George Knight

Debat tussen links en rechts

Het concept van een banaan kan niet opgegeten worden. Over het kunstwerk ‘Comedian’ van Maurizio Cattelan

with 4 comments

De tegen de muur met ducttape geplakte banaan van Maurizio Cattelan op de kunstbeurs Art Basel Miami Beach getiteld Comedian die door de kunstenaar David Datuna werd opgegeten heeft tot een stroom berichten in de populaire media geleid die één aspect gemeen hebben. Namelijk dat de schrijvers weinig van conceptuele hedendaagse kunst begrijpen of geen moeite doen om het te begrijpen en deze gebeurtenis aanwenden om zichzelf te profileren. Door aandacht aan de banaan te besteden bereiken ze in hun kritische aandacht voor de in hun ogen perverse kunsthandel het omgekeerde van wat ze beogen. Ze praten het belang van Cattelans banaan omhoog. Dat is de paradox van kritiek. Het onderwerp wordt er belangrijker door.

Opeten van de banaan heeft niks met het kunstwerk te maken. Dat speelt op een ander vlak. Het kunstwerk gaat niet om de fysieke banaan, maar om het concept van een banaan die met ducktape tegen de muur is geplakt. Dat wordt in de kunsthandel gematerialiseerd door een COA (certificate of authenticity). In een bericht op Instagram zegt Cattelans vertegenwoordiger Emmanuel Perrotin van galerie Perrotin dat zonder een COA een conceptueel kunstwerk niets meer dan de materiële weergave is. Teruggebracht to de winkelwaarde van een banaan, van zeg pakweg 40 cent. De fysieke banaan kan opgegeten worden, maar het concept niet.

Het is de onmogelijkheid van David Datuna of al die andere critici en aandachtstrekkers die een graantje mee willen pikken van de hype rond Comedian. Zoals Perrotin in bovenstaand bericht zegt werd het werk gisteren 8 december al verwijderd vanwege de overweldigende en oncontroleerbare drukte van de bezoekers. Wat resteert is verdere vulgarisatie van een in de kern vulgair idee. De banaan daalt af tot straatniveau en spoelt weg op de stroom nieuws over wat kunst zou zijn. De banaan van Cattelan is geslaagde marketing. Als een kunstwerk zo groots de media haalt kan men er zeker van zijn dat het over de prijs of een modegril gaat.

.

Foto 1: Schermafbeelding van deel artikelGeplakt aan de muur worden tomaat en paprika ineens héél duur’ op AGF, 9 december 2019.

Foto 2: Bericht op Instagram van Emmanuel Perrotin, 8 december 2019.

Foto 3: Schermafbeelding van deel artikelDUUR KUNSTWERK WORDT DOODLEUK OPGEGETEN DOOR ANDERE ARTIEST’ van Nadine van der Linden op HLN, 9 december 2019.

4 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Is conceptual art wel kunst?

    Raymond Horstman

    10 december 2019 at 10:31

  2. @Raymond
    Alle kunst is conceptueel.

    George Knight

    10 december 2019 at 10:32

  3. Maar niet ieder concept is kunst. Het gaat ook om de uitvoering van het kunstvoorwerp. Iedereen kan een banaan aan de muur plakken. Dat is geen kunst. Niet iedereen kan een portret maken of een goede foto of een beeldhouwwerk. Er moet wel sprake zijn van kunst en dat is dit niet. Er is alleen een concept en dat is wel wat goedkoop.

    Raymond Horstman

    10 december 2019 at 11:06

  4. @Raymond
    De banaan is verre van goedkoop. Het gaat me niet om dit specifieke kunstwerk, of zo men wil fenomeen of verschijnsel. Een artistieke uiting zonder een min of meer doordacht en uitgewerkt achterliggend idee is geen kunst, maar iets anders. Zoals bezigheidstherapie, amusement of liefhebberij. Kunst gaat verder dan dat.

    Een romantische opvatting van kunst is dat de uitvoerder volledig verantwoordelijk is voor en bij de uitvoering van het werk. Ondanks de oude praktijk van ateliers met assistenten en de meester die optreedt als coördinator, regisseur of samenvoeger van de assemblage. Maar die romantische opvatting is een achterhaalde opvatting die in de 20ste eeuw omver gekegeld is. Of beter gezegd, het is niet meer de enige opvatting van wat een kunstenaar is. Er bestaan meerdere opvattingen naast elkaar.

    Er zijn kunstenaars die zuiver conceptueel handelen. Ze selecteren, regisseren, coördineren, assembleren, geven opdrachten, presenteren, doen bemiddeling, marketing en verkoop. Hun kunst zit ‘m in het begrip en kennis van de markt, het aanbod, de vraag, de diverse technieken en de profilering daarin. Zo’n kunstenaar heeft een ander palet dan een schilder, maar is er daarom niet per definitie minder om. Wel anders. De wereldwijde werkplaatsorganisatie is hun specialisme en métier.

    Je zou kunnen zeggen dat kunst die alleen een concept, idee is zonder (kunst)werk, daarom per definitie geen kunst kan zijn. Dus niet omdat het concept ontbreekt, maar omdat de artistieke uiting ontbreekt. Zo wordt ook nu nog door vele hedendaagse, romantische kunstenaars gedacht die met hun hoofd of kunstopvatting nog voornamelijk in de 19de eeuw leven. Van voor Edouard Manet.

    Maar kunst sluit aan bij eigen tijd en is daar een gevolg van. Dat maakt kunst urgent. De montage, assemblage is zo’n 107 jaar oud en is via de slachthuizen van Chicago en de Fordfabrieken terechtgekomen in het centrum van onze samenleving. Kunst is daar een reflectie op. Zodat het begrijpelijk is dat er kunstenaars zijn die daar verder op borduren en uitbreiden naar de kunstpraktijk.

    In de kunst was het onder andere theatermaker en -schrijver Bertolt Brecht die de montage in zijn dramaturgie centraal zette. In de film was het de Rus Sergei Eisenstein. In de schilderkunst was het Marcel Duchamp met zijn werk ‘Nu descendant un escalier’. Zo zijn er meer voorbeelden in de kunsten. Niet toevallig vonden die ontwikkelingen in de kunst plaats in de decennia na de uitvinding van de productiemethode van de assemblagelijn, de montageband in 1913.

    Kortom, kunst reflecteert op de eigen tijd en zoekt daar passende uitingen voor. Dat kan verwijzen naar aspecten als schaalvergroting, standaardisatie, efficiëntie, productieproces, arbeidsverdeling, vervreemding of massaproductie.

    Doorgaans is dat dubbelhartige maatschappijkritiek die tegelijk de bevestiging ervan vindt in de kunsthandel. Die dubbelhartigheid kan men kunstenaars als Damian Hirst of Maurizio Cattelan verwijten, maar dat is geen fundamenteel verwijt dat ze in een andere categorie plaatst omdat het evengoed geldt voor romantische kunstenaars. Die verkopen ook hun waar op de kunstmarkt, terwijl hun thematiek daar haaks op kan staan.

    George Knight

    10 december 2019 at 12:33


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: