George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘1890

Bij een foto ‘Gezicht op de haven van Terneuzen met binnenvarende schepen’ (1890 – 1900)

leave a comment »

Deze afbeelding staat in mijn geheugen gegrift. Een originele afdruk van deze foto hangt in mijn woonkamer. Die foto heeft een andere uitsnede en loopt naar boven en onder door. Boven zijn wolken te zien en onder een deel van de aanlegkade met nog twee stootbalken. Opvallend is dat op de ansichtkaart de uitsnede naar rechts een klein stukje doorloopt. Uiteraard ontbreekt op de foto de opdruk met letters. De foto hing tot 1969 in het huis van mijn grootvader en tot een verhuizing begin jaren ’90 in mijn ouders’ huis. Nu bij mij thuis.

Wat toen ‘Haven van Ter Neuzen’ of Westhaven was wordt nu Oostelijke buitenhaven van Terneuzen genoemd. Het was tot 1910 de doorgang via de Westsluis (nu Oostsluis) naar het Kanaal van Gent naar Terneuzen. Als sluizencomplexen worden gerealiseerd veranderen oude namen noodgedwongen. In 1910 werd de toen grote Middensluis geopend nadat het kanaal in de jaren ervoor was verbreed (’kanaalverbredingswerkzaamheden’).

De datering geeft aan 1890-1900. De maker wordt niet genoemd. Volgens de overlevering is dat een familielid die juwelier was, in de Terneuzense Noordstraat gevestigd was en als hobby fotografie had. Toen een zeldzame nevenactiviteit. Hij heeft vele foto’s gemaakt die nu onder het kopje ‘Oud Terneuzen’ passen.

Het onderste gezicht met het tegenovergestelde perspectief is ook gedateerd 1890-1900. Op de achtergrond is een kasteelachtig gebouw zichtbaar, het toenmalige postkantoor. De jeugd is uitgerukt en staat op de Westpier met strooien hoedjes (meisjes) te kijken. Aan de andere kant van de haven kijken mensen toe. Vermoedelijk naar de fotograaf. De provinciale (zo genoemd vanwege de PSD) raderstoomboot is aangemeerd.

Is dit de overgang tussen oud en nieuw, tussen stoom en diesel, tussen stilstand en vooruitgang, tussen landbouw en nijverheid, tussen vooruitkijken en omkijken? Het is lastig te zeggen omdat onze kijk op het verleden niet hetzelfde blijft en steeds verandert. Zo af en toe realiseren we ons waar we vandaan komen.

Foto 1: ‘Ter Neuzen Haven van Ter Neuzen’, datering 1890-1900. Collectie Zeeuws Archief.

Foto 2: ‘Terneuzen Aanlegplaats der Provinciale Stoomboot, datering 1890-1900. Collectie Zeeuws Archief.

Advertenties

Bij ‘Waiting For The Boats’ van Lyddell Sawyer (1890-91)

leave a comment »

Wachten op Godot, wachten op het niets, daar komt het leven volgens spotvogels op neer. Toch is het waar, het leven gaat vaak op aan wachten. Een soort actieve ledigheid. In de wachtkamer van de tandarts, op luchthaven en treinstation, het begin (of eind) van de vergadering of in het huiselijk leven. Op het eten, het naar bed gaan of het einde van de winter. ‘Waiting For The Boats’ is de titel van deze fotogravure uit 1891.

Wachten op de boten, zinnebeeld van het leven. De god van onderwereld of Schimmenrijk neemt mensen per boot mee. We zien een kade met wachtende mensen. Is het de Tyne in Newcastle? Waar ze op wachten is niet op voorhand duidelijk. De manden zijn leeg. Toch niet de dood die te snel komt? Het is de stroom van de tijd.

Zo’n 130 jaar geleden klonk dat zo: ‘Dezelfde mensheid die elke sterveling verenigt door een onzichtbare band met elke andere sterveling en ons vandaag een deel van en betrokken bij de geschiedenis van alle tijden maakt’. Het vandaag van 1890 is het vandaag van 2018. Of 2180. Daar verandert de verschijning niets aan.

Foto: Lyddell Sawyer, ‘Waiting For The Boats’ (1890-91). Fotogravure.

Written by George Knight

18 augustus 2018 at 18:53

Dorpsgezicht met kruisbeeld van Garmisch, Beieren, 1890

leave a comment »

Een foto met kruisbeeld uit 1890 in het Beierse Garmisch. Een dorpsgezicht of Dorfspartie. Een vrouw knielt voor de houten behuizing met twee verdiepingen. Beneden Maria, boven Jezus aan het kruis. Links leidt een pad door de wei of de alm. Rechts het dorp met kerktoren. Wat is hier zo bijzonder aan dat een Amerikaanse maatschappij het vastlegt als beeld van Duitsland en er exemplaren in eigen land en in Europa van hoopt te verkopen? Moet dit dorpsgezicht bevestigen wat men kent of verrassen? In diep katholiek Beieren ontmoeten half afgewende gezichten elkaar naar beneden of boven kijkend. Dat lijkt een verticale samenleving. De echte verrassing ligt in de toekomst besloten en ontvouwt zich 43 jaar later. In 1933. Wordt hier de kiem gelegd?

Written by George Knight

28 oktober 2017 at 19:00

Bij een foto van een Antwerps melkmeisje met hondenkar uit 1890

with 3 comments

De serie van The Photochrom Print Collection met 116 kleurafdrukken van foto’s met voorstellingen van Nederland uit 1890 is me goed bekend. Ik heb ze vaak als illustratie bij commentaren gebruikt. Ze worden bewaard in de collectie van het Amerikaanse Library of Congress onder lotnummer 13423. Bovenstaande afdruk komt uit een andere deelcollectie, namelijk de Belgische met lotnummer 13422 die bestaat uit 108 afdrukken. Opmerkelijk aan die Belgische collectie is dat er naast bovenstaande afdruk nog zes afdrukken zijn van melkmeisjes met een hondenkar. Uit Brussel. Dit moet de fotograaf als bijzonder zijn voorgekomen als associatie met België. Trouwens, in de bijna 130 jaar is de betekenis van het begrip hondenkar gewijzigd. Nu wordt er een karretje onder verstaan waarin een hond vervoerd wordt. Bijvoorbeeld achter een fiets.

De geüniformeerde man op de foto schrijft iets op papier. Wat hij doet bij het Antwerpse melkmeisje en de hondenkar is niet precies te achterhalen. Een andere afdruk in deze serie van een Brussels melkmeisje geeft mogelijk duidelijkheid. Een geüniformeerde man controleert de melk. Wellicht op vetgehalte of versheid. Dit melkmeisje kijkt naar de fotograaf, samen met de rechterhond van het driespan. Het is een geënsceneerd tafereel dat diepte krijgt door de openstaande deur en de opgaande trap in de achtergrond. De diepte van een blik in het verleden van een melkmeisje met kanten muts, een man in uniform die schrijft, drie honden en een voorraadje melk in kannen in een hondenkar. Een vergaan tijdsbeeld als doffe laag die dempt wat ooit was.

Foto: Flemish milk women, Antwerp, Belgium. 1890. Toelichting: ‘Print shows a female milk peddler standing next to her two-wheel cart loaded with milk jugs, with three dogs harnessed to the front, and a man in uniform standing on the left.’  Uit de deelcollectie 13422 van fotochrome afdrukken van het Library of Congress.

Written by George Knight

1 juli 2017 at 21:29