Palladio Behang: 1955

Dit stukje verscheen eerder op George Knight Kort op 26 maart 2013.

Malaga, Palladio Wallpaper, 1955. Flessen. Collectie V&A Museum.

Behang raakte uit de mode raakte tijdens de periode van het modernisme. Kale muren namen het over. Het Palladio gamma werd in de jaren 1950 ontworpen om behang terug te brengen in de interieurs van moderne gebouwen. Zowel openbaar als privé. Behangers konden weer volop aan het werk. Ze plakten de tijdgeest aanschouwelijk op de muur.

Bistro, Palladio Wallpaper, 1955. Café’s, vissersboten, barsCollectie V&A Museum.

De Lockheed Constellation was het naoorlogse meest populaire lijnvliegtuig. Het verbond landen. Nog voordat het toerisme echt op gang kwam. In gedachten ontstond al belangstelling voor buitenlandse vakanties en bijpassend eten en wijn. Trattoriaalbergobistro en bars verbeeldden de honger naar het verleggen van grenzen. Met een vis erbij.

Basuto door Edward Hughes, Palladio Wallpapers stalenboek, 1955. Collectie V&A Museum.

Flessen poseren glitterend met elkaar. Daar, in Malaga. Als behang in café’s, koffiebars en restaurants overgebracht naar het binnenland. Ook klotsend in de woonkeuken van de kosmopoliet. Maar tegenwoordig verwisselt de decoratie uit 1955 tijd en plek. Wat toen onbereikbaar was in ruimte, is dat nu in tijd. Heimwee brengt ons naar de andere wereld.

Malaga, Palladio Wallpaper, 1955. Flessen. Collectie V&A Museum.
Advertentie

Gedachten bij de foto ‘De hal van het Luxor theater’ (1955)

Fotopersbureau Het Zuiden,’De hal van het Luxor theater‘, 1955. Collectie: Stadsarchief ‘s-Hertogenbosch.

In Bioscoop Luxor in Den Bosch wordt Odyssee verwacht die ‘heden’ al draait zoals uit de aankondiging blijkt. Met Sylvana Mangano en Kirk Douglas. Het is donderdag 14 april 1955. Als vanouds de dag dat films ‘uitgaan’. De Italiaanse productie ‘Ulisse van regisseur Mario Camerini en de producenten Dino De Laurentis en Carlo Ponti dateert van 1954.

Elke taal geeft blijkbaar een andere titel aan deze film. In het Engels heet de film ‘Ulysses‘. Waarom de Nederlandse titel niet ‘Odysseus‘, maar ‘Odyssee‘ is heeft er wellicht mee te maken dat de toenmalige Nederlandse marketing de tocht die Homerus beschrijft centraal stelt en niet de door Douglas gespeelde persoon ‘Odysseus‘ die de tocht ondergaat.

Silvana Mangano is zo te zien voor de Nederlandse markt de ster die publiek trekt. Met ‘Bittere Rijst‘ uit 1949 was ze een vedette geworden. De Italiaanse ‘peplum’-films genoten weinig artistieke waardering, maar het publiek was er dol op. Dat woord is afgeleid van het Griekse peplos

De foto van de hal van het Bossche Luxor theater baadt in het licht van 1955. Daarachter wacht het donker. Tenzij men jonger is dan 14 jaar. De passage van het filmbezoek valt samen met de passage van de film. De begrippen doorgang, overtocht, galerij en citaat zijn te verbinden met de foto. Zo’n kluster van betekenissen voelt bijna te deftig om het voorbijgaan in populaire cultuur te tekenen.

Spaanse affiche van de film ‘Ulisse‘ (1954)

Benny Moré zingt ‘Que Te Hace Pensar’ of ‘Alma Mía’ (1955)

Dit stukje verscheen eerder op George Knight Kort op 21 februari 2021.

De Cubaanse zanger Benny Moré (1919-1963) zingt in een slepend tempo over zielsvolle liefde. Mijn ziel of mijn liefje, wat zet je aan het denken dat ik niet van je hou? Als datum wordt 1955 genoemd toen Moré na jaren Mexico terug in Cuba zijn Orquesta Gigante met 40 musici oprichtte. Opvallend is de invloed op de kleding van de zogenaamde Zoot Suit die in de VS in de jaren 1940 populair was. Moré was een groot improvisator.

Alma mía,
¿que te hace pensar que no te quiero,
si tu amor es la fuente que me inspira
a vivir y sentirme tan feliz?

Alma, alma mía,
ten confianza y comprende que te quiero,
si ya en ti se ha cifrado este cariño
de quererte con eterna devoción.

Alma de mi alma,
fuego de mis ansias,
rompe con la duda
que hay en tu mente.

Alma, alma mía,
¿que te hace pensar que no te quiero,
si tu amor es la fuente que me inspira
a vivir y sentirme tan feliz?

Terug in de tijd van de Cubaanse revolutie en machtsovername (1953-1959) lijkt de muziek niet te ontkomen aan de vraag wat we zien of niet moeten zien. Zoals die vraag altijd aan muziek gesteld kan worden. Is een liefdesliedje onschuldig of medeplichtig aan iets? Maar aan wat dan? We komen er niet meer uit. De tijd van toen is vastgelegd en afgesloten.

Beny Moré y su Orquesta Gigante’ (1955-1959).

Hitchcock als ultieme MacGuffin

Dit stukje verscheen eerder op George Knight Kort op 6 juni 2011. Licht gewijzigd.

Eind jaren 1950 is Hitchcock immens populair door zijn serie korte verhalen Alfred Hitchcock Presents. De openingstitels veranderen met de jaren maar Hitchcocks silhouet en Charles Gounod’s muziek Marche funèbre d’une marionnette blijven hetzelfde.

Alfred Hitchcock hield van koele blonde dames als Grace Kelly, Kim Novak en Tippi Hedren en van de glimprol, de cameo. In 39 van zijn 52 films betreedt hij een bus of trein, loopt over straat of zit aan tafel. Zijn korte verschijning blijf niet onopgemerkt. Zo’n handtekening trekt de aandacht. Het bouwt bij de toeschouwer ook verwachting op die afleidt van het verhaal. Een reden om de cameo aan het begin te zetten.

Alfred Hitchcock als cameo in North by Northwest

De ene bus is de andere niet. Stadsbus of streekbus, VS of Zuid-Frankrijk, North by Northwest of To Catch a Thief, 1959 of 1955. Maar in beide films is Cary Grant op de vlucht. Voor de spreekwoordelijke MacGuffin. Onbelangrijk wat het is, het houdt het verhaal gaande. Het verstoort een evenwicht en zet de boel in beweging. Alfred Hitchcock als cameo is de ultieme MacGuffin. Onbelangrijk en onmisbaar tegelijk.

Cary Grant en Alfred Hitchcock als cameo in To Catch a Thief

Jean Rouch filmt in Afrika (1955). Maar welke realiteit toont hij?

Spreken de beelden voor zich of toch niet? Accra, 1955. De Franse etnografische cineast en antropoloog Jean Rouch (1917-2004) draait Les maîtres fous. Hij probeert door de rituelen van de religieuze Hauka-beweging die over grenzen ontstond als reactie op het kolonialisme de effecten van dat kolonialisme te achterhalen. De vorm waarin hij dat giet werd bekend als Cinéma vérité. De verslaglegging zou ‘waar’ en onzichtbaar zijn.

Zijn het kolonialisme en de mensen erin in gelijke mate gek? Of: gestoord? Is de reactie van de Hauka-beweging op dat Europese kolonialisme nou kritiek of door in het frame van het kolonialisme te stappen toch uiteindelijk de omarming ervan? Rouch die 40 jaar in Afrika filmde kreeg lof en kritiek op z’n films. Hij hielp Afrika voor een Westers publiek ontsluiten, maar zou dat wel gedaan hebben met een Eurocentrische bril op.

Na het zien van Les maîtres fous resteert afstand en verwondering. Afrika is niet alleen een ander continent door de afstand in ruimte, maar in tijd blijkt 1955 ook een ander continent. De in Londen gevestigde Otolith Group benaderde in 2013 het kolonialisme op een journalistieke manier: door de documentaire ‘In the Year of the Quiet Sun’ en de tentoonstelling ‘Statecraft‘ die aan de hand van de vormgeving van postzegels de dekolonisatie laat zien. Zo’n zakelijke opstelling die het feit tartend presenteert als fetisj vermindert de valkuil van een betuttelend perpectief dat goedbedoeld is maar toch verkeerd uitpakt. Pioniers wacht achteraf kritiek.

35015348-ghana--circa-1957-a-stamp-printed-in-ghana-shows-standard-bearers-and-queen-elizabeth-ii-stamp-of-go

Foto: Postzegel van Gold Coast uit 1957 met overdruk ‘Ghana Independence 6th March 1957’.

CEBR: Met gulden zou Nederland economisch beter presteren

neth

Hoe valt een uitspraak in een CEBR-rapport (Centre for Economics and Business Research) te rijmen met de uitspraken van Nederlandse politici van de afgelopen 20 jaar dat de eurozone goed voor Nederland was? Ruud Lubbers, Wim Kok, Gerrit Zalm, Wim Duisenberg en hoe alle partijpolitici ook mogen heten hielden niet op te beweren dat de euro onmisbaar was voor de Nederlandse economie. Het was alsof ze zonder alle feiten te doorgronden Nederland ongevraagd en ongewild een nieuw geloof oplegden: het eurodom. 

In de afgelopen jaren zwelde de kritiek op de afweging om in de euro te stappen van vele kanten aan. Niet in het minste vanuit de SP en de PVV die vreesden voor de uitverkoop aan respectievelijk het grootkapitaal en de eurocraten in Brussel. Het werd de welles-nietes discussie van het afgelopen decennium. Nederland zou de euro ingerommeld zijn zonder dat de noodzaak daartoe aangetoond was. Het was een al in de jaren ’50 bedisseld project dat in de Bilderberg Group was voorgekauwd. De invoering van de euro was een overwegend belang voor de VS en de multinationals. Niet noodzakelijkerwijze voor nationale staten, zoals Nederland.

De Europese interne markt werd door de voorstanders van de euro gelijkgesteld aan de invoering van de euro, maar was niet hetzelfde. In een vrijhandelsruimte had Nederland met behoud van de gulden even goed economisch gepresteerd. Naar nu blijkt uit het CEBR-rapport wordt de eurozone zelfs een blok aan het been.

Het CEBR schetst het beeld dat de Europese economieën aan gewicht verliezen. Nederland keldert van de 18de naar de 30ste plek in 2030. Deels is dat onvermijdelijk omdat landen uit andere continenten Nederland voorbijstreven omdat ze meer mogelijkheden hebben. Maar deels was de daling minder geweest als Nederland de gulden nog had gehad. Voor de nabije toekomst tot 2030 zou Nederland met de gulden beter presteren. Datzelfde geldt voor Duitsland dat volgens de prognoses door het Verenigd Koninkrijk voorbijgestreefd wordt vanwege de euro. Als Duitsland de mark nog had zou dat waarschijnlijk niet kunnen gebeuren.

Conclusie is dat Nederland niet alleen is voorgelogen door een politieke elite -die mogelijk zelf door andere belanghebbenden weer werd voorgelogen- maar er zelfs onnodig door beschadigd is. Bij een autonoom beleid van Nederland was dat niet zo gelopen en waren de economische vooruitzichten nu beter geweest.

Foto: Schermafbeelding uit CEBR-rapport met paragraaf over Nederland, 27 december 2013.

Merry Xmas and Happy Smoking. If you’re lucky

Zangeres Dorothy Collins, vormgever Raymond Loewy, ‘clean‘ en ‘fresh‘ roken met Lucky Strike, de fifties en kerstmis komen samen in een commercial uit 1955. Schiet uit uw slof met een geschenkverpakking. Zucht.

6a00e54f0014bd88340147e0f6263c970b-800wi

Foto: Kerstverpakking slof Lucky Strike vormgeving Raymond Loewy, 1955.

Bilderberg hielp ontstaan euro, maar wordt er niet aan herinnerd

‘A European speaker expressed concern about the need to achieve a common currency, and indicated that in his view this necessarily implied the creation of a central political authority’. Ofwel, een Europese spreker sprak zijn bezorgdheid uit over de noodzaak een ​​gemeenschappelijke munt te realiseren, en gaf aan dat dit naar zijn mening onvermijdelijk de oprichting van een centrale politieke autoriteit impliceert.

Deze passage karakteriseert in een notedop de ambitie en het falen van een gemeenschappelijke Europese munt. Maastricht 1992? Brussel 1999? Nee, het citaat komt uit de notulen van een bijeenkomst van de Bilderberg Group in het Duitse Garmisch-Partenkirchen 1955. Dit door WikiLeaks geopenbaarde verslag is al enige jaren bekend, maar krijgt nieuwe betekenis door de actuele gang van zaken rond de euro.

Bilderberg krijgt al jarenlang kritiek als een gesloten club waar de politieke en economische elite bijeenkomt om onderwerpen te bespreken buiten de controle van de nationale parlementen om. Het woord dat dat samenvat is ‘geheimzinnigheid’. Het publiceert geen verslagen en de archieven zijn gesloten, zoals een BBC-rapportage opmerkt. Bilderberg stelt ter verdediging dat het een praatclub is waar mensen elkaar ontmoeten, maar er zijn aanwijzingen dat het verder gaat. Binnen Bilderberg zijn met ‘steun’ van de Amerikanen alle belangrijke Europese instituties en beslissingen vormgegeven. Inclusief de lancering van de euro.

Bilderberg-voorzitter Étienne Davignon geeft in 2009 in een interview met euobserver.com toe dat binnen de Bilderberg Group in de jaren 1990 de euro mede is voorbereid: ‘A meeting in June in Europe of the Bilderberg Group – an informal club of leading politicians, businessmen and thinkers chaired by Mr Davignon – could also “improve understanding” on future action, in the same way it helped create the euro in the 1990s, he said‘.

Is wat de Bilderberg Group doet illegaal? Is zo’n gesloten club die geen verantwoording aflegt uit de tijd? Bilderberg begrijpt de kritiek en stelt zich in de beeldvorming opener dan voorheen op. Maar aan het karakter verandert dat niks. Aantijgingen dat het uit is op de vorming van een nieuwe wereldorde of wereldregering spelen Bilderberg trouwens in de kaart. Want het gaat voorbij aan datgene waarmee het wel bezig is.

Want wat doet de Bilderberg Group dat de EU niet kan? Is het de Amerikaanse invloed of zijn het politici die even liever informeel met elkaar praten zonder verantwoording? Maar vergroot die informele sfeer dan niet de kans op beïnvloeding buiten de normale besluitvorming en controle om? In ieder geval laat de invloed van Bilderberg burgers opnieuw kijken naar het project van de euro. Moest het slagen zodat het kon mislukken?

Foto: Griekse euro