George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Alfred Hitchcock

Schaken en strips. Suspense buiten de regels om

with 2 comments

De voorpagina van een stripboek opent het artikelChess as a Comic Book Trope’ op Hyperallergic dat aandacht besteedt aan de tentoonstelling POW!. Schaken als metafoor en stijlfiguur. Want schaken is een oorlogsspel. Dat doet het goed in strips, zo meent Shannon Bailey, de hoofdconservator van de World Chess Hall of Fame. Het presenteert in tentoonstellingen de relatie van schaken met kunst, cultuur en geschiedenis.

Op de cartoon zien we een man in een gestreept kostuum met een verschrikt gezicht die achterom kijkt. Hij bevindt zich op de rand van een zwevend schaakbord waaronder een vuur brandt. Ziet hij van die kant een bedreiging of zoekt hij een uitweg? Een loper -die nog steeds in het Engels bishop wordt genoemd-  komt dichterbij. Ook een paard maakt aanstalten en dreigt de man van het bord te slaan. De witte schaakstukken staren de man aan. De koning kijkt nors, terwijl het machtigste stuk dat de dame is achteraf wat verloren staat. Een realistische stelling is het niet, eerder een beeld uit een nachtmerrie met Middeleeuwse dimensies.

Suspense is wat Alfred Hitchcock ooit omschreef als gecommuniceerde verrassing. De kijker weet wat komen gaat en identificeert zich daarom extra met de situatie. De voorpagina is waarschijnlijk een onderdeel uit de strip. We weten niet hoe het verhaal verloopt en zich ontwikkelt. Maar de tijding is duidelijk. Het gevaar loert om de hoek. Schaken is echter het tegendeel van suspense. Zetten van de tegenstander kunnen beredeneerd en gecalculeerd worden. We zien een losgeslagen zooitje ongeregeld dat in opstand komt en zich zelfs niet meer aan de schaakregels houdt. Een dystopie in 1958. Schaken wordt verbeeld als strijdperk van misstappen.

Foto: ‘Charlton Comics, Vol. 1, No. 36. Strange Suspense Stories (March 1958) (courtesy World Chess Hall of Fame)’ van tekenaar Maurice Whitman

Advertenties

‘Tweeting with God’: poging katholieke kerk om bijdetijds te zijn

with 2 comments

god

Wie antwoord zoekt op vragen als ‘Waarom is de Bijbel zo belangrijk?’, ‘Wie is de Heilige Geest?’ of ‘Hoe weet ik zeker dat de Kerk de waarheid vertelt?’ kan terecht op tweetingwithgod, een initiatief van Michel Remery. ‘Samen met een enthousiast team van jongeren geeft priester en auteur Michel Remery (NL) mensen met geloofsvragen korte en heldere antwoorden vanuit katholiek perspectief, om hen op die manier te helpen in hun zoektocht naar God.’ Het boek Twitteren met God is voor euro 19,50 te koop in de Webwinkel.

Remery grossiert in cirkelredeneringen. Zo is zijn antwoord op de vraag hoe men zeker weet dat de Kerk de waarheid vertelt als volgt opgebouwd: 1) Jezus stelt de Kerk in; 2) Apostelen krijgen van Jezus de Heilige Geest en 3) De Kerk vertelt de waarheid vanwege de Heilige Geest. Deze redenering is van hetzelfde kaliber als over de MacGuffin van Alfred Hitchcock, de verteltechniek die het verhaal aan de gang houdt en alleen die functie heeft: 1) Alfred Hitchcock maakt een film. 2) Het publiek krijgt van Hitchcock de MacGuffin aangereikt en 3) Een film vertelt de waarheid vanwege de MacGuffin. De onzin van Remery wordt professioneel verpakt.

De vraag waarom men in God zou geloven is nog opmerkelijker. Dat wordt zo opgebouwd: 1) Mensen verlangen naar geluk; 2) Geluk zit in ons, in liefde en in het besef het goede te doen en 3) Omdat de mens bij God hoort is het geluk alleen bij hem te vinden. Weer een cirkelredenering met een conclusie die niet noodgedwongen uit het voorafgaande volgt. Daar wordt als tegenbewijs van de weerlegging nog aan toegevoegd dat het wellicht wat simpel klinkt, maar dat het ‘een diepe waarheid’ om gelukkig te worden is dat je ‘alleen maar hoeft in te stemmen met het plan dat God met je heeft’. Tja, of niet, wie zal het zeggen?

Tweetingwithgod dat enthousiast is ontvangen in Rooms-Katholieke kringen als een middel om bij de tijd te zijn en jongeren via hun eigen media aan te spreken maakt inzichtelijk hoe simpel is het om regels van een godsdienst op te stellen. Elke bewering klopt omdat in zo’n gesloten systeem verwijzingen over en weer de logica vormen. Van het type [fiets: zie rijwiel] en [rijwiel: zie fiets]. Beginselen van een godsdienst komen niet buiten dat systeem van binnenhuizige verwijzingen. Het klopt altijd. De uitleg van Remery wordt potsierlijk als het de pretentie neemt om vanuit dat gesloten systeem naar buiten te verwijzen. Daar komt godsdienst tekort.

Want geloof is niet meer en minder dan wat het zegt: ‘geloven’. Daar helpt geen hedendaagse katholieke uitlegkunde aan die denkt bij de tijd te komen door schijnlogica. Als de 45-jarige akela in korte broek met gitaar rond het kampvuur in 1955 die jong met de jongeren denkt te zijn. Ach, voor even lukt het misschien.

Foto: Schermafbeelding van 1.7 Waarom zou ik in God geloven?’ op ‘TweetingWith God’.

Vrijheid start aan de zijlijn

with 11 comments

Op 11 oktober 2010 begon ik een blog op de site van De Volkskrant. Op 22 augustus ging de stekker eruit. Als uitgestelde euthanasie van een aangekondigde dood. De dood zat in de woorden van hoofdredacteur Philippe Remarque verscholen.Op 7 januari 2011 schreef-ie: De reden hiervoor is dat wij het blog helaas niet meer de aandacht en technische ondersteuning kunnen bieden, die het vereist. Een cirkelredenering zonder weerga, want wat was dan de reden dat de VK geen aandacht en technische ondersteuning meer kon bieden?

Nu ben ik hier. Gezien de reacties en mijn uiteenlopende interesses besloot ik tot een tweedeling. De kortere stukken over media, populaire cultuur, geschiedenis, YouTube-filmpjes en wat ik niet anders kan omschrijven als het kauwgomplaatjesgevoel verschijnen op George Knight Kort. Met het grafisch interessante WordPress-thema Vertigo dat gebaseerd is op de vormgeving van Saul Bass. U weet wel, hij is bekend geworden door de begintitels van heel wat films van Alfred Hitchcock. De bronnen zijn onuitputtelijk. Da’s heerlijk putten.

De beschouwelijke, langere stukken over politiek, religie, cultuurpolitiek en allerlei maatschappelijke onderwerpen verschijnen op George Knight. Dat leest u nu. Ondertitel van dit blog blijft Debat tussen links en rechts. Met een knipoog naar zowel confrontatie als tussengebied. Mijn politieke tehuis was ooit D66 toen de partij nog ongebreideld ideëen ontwikkelde en nog geen diapositief van rechts was.

Vraag is of de marge relevant is in een verhardend politiek klimaat waar Wilders verbaal beschoten wordt omdat Breivik in Noorwegen doodschiet. Of waar een moslim een jood verkettert omdat een jood een moslim verkettert. Soms treffen me verwijten dat we ons binnen de Nederlandse politiek een positie aan de zijlijn niet kunnen veroorloven. Het wordt als wegduiken in enerzijds, anderzijds gezien. Ik begrijp de kritiek, maar zie het precies andersom. Systeemkritiek is naar mijn idee nodig. Geen meeliften met lange tanden.

Mijn horizon is anders dan het Binnenhof. Mijn analyse is dat de politiek collectief ziek is en hervormd moet worden. Da’s mijn hoofdthema onder alle langere stukken. Om me daaraan te onttrekken moet ik afstand nemen. Ik verbaas me er overigens ook over waarom een welvarend en uiteindelijk toch gematigd land als Nederland zo slecht in haar vel zit en zich opblaast van chagrijn. Als tegenwicht om niet zelf om te komen in verzuring en gelijkhebberigheid besteed ik volop aandacht aan kunst en cultuur waar mijn hart ligt.

In elk geval probeer ik een weg te schetsen tussen het dogmatisme van links en versimpeld denken van rechts. Enfin, zo zie ik het. Het niveau van zowel het publieke als het politieke debat stellen me teleur. Mijn teleurstelling is dat de rechtse politiek woningmarkt, arbeidsmarkt, kenniseconomie en onderwijs niet hervormt. En links evenmin veel klaar speelt. Partijen zijn in zichzelf gekeerd, denken hoofdzakelijk aan hun eigen voortbestaan en doen aan branchevervaging. J.W. Oerlemans heeft er over geschreven, zie hier en hier. Partijen vergeten eigen kernwaarden. Vragen voor de toekomst worden niet aangepakt maar doorgeschoven.

Ontwikkelingen in de cultuursector zijn tekenend voor het absurdisme van hedendaags Nederland. Een waardevolle sector wacht de botte bijl van de politiek. Er valt daar veel te hervormen, mede door het ontbreken van goed bestuur en controle daarop. Maar het politieke gebrek aan inzicht, stuurloosheid, averechts werkende maatregelen en rancune raken juist de hardwerkende en onderbetaalde Henk en Ingrid van de cultuur. Maar dat absurdisme biedt ook kansen. Vraag het in gedachten aan Pinter, Ionesco of Beckett.

Verantwoordelijke burgers zie ik nog als enige hoop om het verloren terrein op de politiek terug te veroveren. De aantasting van privacy en burgerrechten terug te draaien. Het kost echter steeds meer om ons recht te halen. Straks is de drempel te hoog om de staatsbureaucratie nog aan te spreken. Zonder aan activisme te doen probeer ik mijn steentje bij te dragen om dat proces mogelijk te maken. Pretentie en autoriteit zijn de dood in de pot. U bent gewaarschuwd. Vertrouw ook mij voor geen cent en spreek me aan op mijn woorden.

Foto: TV Studio Control Room, VS, 1961