George Knight

Debat tussen links en rechts

Classificatie van de complotdenker: accent op individuele vrijheid, dekking op sociale media en carrière in de bovenzinnelijke sector

with 7 comments

Wie snel een beeld wil krijgen van wat complotdenkers voortdrijft volstaat enig inzicht in drie fenomenen: 1) het begrip vrijheid; 2) de macht van de sociale media en 3) de opvolging en verdringing van de macht. Het gaat om de combinatie die duidelijkheid verschaft. Onder complotdenkers waar het hier over gaat worden al degenen verstaan die bewuste afbreuk doen aan het vertrouwen in de overheid. Wat het doel van individuen is om met complotdenken de publiciteit te zoeken te komen kan divers zijn. Dat varieert van de opbouw van een eigen carrière tot het samenwerken met landen of organisaties die de overheid willen destabiliseren.

1. Vrijheid. Hoogleraar moderne politieke geschiedenis Annelien de Dijn legt in een interview van 7 augustus 2020 met NRC uit wat het verschil is tussen de termen ‘negatieve vrijheid’ en ‘positieve vrijheid’. Ze moeten niet moralistisch begrepen worden, ‘positief’ niet al goedkeurend en ‘negatief’ als afkeurend. Deze termen zijn door de Britse filosoof Isaiah Berlin in 1958 gemunt. Interviewer Bart Funnekotter: ‘Positieve vrijheid is de vrijheid om als burgers te bepalen hoe en door wie je bestuurd wordt. Negatieve vrijheid is de vrijheid om te doen wat je wilt en door de overheid met rust te worden gelaten.’ De Dijn schetst de spanning tussen de twee termen: ‘Elke keer als mensen probeerden een maatschappij democratischer te maken – en dus de positieve vrijheid te vergroten – kwamen daartegen conservatieve krachten in het geweer, die het belang van individuele vrijheid benadrukten en waarschuwden voor een tirannie van de meerderheid’. Daarin hebben ze geen ongelijk, maar in de praktijk is oligarchisering van de macht (De Dijn: ‘het naar zich toetrekken van politieke en economische macht door een klein groepje’) een grotere bedreiging voor de vrijheid dan democratisering.

2. Sociale media. Tussenkomst van journalisten die werken volgens voorschriften (Code van Bordeaux) is bij sociale media geen voorwaarde. Behalve uiteraard in het geval dat journalisten zich zelf op sociale media begeven. Het verdient om deze vermenging die tot onduidelijkheid, overspanning en afnemend vertrouwen in de media leidt overweging dat journalisten zich niet langer begeven op platformen als Twitter, Facebook en YouTube die worden gedomineerd door gebruikers die niet volgens de journalistieke code werken. Zie punt 6. van een Gallup/Knight onderzoeksrapport. Journalisten zouden zich moeten beperken tot hun eigen media waarvan het profiel en het niveau beschermd kunnen worden. Dan wordt voor de nieuwsconsument duidelijker dan nu dat degenen op sociale media die zich verschuilen achter de claim van journalistiek vermoedelijk die aanspraak niet waar kunnen maken. Complotdenkers profiteren nu van de vermenging met de journalistiek op sociale media die hun een schaduw van legitimiteit geeft. Het cynisme is dat complotdenkers zich profileren door hun verzet tegen de gevestigde media van wie ze in feite profiteren door hun associatie ermee.

3. Macht. Opvolging en verdringing van functies en posities is van alle tijden. Leden van generaties bevechten elkaar en volgen elkaar op. Wie de macht niet heeft, maar de ambitie om ertoe te behoren zet middelen in om dat te bereiken. Dat heeft te maken met geldingsdrang, het uitstippelen van een carrièrepad en het verbeteren van een startpositie om dichter bij geld, aanzien of een functie te komen. Het is een oorbare koerslijn. Er zijn enkele sectoren die zich onttrekken aan de ‘normale’ maatschappelijke verhoudingen: sport, amusement en niet-reguliere religie of spiritualiteit. Het is geen toeval dat complotdenkers die doorgaans geen passende of zelfs een geheel ontbrekende startkwalificatie voor een maatschappelijke carrière hebben zich begeven op het snijvlak van amusement en niet-reguliere religie of spiritualiteit. Daar gelden andere normen en is onder verwijzing naar het bovenzinnelijke dat niet te toetsen valt het snelst en makkelijkst carrière te maken.

Complotdenkers hebben als axioma dat de burger moet doen wat hij of zij wil en door de overheid met rust gelaten moet worden. Daarbij wordt individuele vrijheid boven de democratisering van de maatschappij gesteld. Complotdenkers hebben als uitingsvorm de sociale media waar ze zich onder dekking van de gevestigde journalistiek kunnen profileren en kunnen tooien met een semi-serieuze, journalistieke bedekking om het proces door te komen. In het verlengde daarvan kunnen complotdenkers doorbreken naar gevestigde media die zich in een positie laten dwingen om ruimte te geven aan complotdenkers die de geloofwaardigheid van de journalistiek ondergraven. Complotdenkers kiezen vanuit de weg van de minste weerstand een carrière in een sector waar de normale maatschappelijke verhoudingen en startkwalificaties het minst zwaar wegen: niet-reguliere religie en spiritualiteit. Bovenzinnelijkheid valt niet te toetsen zodat beweringen altijd kloppen.

Foto: ‘A giant crop circle that apparently appeared out of nowhere has drawn crowds of people to a farmer’s field in Northern France.’ In: EuroWeeklyNews, 12 juli 2020.

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. An internal investigation by Facebook has uncovered thousands of groups and pages, with millions of members and followers, that support the QAnon conspiracy theory, according to internal company documents reviewed by NBC News.
    https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/qanon-groups-have-millions-members-facebook-documents-show-n1236317

    Like

    George Knight

    11 augustus 2020 at 13:07

  2. Tussenkomst van journalisten die werken volgens voorschriften (Code van Bordeaux) is bij sociale media geen voorwaarde.

    Dat mis ik steeds vaker bij journalisten, velen zijn lui geworden hebben weinig verstand van zaken of lopen met de rest mee. Ik zie weinig echt kritische journalisten, die diepgravend onderzoek doen. Sommige artikelen hangen aan elkaar van meningen, herhalingen en gemakzucht.

    En als het bijna niet uitmaakt welke krant je nog leest of welk zender je op tv volgt, als je overal dezelfde meningen, dezelfde verhalen, dezelfde gasten, dezelfde verontwaardig én dezelfde conclusies hoort en leest, dan is het heel begrijpelijk dat je op die manier allerlei alternatieve media krijgt en zelf complotdenkers kweekt.

    Het is een reactie op de steeds verdere eenvormigheid van de media zelf, dat steeds meer mensen uitwijken naar dubieuze kanalen. Zo simpel is het.

    Ja, ga daar maar eens tegenin. Zo zet je mensen gemakkelijk buitenspel, wat weer de complottheorieën voedt en zo zijn we in een vicieuze cirkel belandt, waar we niet snel meer uitkomen.

    Maar stel vooral geen vragen, want je bent een complotdenker of een gek. En als je door vragen te stellen gelijk een complotdenker wordt(ik heb het even niet over Alex Jones of Lange Frans of zo, maar gewoon mensen met oprechte vragen of een kritische kijk op zaken), dan vrees ik met grote vreze voor wat ons te wachten staat.

    Like

    R. de Bruijn

    11 augustus 2020 at 16:05

  3. @R. de Bruijn
    Mijn idee is niet dat journalisten bij gevestigde media lui zijn. Integendeel, ze zijn naar mijn idee het tegendeel van lui. Door hun werkgevers worden ze alle kanten opgejaagd. Met als gevolg dat ze een tempo opgelegd krijgen waarin de verdieping en nuancering niet altijd meer aan bod kunnen komen. Dat valt in mijn ogen de individuele journalist niet te verwijten, maar is een direct gevolg van de economische structuur waarin media opereren.

    Er zijn nog steeds aanzienlijke verschillen in kwaliteit, ernst en diepgravendheid tussen media. Het maakt wel degelijk uit. Maar door het opgelegde tempo en de gelijkschakeling via online platforms gaat in de vorm alles op elkaar lijken. Dat wil echter niet zeggen dat de inhouden inwisselbaar zijn.

    De ‘dubieuze kanalen’ hebben een andere doelstelling dan de gevestigde media. Ze willen niet informeren, maar overtuigen. Dat laatste kan, maar hoeft niet alleen met argumenten. Dat kan ook met emoties. Als dat door kanalen in hevige mate gevuld wordt met emoties of alternatieve feiten, dan is er geen sprake meer van informatie, maar van desinformatie en misleiding. Kortom, van amusement dat geen uitspraak probeert te doen over de werkelijkheid. Het kenmerk van de ‘dubieuze kanalen’ is dat ze dat niet erkennen, maar net doen alsof ze aan journalistiek doen. Mijn idee is dat als de ‘dubieuze kanalen’ er niet toe te brengen zijn om uit te komen voor hun ware aard, het de journalistiek moet zijn die afstand neemt van die ‘dubieuze kanalen’.

    Het lijkt me geen probleem als iemand vragen stelt bij overheidsbeleid. Dat is legitiem. Dan is iemand geen complotdenker. Dat wordt iemand pas als emoties en alternative feiten de plaats innemen van de argumenten.

    Like

    George Knight

    11 augustus 2020 at 17:43

  4. ‘Dat valt in mijn ogen de individuele journalist niet te verwijten, maar is een direct gevolg van de economische structuur waarin media opereren. ‘

    U legt het beter uit, dan ik. De bazen achter de media zijn vooral de schuld en gaan voor makkelijke verhalen. Het gaat vooral om de centen en schreeuwende koppen, zodat ze meer verkopen.

    Daarom vind ik het ook een kwalijke zaak, dat alle kranten in handen zijn van 2 multinationals, dat had nooit mogen gebeuren.

    Er zijn overigens wel goede alternatieve kanalen, die zaken van een andere kant belichten en ook andere gasten uitnodigen, die vaak niet op tv of de krant aan bod komen.

    Ik vind de Nieuwe Wereld met Ad Verbrugge wel interessant. Niet dat ik het overal mee eens ben, maar dat hoeft ook niet. Maar bij de gevestigde media zie ik te vaak dezelfde mensen terug. Sommigen heb ik 7 keer in een week terug zien komen op tv, dan de kranten en radio niet meegerekend.

    Dat voedt de complotten mijn inziens en dat is een kwalijke zaak. Ik heb wat naar Lange Frans geluisterd en dan vraag ik me echt af ‘waar haal je het vandaan’? Ik heb geen idee hoe zij aan hun informatie komen. Maar je zal maar weggezet worden als kindermoordenaar en pedofiel, vreselijk!

    Maar nogmaals, u slaat de spijker op zijn kop met:
    ”Dat valt in mijn ogen de individuele journalist niet te verwijten, maar is een direct gevolg van de economische structuur waarin media opereren. ”

    Like

    R. de Bruijn

    11 augustus 2020 at 19:21

  5. @R. de Bruijn
    Ik moet bekennen dat ik al tijden de Nederlandse talkshows niet meer volg. Zoals u zegt zijn het altijd of vaak dezelfde mensen die opdraven. Het is wellicht de makkes van Nederland die volgt uit de schaal ervan dat er weinig opinieleiders met overwegend gezag zijn. Als ze er zijn blijven ze in veel gevallen weg van de talkshows die met hun format tot oppervlakkigheid, voorspelbaarheid en flauw amusement leiden. Verdieping is een vloek.

    Like

    George Knight

    11 augustus 2020 at 19:55

  6. We schelen helemaal niet zoveel van mening, al pratend kom je daar dan snel achter. Daarom sta ik altijd open voor een goed gesprek. En we hoeven het niet altijd eens te zijn, ik heb genoeg vrienden en familie die totaal anders denken. Maar dat maakt het leven interessant.

    Laat staan dat iedereen hetzelfde is en dacht, het zou een saaie boel worden.

    Maar ik maak ook wel degelijk zorgen om de verdeeldheid in het land en ook over de complottheorieën die rondvliegen, hoewel ik denk dat ze van beide zijden komen.

    En wat ik vaak ook weer lees, dat de Joden de banken en wereld besturen en naar wereld overheersing streven en dat daar alle slechte plannen vandaan komen. En dat vind ik een zorgelijke ontwikkeling.

    Like

    R. de Bruijn

    11 augustus 2020 at 21:05

  7. @R. de Bruijn
    Het zou kunnen. Ik heb er altijd vertrouwen in dat de goede krachten het halen. Maar verwarren is makkelijker dan opbouwen.

    Er komen zeker complottheorieën van meerdere kanten. De paradox is dat ze hetzelfde bewerkstelligen, namelijk afleiden van de essentie. De macht probeert daaraan vast te houden en de complotdenkers proberen een stukje van de macht te veroveren. Uiteindelijk komt dat op hetzelfde neer. Ofschoon er enkelingen zijn die breder en dieper denken en een wezenlijke verandering nastreven. Maar de middle of the road complotdenkers zijn even oppervlakkig als de machthebbers die de essentie van hun ware aard verloochenen.

    Like

    George Knight

    11 augustus 2020 at 21:42


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: