Transitie 1957

Dit stukje verscheen eerder op George Knight Kort op 10 mei 2011.

Het Atomium op de Wereldtentoonstelling te Brussel, 1957-1958

Iets hangt in de lucht. Rechts buiten het kader. Als de trapeze met menselijke kanonskogels. Vallen ze en slaan ze in? De goochelaar geeft een klap. Het gaat voorbij aan normale verhoudingen. De dikke dame zucht. Met haar hoed op de fiets op de draad in de nok. Het draait en draait. Iets kondigt zich aan, maar wat? Expo 58 in Brussel komt eraan.

Directeur vertoont dictatoriale trekjes. Publiek houdt de adem in. Het vergeet, maar kijkt reikhalzend vooruit. Spoetnik en Atomium maken ruimte. Laika blaft. Jerry Lee Lewis rockt. Alles wordt beter. AOW kondigt de verzorgingsstaat aan. De verandering heeft in 1957 de toekomst.

Zimontkovski, Circus Barlay, Berlijn, 1957. Collectie: Bundesarchiv.

2 gedachten over “Transitie 1957

  1. Het was een van de weinige perioden waarin de mensheid nog optimistisch was en nog geloofde in vooruitgang. Tegenwoordig gelooft men nergens meer in en snakt naar het eind der tijden net als Meat Loaf die het Paradise by the dashboardlights toch niet zo heel erg beviel. het zijn andere tijden dat staat wel vast.

    Like

  2. Toelichting: Wellicht is de betekenis van de eerste twee zinnen van de tekst raadselachtig: ‘Iets hangt in de lucht. Rechts buiten het kader.’ Daarom licht ik dat toe.

    Het is op verschillende manieren op te vatten. Bedenk dat het de eerste zinnen van een nieuw blog waren. De belofte daarvan hing in de lucht. Wellicht klinkt dat achteraf pretentieus, maar wie geen ambitie toont komt nergens.

    Ook feitelijk kunnen deze zinnen door goed te kijken begrepen worden. Personen op beide foto’s wijzen naar rechts. Daar zijn de foto’s op geselecteerd. Ze sturen onze blik zonder dat we ons daar wellicht van bewust zijn.

    Maar ze sturen de blik wel naar buiten het kader. Gaat een verwijzing off space niet ons begrip te boven? Naar iets niet alleen buiten het kader van de foto, maar ook buiten het kader van de tijd van 1957. Dus zou men kunnen zeggen, naar de toekomst.

    In de iconografie van de film is sinds D.W. Griffith’s ‘Birth Of A Nation’ (1915) de traditie ontstaan dat de overwinnaars in oorlogsfilm of western van links naar rechts bewegen. En de verliezers zich terugtrekken van rechts naar links. Die traditie is sinds die tijd in de westerse populaire cultuur verankerd. In strips, games en televisiedrama. De selectie van beide foto’s is daar de subtekst van.

    Denk aan de oprukkende Duitse troepen in de Sovjet-Unie van 1941 en hun smadelijk terugtrekken vanaf 1942. In ons geheugen visualiseren we dat eerste als een beweging van links naar rechts en dat laatste als een beweging van rechts naar links. Napoleons Grande Armée ging anderhalve eeuw daarvoor dezelfde weg.

    Er zijn grenzen aan de vergelijking, want het Sovjet-leger trok overwinnend op van rechts naar links. Daarom is het waarschijnlijk een (West)-Europees perspectief. Ook de Mongoolse Dzjengis Khan en Perzische veldheren als Alexander de Grote trokken richting Europa overwinnend op van rechts naar links en verliezend van links naar rechts.

    Dat oprukken naar rechts kan voor West-Europeanen ook begrepen worden als optimisme, als de overwinning van of naar de toekomst. Of dat nou een groep cowboys, Belgische stewardessen, een regiment militairen of een Duitse circusdirecteur is. Zo lezen we het optimisme en behoren dat volgens de ons bekende traditie te lezen.

    Daar varieert deze blogpost op.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.