Gedachte bij de foto ‘Kriegsheimkehrer treffen am Wiener Südbahnhof ein’ (1953)

Harry Weber, Heimkehrer; Kriegsheimkehrer treffen am Wiener Südbahnhof ein,1953. Collectie: Österreichische Nationalbibliothek.

Deze foto van Harry Weber vertelt een verhaal. Het is 1953 in Wenen. Oostenrijkse mannen die dienden in de Duitse Wehrmacht keren met de trein terug uit Russische krijgsgevangenschap. Pas in juli 1955 keerden de laatsten van de tienduizenden Heimkehrer terug naar huis.

De terugkeer kende nevenaffecten. Een bericht van de Oostenrijkse Mediathek somt ze op (vertaald):

De terugkeer van de mannen uit de oorlog bracht voor veel gezinnen niet alleen vreugde en een einde aan onzekerheid, maar veroorzaakte ook sociale en emotionele problemen. Door het dagelijkse oorlogsleven thuis en de afwezigheid van mannen, begonnen vrouwen hun plaats in te nemen in het gezin en in de wereld van werk. Na de terugkeer van de mannen ontstonden er vaak spanningen, omdat de maatschappelijke verandering die rekening hield met deze gewijzigde omstandigheden in de jaren vijftig slechts langzaam plaatsvond.

Bovendien waren veel terugkeerders getraumatiseerd door de ervaringen van oorlog en gevangenschap en droegen dit trauma, dat meestal geheim werd gehouden, in hun families. Ook de rol van het individu in de oorlog werd geheim gehouden. De vraag naar het gedrag van de soldaten werd in de directe naoorlogse periode binnen de familie nauwelijks gesteld. Hier werd op particulier niveau gehandeld op een manier die vergelijkbaar is met die van de samenleving als geheel: onderdrukking en verhulling waren kenmerkend.

De terugkeer van de krijgsgevangenen met hun ervaringen leek op het eerste gezicht goed nieuws, maar was dat bij nader inzien niet altijd. Anders is de onzekerheid over het lot van de nabestaanden die in de geschiedenis verdwenen zijn als vermist. De vrouw links toont een foto van iemand over wie ze aan de Heimkehrer wanhopig vraagt of hij over hem informatie heeft.

Oorlog stopt niet als oorlog afgelopen is. Dat is het geniepige van oorlog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.