George Knight

Debat tussen links en rechts

Kritiek op term ‘oikofobie’ en advies aan Doorbraak.be om afstand te nemen van de rechts-radicale alt-right beweging (zoals Baudet)

with 2 comments

Mijn reactie bij een artikel van Steven Vandeborre op Doorbraak.be. Ik stem ermee in en zet evenals de auteur vraagtekens bij het begrip ‘oikofobie’. In een slotwoord roep ik Doorbraak.be op als het zich wil profileren als conservatieve of nationalistisch-conservatieve Vlaamse beweging dat het gevaar loopt om besmet te worden door gedachtengoed en vertegenwoordigers van de alt-right beweging. Zoals die nu in de partij Forum voor Democratie verzameld zijn. Doorbraak.be zou er daarom beter aan doen er publiekelijk afstand van te nemen.

Mee eens wat Steven Vandeborre schrijft. Er zijn twee posities mogelijk ten aanzien van het begrip ‘oikofobie’.
1) De rechts-radicale kleinkinderen van Scruton beweren in navolging van Baudet dat EU, hedendaagse kunst, multiculturalisme en pluriformiteit niet verenigbaar zijn met dat thuisgevoel en tot zelfhaat leidt. De tovenaarsleerlingen klimmen op de schouders van hun meesters. Dat resulteert erin dat rechts-radicale aanhangers of sympathisanten van wat met een verhullende term alt-right wordt genoemd democratische normen, waarden en instellingen afwijzen en misleidende informatie geven over principes als de rechtsstaat en vrijhandel.
2) Degenen die op afstand staan van dat rechts-radicale gedachtengoed beweren dat dat alles wel verenigbaar is met dat thuisgevoel, er per definitie niet haaks op staat en niet in zelfhaat eindigt en daarom niet hoeft te leiden tot de afwijzing van de democratie en misleidende informatie.

Ik probeer een en ander aan de hand van de rechts-radicale opvatting van kunst aan te tonen. Hedendaagse kunst die moderne kunst in de eigen tijd is kan vervreemding verbeelden zoals Bertolt Brecht dat vanaf 1920 in het theater deed. Hedendaagse kunst kan politieke standpunten verbeelden zoals 17de-eeuwse schilderkunst (De bedreigde Zwaan van Jan Asselijn) of klassieke kunst (De Lysistrata van Aristophanes) dat ook deden. Hedendaagse kunst kan de samenleving een spiegel voorhouden waardoor het eigene ter discussie wordt gesteld en minder vanzelfsprekend wordt. Hedendaagse kunst kan de structuur van de werkelijkheid ontrafelen door te proberen achter de façade ervan te kijken. Zoals Roland Barthes dat in 1970 in zijn semantische analyse van een verhaal van Honoré de Balzac S/Z deed. Dat zijn geen uitgangspunten, maar toepassingen van hedendaagse kunst.

Baudet geeft door in zijn rijtje vervreemding (in de traditie) van Brecht naast ‘oikofobie’ (thuisgevoel) van Scruton te zetten aan de cultureel-historische en dramaturgische achtergrond van de Brechtiaanse Verfremdung niet te begrijpen. Zoals bij Baudet de pretentie iets te weten van hedendaagse kunst en kunsttheorie voortdurend op gespannen voet staat met zijn werkelijke kennis over en inzicht in kunst(theorie). Vervreemding is niet bedoeld of wordt als dramaturgisch middel ingezet om mensen van hun omgeving te vervreemden, maar beoogt juist het omgekeerde. Namelijk het vergroten van de bewustwording door mensen aan de hand van het creatieve maakproces (het tonen van de montage) zich van hun achtergrond en (achtergestelde) positie bewust te maken. Door ze letterlijk achter de werkelijkheid te laten kijken. Wakker schudden van burgers is hetzelfde wat Baudet zegt te doen. Hij verwart het Vervreemdings-effect als artistiek middel met het gevolg ervan.

Kan Baudet vanwege zijn onbegrip nog geëxcuseerd worden voor het omwisselen van de uitgangspunten en toepassingen van hedendaagse kunst, dat geldt niet als hij stelt dat een uitgangspunt ervan ‘zelfhaat’ is. Dat is geen uitgangspunt, laat staan toepassing van hedendaagse kunst, maar een begrip uit de psychologie dat ‘een vorm van totale afwijzing is die de eigen persoon betreft’. Vertaald naar de hedendaagse kunst zou dat betekenen dat het via een toepassing zichzelf totaal afwijst. Maar dat is in strijd met de logica omdat het van tweeën een is. Ofwel, als hedendaagse kunst zichzelf afwijst dan kan het die afwijzing niet tegelijkertijd als toepassing inzetten. Want dan wijst het zichzelf per definitie niet totaal af, maar bevestigt het zichzelf juist.

De zelfbenoemde en uiterst tevreden met zichzelf zijnde denker Baudet is bij nader inzien vooral een sprokkelaar van andermans gedachten. In de samenvoeging beseft hij dat hij denkfouten maakt die hij door ze in de mal van de partijpolitiek te persen probeert te verhullen. Want in de politiek gelden andere normen en mores dan in de kunsttheorie of de filosofie. In de politiek ligt de lat lager. Baudet rekent erop dat hij ermee wegkomt, en dat is precies wat gebeurt. Het is wellicht de echte reden dat hij de carrièrestap naar de politiek heeft gezet, terwijl hij verklaarde dat nooit te zullen doen en er ongeschikt voor te zijn. Zijn hulptroepen op sociale media laten zich zonder de kern van het debat te doorgronden ervoor gebruiken de kritiek op het denken van Baudet te neutraliseren. Zodat Baudet een debat kan voeren zonder daar ooit kritiek op te ontvangen. Zodat een gratis rit in de publiciteit zijn beloning is.

Als slotwoord nog een overweging voor onderweg over het karakter en de profilering van Doorbraak.be en de term conservatisme of nationaal-conservatisme. Niet als kritiek bedoeld, maar als overpeinzing. Types als Baudet gebruiken de term conservatisme of leunen daar stilzwijgend tegenaan om hun eigen racisme en witte hegemonie-denken te verhullen. Maar ze vallen eerder te omschrijven als anti-conservatief. Conservatieve principes als behoud van democratische normen, waarden en instellingen en voorlichting van het publiek over conservatieve principes zoals rechtsstaat, vrijhandel en uitbreiding van legale immigratie delen ze niet. Laten we ze daarom geen conservatieven noemen. Overigens hebben universele waarden of principes in wisselende combinaties verschillende kinderen. Iedereen die beweert dat ze exclusief aan één politieke stroming toebehoren zit ernaast.

Het conservatisme als ideologie bevat samenhang met min of meer vaste, gemeenschappelijke posities en denkwijzen over de natie, de familie, grondrechten, politieke besluitvorming, verandering en continuïteit. Het gaat er hier niet om om het conservatisme te verdedigen, maar om zo goed mogelijk te omschrijven wat het is en te kijken hoe het zich verhoudt tot de alt-right beweging en het hedendaagse racisme van radicaal- en extreem-rechtse politici die als tovenaarsleerlingen onder meer verwijzen naar Scruton. Het zijn overigens niet alleen radicaal-rechtse politici die de term conservatisme voor hun eigen politieke handelen gebruiken waarvan het zeer de vraag is of dat wel conservatisme is, het zijn ook linkse denkers als Merijn Oudenampsen die dat doen. Daarmee bevindt hij zich op een lijn met Baudet die het conservatisme een revolutionaire en zelfs Leninistische lading geeft. Baudet rekt dat begrip conservatisme oneigenlijk op om zich ermee te tooien en Oudenampsen doet het om alt-right kritisch te benaderen. Maar het resultaat is hetzelfde, namelijk dat er begripsverwarring wordt geïntroduceerd over het conservatisme waarmee niet verklaard, maar verhuld wordt.

Als Doorbraak.be de spreekbuis wil zijn van de Vlaams-nationalistische, conservatieve beweging wat een begrijpelijk en eerbaar streven is, dan zou het strikt bij zichzelf moeten blijven en afstand nemen van rechts-radicale alt-righters als Baudet, Van Langenhove of NV-A’ers die ondubbelzinnig voor een autoritair regime staan. Het verdient aanbeveling om de grens tussen het conservatisme of nationaal-conservatisme en de alt-right beweging helder af te bakenen. Het is het verschil tussen het aanvaarden van het politieke bestel en de democratische rechtsstaat en de verwerping ervan. Nu loopt dat vaak in elkaar over wat de rechts-radicale alt-righters ook op Doorbraak de gelegenheid geeft zich te vermommen en anders voor te doen dan ze werkelijk zijn. Mogelijk lopen nu de belangen van deze rechts-radicalen en nationaal-conservatieven parallel, maar dat is waarschijnlijk een tijdelijke situatie. Op termijn beschadigt die vermenging en/of samenwerking de conservatieve beweging in Vlaanderen, zodat het voor conservatieven of conservatieve media verstandig is om uit zelfbescherming dat onderscheid te maken en de vreemde rechts-radicale bedgenoten die de democratie en het politiek bestel afwijzen met redenen omkleed resoluut de deur te wijzen.

Foto: Schermafbeelding van deel artikelOikofobie is een handige maar lege doos’ van Steven Vandeborre op Doorbraak.be, 2 december 2019.

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Bovenstaande reactie die ik op Doorbraak.be plaatste kreeg vele reacties. Ik antwoordde het volgende:

    Het is inderdaad lastig om een grens te trekken tussen verschillende soorten rechts. (Voor links geldt overigens hetzelfde, maar dat is deze keer niet aan de orde. Zo bevat de Nederlandse naar het centrum bewegende linkse partij GroenLinks allerlei zich verhullende, anti-democratische elementen die verklaard worden uit de ontstaansgeschiedenis van die partij). Vraag is wie die vaagheid het beste uitkomt. Maar zo’n grens moet toch geprobeerd getrokken te worden hoe onvolkomen dat ook is. In dat voortschrijdend proces kan het inzicht vergroot worden. Het is een kwestie van bewustwording bij zowel publiek, politici als media.

    De opzet is niet het toepassen van censuur, maar het informeren van het publiek. De opzet is ook het uit elkaar halen van wat ik voor het gemak het klassieke conservatisme noem en de meer hedendaagse vormen van rechts-radicalisme die met verschillende namen benoemd worden, zoals nieuw rechts, alt-right of radicaal-rechts. Die laatste term verwijst niet toevallig naar radicaal-links van de jaren 1960.

    De hoofdredactie van Doorbraak.be staat het uiteraard vrij om haar eigen (redactie)beleid te voeren. Als Nederlander ken ik de achtergronden ervan niet heel goed. Ik ben wel een trouwe lezer van de artikelen. Daarom kan ik slecht inschatten hoe men de verwijzing naar Vlaams-nationalisme of conservatisme dat als ik het goed begrijp als het leidende gedachtengoed wordt voorgesteld moet inschatten. Ofwel, is dat oorspronkelijk nationalistisch-conservatisme al aangestoken door het rechts-radicalisme dat reeds verinnerlijkt is in de hoofdredactie of houdt die hoofdredactie daar (nog) bewust afstand van?

    Ik kan me voorstellen dat het op dit moment voor Doorbraak.be vanwege het draagvlak en de schaalvergroting aantrekkelijk is om zich zo breed mogelijk op te stellen en allerlei soorten en smaken rechts een podium te bieden. Zich zelfs te profileren als platform of hub voor alle politieke stromingen rechts van het centrum. Maar de praktijk van een land als de VS dat enkele jaren in ontwikkeling voorloopt op België en Nederland is dat de rechts-radicalen zich op sociale media het best organiseren en gematigd- of conservatief-rechts verdringen. Dat ondanks het feit dat de meer gematigde vormen van rechts veel omvangrijker zijn en meer publieke steun genieten, maar zich opzij laten zetten. Radicaal rechts is in verhouding kwantitatief onbelangrijk. Het eindresultaat is niet ondenkbaar dat radicaal-rechts door een goed voorbereide greep naar de macht op termijn de controle van Doorbraak.be overneemt.

    Het is overigens nog niet eens zo makkelijk te beantwoorden wat conservatisme is. Volgens auteur Ted Honderich in “Conservatism: Burke, Nozick, Bush, Blair” (1990) zou het niet terug te brengen zijn tot gemeenschappelijke elementen die op samenhang duiden. Maar juist door de tegenstelling met nieuw rechts heeft het conservatisme naar mijn idee de afgelopen 30 jaar reliëf gekregen. Dat is nog eens extra benadrukt door de opkomst van president Trump in 2016. Kortom, wellicht weten we (nog) niet precies wat het conservatisme is, maar door de opkomst van nieuw rechts weten we steeds beter wat het niet is.

    Naar mijn idee kunnen aanhangers van het conservatisme opgevat worden als degenen die de rechtsstaat en democratische normen etc. steunen. De verwarring die ontstaan kan zijn is dat types als Trump, Boris Johnson of Baudet zich expliciet of impliciet profileren als conservatieven, terwijl ze dat in de verste verte niet zijn. Zo is in de beeldvorming en in de gedachten van zowel aanhangers van links als van rechts vooral sinds 2016 een foutief idee van het conservatisme ontstaan.

    Probleem daarbij voor Nederlanders, waarvan ik niet weet of dat in dezelfde mate voor Vlaanderen geldt, is dat er feitelijk op dit moment geen voorbeelden, ijkpunten van Nederlands conservatisme zijn. De laatste min of meer bekende conservatief die zich uitdrukkelijk als conservatief profileerde was de inmiddels overleden NRC-columnist Jerome Heldring. Wellicht ook Joshua Livestro hoewel die wel erg neigt naar religieuze tendenzen. De uit de Leidse Burke Stichting voortgekomen opinieleiders als Frits Bolkestein, Andreas Kinneging of Afshin Ellian lijken evenmin volbloed conservatieven omdat ze net als Baudet in alt-right vaarwater terecht zijn gekomen en zich hebben verklaard tot selectieve verdedigers van de rechtsstaat, met name waar het de islam en de immigratie betreft.

    Amerikaanse conservatieven die verzameld zijn in het medium The Bulwark geven er een redelijk beeld van hoe in de praktijk conservatieven kunnen opereren met volle en ruimhartige ondersteuning en omarming van de rechtstaat en de normen van de democratie. Men hoeft het niet met deze politieke richting eens te zijn, en dat ben ik overigens ook niet, om deze rechtsstatelijke conservatieven toch een volwaardige rol te gunnen in het politieke spectrum. Ze ageren nog harder dan de progressieve Democraten tegen het onconstitutioneel handelen van Trump en de GOP.

    Instrumenteel gezien zou men zelfs kunnen beweren dat op dit moment de conservatieven het beste antwoord zijn op radicaal-rechts. Mede omdat links verdeeld is en een fundamenteel gebrek aan ideeën en zelfbewustzijn heeft. De noodzakelijke voorwaarde voor de conservatieven is dat ze zichzelf zijn en zich zelfbewust gedragen. Vandaar mijn oproep aan Doorbraak.be.

    George Knight

    3 december 2019 at 13:41

  2. A group of conservative critics of President Donald Trump — including lawyer George Conway, husband of White House aide Kellyanne Conway — is launching a super PAC that will spend the next year working against Trump’s reelection and Trump loyalism within the GOP.
    https://www.politico.com/news/2019/12/17/george-conway-pac-donald-trump-086426

    George Knight

    17 december 2019 at 17:32


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: