjeh

32729121e

In de Sumatraanse provincie Atjeh namen wetgevers een wet aan die homoseks verbiedt en gebaseerd is op sharia regelgeving. De wet benoemt dat expliciet: anale seks voor homo’s en het wrijven van lichaamsdelen van vrouwen voor stimulatie. Op overtreding staan maximaal 100 stokslagen. Mensenrechtenactivisten noemen deze wetgeving een enorme stap terug. Amnesty roept op tot actie. De wet is ook van toepassing op niet-moslims. De wetgevers stellen onder meer ook gokken, drinken van alcohol, alleen zijn met iemand van de anders seks die geen partner of familielid is (khalwat), seksuele intimidatie en verkrachting strafbaar.

Stokslagen zijn volgens Amnesty een vorm van wrede, onmenselijke en vernederende straf die volgens het internationaal recht verboden is. Dat wordt omschreven in artikel 7 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR) en het VN-verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing. Artikel 7 IVBPR zegt: ‘Niemand mag worden onderworpen aan folteringen, of aan wrede, onmenselijke of vernederende behandeling of bestraffing’. Indonesië is op 23 februari 2006 als verdragspartner IVBPR toegetreden en heeft op 28 oktober 1998 de Conventie tegen foltering geratificeerd. Onverklaarbaar is waarom Indonesië een lokale wetgever de ruimte geeft wetgeving te maken die strijdig is met zowel de IVBPR als de Conventie tegen foltering waar het gedragspartner van is.

Daarnaast schendt de criminalisering van vrijwillige seksuele relaties tussen burgers het recht op privacy zoals artikel 17/1 IVBPR zegt: ‘Niemand mag worden onderworpen aan willekeurige of onwettige inmenging in zijn privé leven, zijn gezinsleven, zijn huis en zijn briefwisseling, noch aan onwettige aantasting van zijn eer en goede naam.’ Opnieuw is het onverklaarbaar dat de centrale regering van Indonesië ondanks haar verplichtingen als verdragspartner in de IVBPR deze regelgeving in Atjeh toestaat. Het is van tweeën een: of Indonesië zegt de VN-mensenrechtenverdragen op waarvan het verdragspartner is of het legt de lokale besturen op in de wetgeving deze VN-mensenrechtenverdragen te volgen of overtredingen ervan in te trekken. Wat Indonesië nu klaarspeelt en in Atjeh toelaat is bestuurlijk zwak en politiek halfslachtig en laf.

De totstandkoming van de wetteksten vraagt om satire waarom men kan lachen, maar die welbeschouwd om te huilen is. Je kunt alleen maar medelijden hebben met deze wetgevende moslims die zich vroom achten en hun geloof aan anderen willen opleggen. Om te komen tot wat zij als het goede zien moesten ze door wat ze als een diep dal zullen hebben beschouwd om zich diep te buigen over de problematiek wat homoseks is en hoe dat moet worden gedefinieerd. Om te stijgen in goedheid moesten de moslims eerst afdalen in het boze. In hun verplichting jegens de God van Atjeh verliezen ze de verplichting tegenover de mensheid uit het oog.

Foto: Stokslagen voor een gokkende man in Atjeh op 19 september 2014. Credits: AFP.

VS zijn onmisbaar voor Israëlische aanvallen op Gaza. Dus?

Mideast Israel Palestinians

Wat Israël de afgelopen weken deed in Gaza is voor velen onbegrijpelijk. En onverteerbaar. De emoties lopen hoog op. Het Israëlische leger beschoot VN-scholen waar duizenden burgers bescherming hadden gezocht. Tot 17 keer toe liet de VN dit weten dat er burgers onderzak hadden gezocht. Een onafhankelijk onderzoek moet straks maar uitwijzen of Israël zich bezondigd heeft aan oorlogsmisdaden. Zoja, dan moeten de verantwoordelijken voor een tribunaal of het Internationaal Strafhof komen om uitleg te geven.

De rol van de VS is beslissend. Politiek en militair kan Israël niet overleven zonder de VS. In een artikel voor The Intercept wijst Glenn Greenwald op de hypocrisie van president Obama. Afgelopen vrijdag verklaarde Obama dat het hartverscheurend is wat er in Gaza gebeurt. Alsof het om een natuurverschijnsel gaat en de Amerikanen niet betrokken zijn. Maar dat zijn ze wel. De reactie van Obama is typisch door de empathische rol die hij zich in de publieke opinie aanmeet. Maar waar hij iets kan veranderen, doet hij niks. Een bekend patroon wat ook geldt voor de massale spionage door de NSA. Obama toont wat emotie, maar doet niks.

Nieuwe documenten van Edward Snowden bewijzen volgens Greenwald het cruciale feit dat ‘Israëlische agressie onmogelijk zou zijn zonder de constante, overvloedige steun en bescherming van de Amerikaanse overheid, die allesbehalve een neutrale, vrede stichtende partij in deze aanvallen is. (Israeli aggression would be impossible without the constant, lavish support and protection of the U.S. government, which is anything but a neutral, peace-brokering party in these attacks). Dit wordt mogelijk gemaakt door de relatie tussen de NSA en directe partners, en de Israëlische spionagediensten. Greenwald besluit alsvolgt: ‘Every Israeli action in Gaza has U.S. fingerprints all over it.’ De VS zijn geen toevallige toeschouwer zoals president Obama telkens weer suggereert. Als Israëlische militairen of politici terechtstaan voor oorlogsmisdaden in Gaza dan kan de samenwerking met de VS niet ongenoemd blijven. Dat zou Amerikaanse burgers te denken moeten geven.

Foto: ‘An Israeli soldier prays, backdropped by shells for his mobile artillery unit at a position on the Israel-Gaza border. Picture: AP’.