Kritiek op bestuurlijke bescherming van kunstproject ‘Rivier Boot Stad’ in Dordrecht

Schermafbeelding van deel homepageRivier Boot Stad‘. Dordrecht, 2021.

In Dordrecht is het kunstproject ‘Rivier Boot Stad‘ van de in Rotterdam wonende Deens-Schotse kunstenaar Edward Clydesdale Thomson in de maak. Het bestuur van de gemeente Dordrecht vindt het ogenschijnlijk belangrijk en besteedt veel aandacht aan de marketing ervan, zoals onder meer blijkt uit een site en een YouTube-kanaal. Het Dordrechts Museum is betrokken bij de uitvoering, maar lijkt ook een hindernis in zich te dragen.

De tweede fase uit het drie fasen bestaande project krijgt namelijk steeds meer kritiek. De eerste fase is de bouw van een 15 meter lange hektjalk en de derde fase is de plaatsing van objecten op een route die het schip tijdens de tweede fase aflegt. Dat gebeurt op 9 oktober 2021. Dan wordt het schip als in de film Fitzcarraldo van Werner Herzog door vrijwilligers door de stegen en straten van Dordrecht getrokken. De sleeptocht. Daarbij is het de opzet dat het schip uit elkaar valt. De brokstukken verwerkt de kunstenaar tot de genoemde objecten van de derde fase.

Op die tocht zullen een historisch smeedijzeren Art Nouveau hek uit 1904 dat een rijksmonument is en sinds die tijd onderdeel van het Dordrechts Museum en een stuk van een muur worden ‘gebroken’. De boot wordt niet in het museum, maar elders gebouwd. Op de siteRivier Boot Stad‘ van de gemeente wordt het beschadigen van een, in principe, beschermd rijksmonument bij de Veel Gestelde Vragen zo verantwoord:

3. Het kunstwerk rivier, boot, stad kan enerzijds worden gezien als een vanitas, in zijn reflectie op de vergankelijkheid van het leven. Maar ook als een viering van wat mogelijk is door middel van collectieve inspanning. Het evenement waarbij het schip versleept wordt is een mythisch verhaal over een onmogelijke reis van een enorm schip door de smalle straten van het Hofkwartier. Dit verhaal wordt na het evenement naverteld door de sporen die het schip achterliet: een serie sculpturen in het Hofkwartier. Schrijvers denken lang na over de eerste zin van hun boek: het vertelt de lezer iets over de rest van het verhaal. Dat geldt ook voor de eerste sculptuur in de serie. Het is een samenvatting van de rest van het verhaal dat verderop in het Hofkwartier te zien is. Het schip dat door het hek breekt is een dramatisch gebaar: het lijkt gevaarlijk, spannend, tragisch. Maar zal in zijn praktische uitvoering niet gevaarlijk zijn. Het verhaal vertelt over de schoonheid van destructie. Het schip breekt met het oude om een nieuw verhaal te vertellen. De handeling van het oversteken van de drempel van het museum, de openbare ruimte in, is een symbolische daad van collectieve kracht.

In deze toelichting komen vooroordelen over teksten over hedendaagse kunst samen. Ze zouden onbegrijpelijk, mistig, zelfingenomen en hooghartig zijn. Nou, critici worden hier op hun wenken bediend en in hun vooroordeel bevestigd. Een alledaags kunstproject van een schip dat door een historische havenstad wordt getrokken is blijkbaar niet genoeg, maar moet door de curatoren en communicatiemedewerkers met mystiek, dramatiek en onbegrijpelijke aannames worden opgepimpt. Juist die overdaad aan verklaring maakt echter het project kapot omdat elke poging om het onverklaarbare te verklaren tot mislukken gedoemd is. Een goed kunstproject wordt beschadigd door verklaringen die er met de haren bijgesleept worden.

Dordrecht.net laat in een artikel met de veelzeggende titel ‘Historicus Henk ’t Jong vreest verdere manipulatie van cultuur bobo’s om weerstanden tegen kunstboot door museummuur te negeren‘ de Dordtse historicus Henk ’t Jong aan het woord. ’t Jong heeft kritiek op het afbreken van de historische muur en hek en meent dat de bestuurders die zich namens de gemeente achter dit project hebben geschaard niet echt op de kritiek antwoorden, de beeldvorming manipuleren en zich arrogant opstellen. Hij parafraseert dat zo: ‘Wij, de elite van stedelijke cultuurbobo’s, zullen u wel vertellen wat mooi en waardevol is. En jullie gaan lekker toch niet over waar wij het belastinggeld aan uitgeven.

Ik ken Henk ’t Jong niet en weet niet of al zijn kritiek op dit kunstproject gerechtvaardigd is en of hij te kort door de bocht reageert. Ik deel wel zijn kritiek op het tenenkrommende jargon van de begeleidende teksten. Doorgaans bestaat er in historische binnensteden spanning tussen historici en ontwikkelaars van kunstprojecten die wat reuring aan de stad willen geven. Dan trappen de historici die wars zijn van verandering al snel op de rem. Maar daarmee is niet gezegd dat de ontwikkelaars altijd gelijk hebben en zomaar gebouwen van historische waarde kunnen aantasten.

In de discussie over het kunstproject ‘Rivier Boot Stad‘ dat ik knap bedacht vind en me doet denken aan de iconografie van de Turks/Armeens-Franse kunstenaar Sarkis mis ik in de uitleg het argument dat het breken van muur en hek uit 1904 essentieel is voor dit project.

Want in antwoord 3. van hierboven op de vraag waarom het schip ‘nou per se door het hek [moet] breken‘ volgt in mijn ogen geen inhoudelijke uitleg die rechtstreeks uit de essentie en beweegreden van het project volgt, maar wordt de lezer afgescheept met jargon en omcirkelende bewegingen die het project en de kunstenaar niet nodig hebben. De kunstbobo’s lijken in Dordrecht een goed kunstproject gekaapt te hebben en dat weliswaar om welke redenen dan ook te steunen, maar doen tegelijk met hun abracadabra en hooghartige houding zoveel schade aan dat het wegzakt onder de standaard die Edward Clydesdale Thomson vermoedelijk aanvankelijk in gedachten had.

In Dordrecht is dit project onnodig gepolitiseerd door toedoen van het gemeentebestuur dat zich goedwillend achter dit project heeft geschaard, maar vergeten is het aan de bewoners uit te leggen. Het is belangrijk dat de kunstenaar, de critici en de gemeente om de tafel gaan zitten en de opbouwende kritiek serieus nemen. Het advies van de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed over de onomkeerbare schade aan het hek kan hierbij een uitgangspunt zijn.

Maar ook dat wordt niet geheel duidelijk. Want de siteRivier Boot Stad‘ praat opnieuw in raadsels als het over het herstel in oude luister van het hek zegt: ‘een zeer beperkt risico op schade die bij het terugplaatsen van het hek na de afgesproken termijn wordt aangeheeld‘. Wat moet er in Dordrecht veel geheeld worden.

3 gedachten over “Kritiek op bestuurlijke bescherming van kunstproject ‘Rivier Boot Stad’ in Dordrecht

  1. Like

  2. De gemeenteraad van Dordrecht is UNANIEM tegen het plan om de monumentale muur voor de tuin van het museum steen voor steen af te breken.

    Inmiddels keuren 39 van de 39 Dordtse raadsleden het plan af. Drie raadsleden (PVV) konden eerst door vakantie geen standpunt bekend maken. Fractievoorzitter Ben van Leeeuwen meldt vandaag: ,,we zijn tegen dit plan. Het museum incl. de muren, moet intact blijven.”.
    https://www.dordrecht.net/nieuws/alle-raadsleden-vinden-dat-kunstenaar-van-monumentale-museummuur-moet-afblijven-2021-08-10

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.