Michel Onfray spreekt over Simon Leys

De Franse schrijver en activist Michel Onfray besteedt in zijn rubriek Autodafés (‘Boekverbranding’) voor het gematigd rechtse Le Point aandacht aan Simon Leys die hij als een groot auteur en vrije en onafhankelijke geest beschouwt.

Van de Belgische diplomaat, sinoloog en auteur Simon Leys (pseudoniem van Pierre Ryckmans) hoorde ik lang geleden voor het eerst. In NRC besteedde Rudy Kousbroek er aandacht aan. Hij schreef het voorwoord bij de Nederlandse vertaling van Leys’ boek Ombres Chinoises. Dat verscheen in 1976 als Chinese Schimmen.

Leys prikte niet alleen met opsomming van feiten de fabeltjes over het succes van het maoïsme door, wat in zijn ogen een mislukking was, maar viel ook de meelopers in het Westen aan die Mao bewierookten. Dat was in de tijd van de Vietnamoorlog toen in linkse kringen de VS niet populair waren. Leys’ verdienste was dat hij Mao’s Culturele revolutie (1966-1976) ontmaskerde.

Van de weeromstuit sloeg dat door in het verheerlijken van de Volksrepubliek China of de Sovjet-Unie. Het idee toen was dat het fascisme verwerpelijk was, maar het communisme niet. Dat werd juist als tegenwicht tegen het fascisme gezien en was daarom ondanks de aantoonbare fouten noodzakelijk. Achteraf bleek dat een onjuiste redenering, maar toentertijd waren het maar weinigen die het publiekelijk tegen de geharnaste linkse intellectuelen op durfden nemen. Hun macht in wetenschap, media en politiek was groot.

In 1975 vergoelijkte de toenmalige voorzitter van de PvdA Ien van den Heuvel na een bezoek aan de DDR het bewind ervan. De eeuwige oprichter van partijen Jan Nagel verklaarde bij terugkomst de Berlijnse Muur als historisch juist. Van den Heuvel en Nagel kwamen daardoor in conflict met partijleider Joop den Uyl en de Duitse SPD. Dat was de sfeer van die jaren in linkse kringen die nu nog nauwelijks valt voor te stellen.

Er waren in de eerste helft van de jaren 1970 twee polemieken die in Nederlandse kranten werden uitgevochten en waar vele gezaghebbende wetenschappers, schrijvers en journalisten bij betrokken waren en hun volle gewicht in legden: de affaire Weinreb en het China-debat met Leys. Vriendschappen en carrières gingen eraan kapot. Die debatten werden tamelijk centraal gevoerd omdat sociale media ontbraken en de televisie nog in de kinderschoenen stond.

De felheid kon worden verklaard door de verwerking van de Tweede Wereldoorlog die 25 jaar na het einde ervan pas goed op gang kwam en de Koude Oorlog waardoor de wereld grofweg in twee blokken was verdeeld die elkaar op leven en dood bestreden. Door de op scherp staande kernbommen kon elke ontsporing grote gevolgen hebben. De claim op slachtofferschap was de overeenkomst die de twee affaires verbond.

Onfray memoreert dat geprobeerd werd Leys onschadelijk te maken door hem een vriend van het kapitaal te noemen die door de CIA werd gesteund. Voor nuancering tussen links en rechts was tijdens de Koude Oorlog weinig plaats. De Franse liberale socioloog en journalist Raymond Aron was ook zo iemand die niet in een links of rechts hokje paste. Net als Leys moest hij niks van het communisme hebben. Twee denkers die met realisme en verstand niet de mode volgden en zich vastklonken aan een ideologie, maar in vrijheid hun eigen weg zochten.

Onvermijdelijk in zo’n Franse rubriek is dat er openstaande rekeningen vereffend moeten worden met levende en niet-levende auteurs. De verwijzing naar namen als Sollers, Barthes, Kristeva of André Glucksmann geeft aan dat wat in Nederland voor velen verre geschiedenis is in Frankrijk nog deel van de hedendaagse realiteit is. Al is het tussen intellectuelen onderling. In het Nederlandse publieke debat worden namen als Wertheim, Kousbroek, Renate Rubinstein of Martin van Amerongen op z’n best nog vaag herkend. Dat is jammer, want er valt veel af te leiden uit het denken van grote voorgangers. Zeker als het om een grote geest als Simon Leys gaat.

Het verraad is niet het niet doorgaan van de Brexit, maar de Brexit

De logica van de Brexit, of liever gezegd de onlogica ervan, zoals verwoord door UKIP. Mijn reactie bij bovenstaande video:

The 2016 referendum was non-binding and advisory. So it is not required by law that the result (51.9% for and 48.1% against) is followed.

In addition, there are two more considerations to skeptically look at the result from 2016 and to re-evaluate it now: 1) the many irregularities with funding from the Leave campaign encountered by the Commons committee of Damian Collins and the government’s refusal to seriously examine it; 2) the increasing insight among large parts of the British population who now realize better than in 2016 that the diffusion of information was misleading.

The 2016 referendum was the second referendum. The first took place in 1975 and agreed to continue membership of the then EC. The logic is that if a second referendum cannot be held, the 2016 referendum must be declared invalid afterwards. Why no third referendum can be held if no second referendum could be held is food for logic.

UKIP Leader Gerard Batten proposes that the UK leave the EU as a divorce that can be negotiated, but that is not its most important feature. The withdrawal could hardly be negotiated because the EU followed its own procedures and the UK as a departing and breaking party (and member of the EU) had barely any negotiating power and had to endorse the EU’s common rules and had to act accordingly. Both parties (EU and UK) are members of the same club and therefore subject to its rules.

Baltische landen zijn soeverein. Rusland heeft moeite dat te erkennen

Estland, Letland en Litouwen zijn sinds 29 maart 2004 lidstaten van de NAVO. De bevolking van die landen heeft daarvoor in meerderheid gekozen, en staat nog steeds achter de keuze. Soevereiniteit van landen houdt in dat ze eigenstandig kunnen kiezen om zich bij een supranationale organisatie aan te sluiten. Op de voorwaarde dat ze geaccepteerd worden. Estland, Letland en Litouwen zijn zowel lid van de EU als NAVO. Er bestaan geen internationale afspraken of verdragen die dit soort militaire verdediging reduceert of verhindert. Omgekeerd bieden de niet-bindende Helsinki-akkoorden (1975) Europese landen recht op soevereiniteit.

De framing van dit item door Euronews is daarom onbegrijpelijk. De minister van Buitenlandse Zaken van de Russische Federatie Sergej Lavrov zegt ‘niet nader omschreven maatregelen’ te zullen nemen als reactie op de verhoogde aanwezigheid van de NAVO in de Baltische landen. Maar Lavrov draait het om. De Russische Federatie heeft volstrekt niets te zeggen over de soevereiniteit van Estland, Letland en Litouwen. Zijn dreiging om maatregelen te nemen bewijst juist het gelijk van landen om rekening te houden met de agressie van derde landen en zich daar militair op voor te bereiden. Vooral de inname van de Krim door reguliere onderdelen van de krijgsmacht van de Russische Federatie in 2014 en de militaire inmenging van het Kremlin in Oost-Oekraine hebben landen als Polen, Estland, Letland en Litouwen alert gemaakt op Russische agressie.

Suriname is 39 jaar onafhankelijk. Groot in kleinheid

De 70-jarige Hindoestaans-Surinaamse politieke analist Hardeo Ramadhin heeft geen politieke of bestuurlijke ambitie meer. Zijn analyse over Suriname is vlijmscherp. Het land is onder Bouterse internationaal geïsoleerd.

Voor het bijna 40 jaar onafhankelijke Suriname is in Nederland de aandacht verminderd. Een verschil met de verhitte debatten uit het recente verleden. Surinamers in Nederland zijn goed geïntegreerd. Genormaliseerd.

Suriname is niet langer het kleine broertje van Nederland. Eerder het verre familielid dat achter op het erf woont en vreemde trekken vertoont die Nederland niet thuis kan brengen. Uit gebrek aan interesse en zakelijk belang rest Nederland schouderophalen. In de relatie met de Antillen herhaalt zich de geschiedenis. Daar wil Nederland liever vanaf omdat het als last ervaren wordt. De Nederlandse regelgeving en cultuur werken er niet en een Antilliaanse alleengang wordt niet geaccepteerd door Den Haag. Leert Suriname wat de toekomst is?

President Bouterse in zijn toespraak ter gelegenheid van 39 jaar onafhankelijkheid op 25 november 2014: ‘Ik weet dat deze lange termijn visies weleens worden afgedaan als futiele droomprojecten. Maar gelooft u mij, Suriname is niet langer vergeten of aan de zijlijn. Wij bepalen zelf waar wij naartoe moeten en daarbij moeten wij groot denken. Dat is de boodschap van vandaag. Denkt U groot, en probeer om het nauwe eigenbelang te laten wijken voor het groter belang van onze natie.’ Met als afsluiting: ‘Laat het een net feest worden.’ 

president_bouterse_neemt_defile_af_op_25_november_2014_te_wanica_Hoofdplaatje

Foto: ‘39 Jaar Srefidensi (onafhankelijkheid): Een waar volksfeest te Wanica.’ 25 november, 2014. Militaire parade met president Desi Bouterse.

Wikileaks publiceert de Kissinger Cables

PlusD

Vandaag publiceert WikiLeaks de zogenaamde Kissinger Cables. Twee miljoen documenten van de Amerikaanse diplomatie uit 1973 tot 1976. Voor Nederland van belang vanwege de Lockheed affaire die in 1976 tot uitbarsting komt. Prins Bernhard moest wegens corruptie zijn militaire functies neerleggen. Uit een evaluatie uit 1976 blijkt dat ook zijn vrienden hem in de steek lieten en dat dat de prins in verwarring bracht.

Verder veel klein bier. Pieter van Vollenhoven zoekt medewerking voor een NCRV-reportage over huskies in Alaska. Of commentator G.B.J. Hiltermann die de VS zo voorbeeldig steunt moet geholpen worden om een jaar aan een Amerikaanse universiteit te verblijven. Diplomatie is dan: ons helpt ons. Zeventien nieuwsorganisaties werken met WikiLeaks samen in de publicatie van de Kissinger Cables. Er is geen Nederlandse organisatie bij betrokken. Een nieuwtje heeft het al opgeleverd voor de Indiase The Hindu. Rajiv Gandhi lobbyde rond 1975 voor de Zweedse wapenindustrie. Julian Assange geeft met deze publicatie het signaal af nog mee te tellen.

Foto: Schermafbeelding van WikiLeaks’ Kissinger Cables.

Donna Summer leeft voort in een liefdevolle persiflage uit 1974-75

De Amerikaanse zangeres Donna Summer (1948-2012) is aan kanker overleden. De koningin van de disco scoorde hits in de jaren ’70. De toentertijd in Duitsland wonende Summer had succes in Nederland. Nummers als The Hostage werden niet in de VS uitgebracht. Ze playbackte het in Van Oekel’s Discohoek dat in het seizoen 1974-1975 werd uitgezonden. Ze vond het optreden aangenamer dan haar platenmaatschappij.

Regisseur Wim T. Schippers belt snerpend op om zijn lidmaatschap op de VPRO op te zeggen. Of dat een vooraankondiging is van zijn verslechterde relatie met de omroep is de vraag. Acteur Dolf Brouwers in de rol van Sjef van Oekel is zichtbaar onder de indruk van Summer. Assistent-boekhouder Evert van der Pik neemt wat meer afstand achter zijn bureau. Mevrouw, er is geloof ik telefoon voor u, zegt-ie. De lijn is getrokken.

Hoewel het optreden van Donna Summer was bedoeld als persiflage op de lopende band werk van het populaire Toppop is het beeld van een jonge en levenslustige Summer dat blijft. De spot en de overdrijving vallen weg in de strijd tussen echt en onecht. Na bijna 40 jaar vervaagt dat verschil. Voor velen was dit optreden de eerste, en lange tijd de laatste kennismaking met Donna Summer. Ook voor mij. Tot vandaag.