George Knight

Debat tussen links en rechts

Overheid moet voorlichtingscampagne starten om orthodoxe gelovigen te bevrijden van de vrees dat hun geloof niet vrij is

with 6 comments

In dit verslag van Nieuwsuur over de orthodoxie van christelijk Nederland verbaasde ik me over een uitspraak van een orthodox-protestante gelovige. Zij zegt (na 3’10’’): ‘Hoe lang mogen wij nog in vrijheid naar de kerk gaan?’ Waar haalt ze de angst vandaan en door wie wordt haar dit aangepraat? Nieuwsuur geeft deze uitspraak onvoldoende context. Het helpt er voor het begrip van de positie en het perspectief van orthodoxe christenen niet aan mee als Nieuwsuur nalaat om een passende context te bieden. Zonder commentaar en nuancering geeft het een onvolledig en foutief beeld van het secularisme door. Het verslag volgt het perspectief van de angstige vrouw die denkt dat het secularisme of een seculiere samenleving vijandig staan tegenover godsdienst. Dat is onjuist, want het secularisme is niet pro- of anti-religieus. Nieuwsuur houdt de vooroordelen van deze orthodoxe christenen echter in de lucht doordat ze die niet direct weerspreekt.

Journalistiek mag signaleren, maar dient foute beweringen stante pede te corrigeren in een commentaar waarbij een en ander met elkaar in direct verband staan. Het valt Nieuwsuur te verwijten dat het waarnemend en te indirect verslag doet zonder toe te lichten dat de vrees van de vrouw ongegrond is en niet gebaseerd is op de werking van de vrijheid van godsdienst, de grondwet, de rechtsstaat en de uitvoering ervan. De kritiek op Nieuwsuur gaat niet zozeer om een verkeerde inhoud, maar om een verkeerd gekozen vorm en toon.

Het verslag toont aan dat de orthodoxe dominee en de gelovigen intolerant zijn tegenover andersdenkenden voor wie de hoop wordt ingeruimd dat ze zich ooit naar hun geloof, bijbel en God zullen voegen. Zo ontstaat in dit verslag indirect toch een verklaring over de uitspraak van de vrouw die zich bevreesd afvraagt hoelang ze nog in vrijheid naar de kerk kan gaan. Het is haar projectie door spiegeling. Want wat ze een ander zou willen opleggen als haar orthodoxe christendom de macht had, denkt ze nu dat haar door de huidige macht wordt opgelegd. Maar dat is onjuist. Want de politieke filosofie van het secularisme is overkoepelend en biedt in gelijke mate ruimte voor alle godsdiensten en levensovertuigingen. Dat de vrouw dit voor waar houdt en uitspreekt lijkt een gevolg van orthodox-protestante kerkpolitiek die de weerstand preekt. Gelovigen worden om begrijpelijke redenen door hun kerkleiders vrees aangejaagd voor de wereld buiten de eigen kerk. Zodat ze niet afdwalen, maar in de kudde blijven, en zich radicaal en streng opstellen tegenover de buitenwereld.

De defensieve houding van kerken is begrijpelijk vanwege de ontkerkelijking. Het vandaag gepubliceerde rapportChristenen in Nederland: kerkelijke deelname en christelijke gelovigheid’ van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) maakt duidelijk dat per saldo jaarlijks zo’n 100.000 gelovigen de kerken verlaten. SCP-onderzoeker Joep de Hart zegt er tegen de NOS over: ‘Mensen die zich betrokken voelen bij een vorm van christendom zijn inmiddels een kleine minderheid onder de Nederlandse bevolking aan het worden’. De Hart zegt ook: ‘Maar ontkerkelijking is een gegeven waarmee kerkleiders al decennia lang vertrouwd zijn. Kerken worden leger en grijzer. En niemand heeft eigenlijk een oplossing bij de hand.’ Het valt te verwachten dat de ontkerkelijking doorgaat, maar het tempo van teruggang kan afvlakken. In zo’n krimpende religieuze sector waarin kerken onder druk staan en voor hun voortbestaan vrezen is het van belang dat aan gelovigen door overheid en media goed uitgelegd wordt in welke nieuwe situatie hun religieuze organisaties functioneren.

Het is de verantwoordelijkheid van kerkleiders vanwege het aspect van psychische gezondheid om de eigen gelovigen geen onnodige vrees aan te jagen, maar goed te informeren dat ze onder bescherming van de nationale rechtsstaat niks te vrezen hebben voor hun geloofsvrijheid of die van de kerk waar ze lid van zijn.

De overheid zou hierover in overleg met de koepels van de verschillende christelijke geloofsstromingen moeten treden. Waarbij de overheid nogmaals uitlegt wat het secularisme of een seculiere samenleving inhouden en dat die niet vijandig staat tegenover godsdienst, maar de krimpende kerken die allen een kleine minderheid vormen juist bescherming biedt tegen dominante stromingen. De overheid kan orthodoxe christelijke organisaties die volharden in hun defensieve houding omdat ze niet leven in het heden (maar óf in een ver, glorieus verleden óf in een toekomstige eindtijd die verlossing brengt) niet dwingen om de gelovigen behoorlijk en toereikend te informeren. Maar met een overheidscampagne over ontkerkelijking, het afnemend belang van godsdienst, de grondwet en de vrijheid van godsdienst, en de uitleg van wat het secularisme inhoudt kunnen gelovigen rechtstreeks benaderd worden. Het wegnemen van de angst niet in vrijheid naar de kerk te kunnen gaan is goed voor de relatie tussen diverse groeperingen in de samenleving en voor de geestelijke gezondheid van gelovigen die binnen orthodoxe kerkelijke organisaties vrees wordt aangejaagd.

Advertenties

6 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. “Waar haalt ze de angst vandaan en door wie wordt haar dit aangepraat?” dat haalt ze uit de Bijbel.
    Ook in ‘tolerant’, ‘vrij’ Europa zal het wedergeboren Christenen steeds moeilijker worden voor hun ‘onverdraagzame’, op het Evangelie gestoelde overtuiging uit te dagen en uit te leven. Dat secularisme neutraal zou zijn is een fabel.
    Secularisme is een instrument van de vader der leugen die de Waarheid niet kan velen en Jan Salie (de burgerij, die, o.a. door tevee en andere media de waarheid niet eens wil kennen en aan de laas lapt) in welvaart en hedonisme laat omkomen.
    Waarschuwingen daartegen worden als belachelijk, niet modern en intolerant afgedaan.
    Lees de Bijbel.De onzin, onwaarheid van bovenstaande geleerde woordenbrei zal dan wel duidelijk worden.

    Jan

    22 december 2018 at 08:45

  2. @Jan
    Het is geen fabel dat het secularisme neutraal is. Waar baseert u deze mening op? Uw standpunt onderstreept wat ik zeg, namelijk dat een angstige orthodoxe stroming zich afzondert en niet open stelt voor de samenleving.

    Terwijl religieuze en levensbeschouwelijke minderheden uiteindelijk alleen maar te winnen hebben bij bescherming door de overheid. Of wilt u dat een dominante religie straks uw minderheidsreligie opslokt en zegt hoe en door wie u zich moet laten inspireren? Nou dan, besef de minderheidspositie van uw eigen kerkgenootschap.

    Uw reactie is niet positief en mist realiteitszin. Iets anders kan ik niet opmaken uit uw woorden. Ik ben niet negatief of afwijzend over de rol van godsdienst in de samenleving, maar u bent negatief en afwijzend over het secularisme dat zoals uit uw woorden blijkt u in de kern niet begrijpt.

    Het is uw eigen verantwoordelijkheid dat u in uw eigen voet wil schieten, maar het is wel jammer dat u dit doet. Uw energie zou zoveel positiever en beter aangewend kunnen worden. Uiteraard mag u vinden wat u vindt.

    Het is wel een gemiste kans dat de kerkleiders van uw godsdienst zich blijkbaar niet beter informeren over de ontkerkelijking en de aard van het secularisme, en mensen zoals u niet beter informeren. Want stel u de aannemelijke situatie voor over 10 of 20 jaar dat mensen die zich zeggen te laten inspireren door het geloof nog zo’n 20 of 30% van de Nederlandse bevolking uitmaken. Dan vormen ze nog een kleinere minderheid dan nu en is de politieke bescherming van godsdienst door religieuze politieke partijen waarschijnlijk minder dan nu. Dan zijn religieuze en levensbeschouwelijke minderheidsstromingen aangewezen op de bescherming door wet en rechtsstaat. Dus op het secularisme dat u afwijst.

    Ofwel, uiteindelijk pleiten we vanaf uiteenlopende posities voor dezelfde vrijheid van godsdienst en de identieke garantie en bescherming daarvan, maar u heeft dat op dit moment nog niet in de gaten. Wat u met uw heilig boek doet is geheel en al uw verantwoordelijkheid. U hebt de vrijheid om het als leidraad te gebruiken om uw leven in te richten. U kent uw geloof en leerstellingen alleen niet aan anderen opleggen zoals u probeert te doen. Andersdenkenden inclusief andersgelovigen, hebben daar geen boodschap aan en de uitgangspunten van één van de tientallen godsdiensten en religieuze stromingen die Nederland kent kunnen per definitie niet dienen om religieuze of levensbeschouwelijke verschillen te overbruggen. Dat past bij een achterhaald denken dat ooit in een homogeen Nederland met een staatsgodsdienst wellicht werkte, maar in een pluriform en divers Nederland niet werkt.

    George Knight

    22 december 2018 at 09:46

  3. Wanneer heeft NL staatsgodsdienst gehad? Dat pogen van Willem 1 was aanleiding voor de afscheiding van 1834.
    Het lijkt er op dat u meent dat christenen een numerieke machtspositie nodig hebben of wereldlijke rechtspositie toe zou komen. Geenszins, we zullen, voor zover het in de mogelijkheden ligt, licht voor de wereld zijn. Of de seculiere wereld dat wil zien of daarin mee wil gaan is haar recht.
    De verlossing van de individuele mens door de Christus is Christenprioriteit.
    Als een zelfvoldaan, zelf’verlost’ mens, die zijn eigen wetten maakt zichzelf tot maatsaf is, meent dat niet nodig te hebben is deze blind en/of wil de waarheid niet kennen.
    Het Evangelie is dan als paar’len voor de zwijnen. Jezus heeft daarover ook raad gegeven.

    Het is bijna kerst. Misschien waardeert u goede muziek. Beluistert u de tekst van Haendel’s Messiah eens. Dat gaat niet alleen over het verleden, maar ook over uw toekomst, ja. ook van seculiere mensen.

    Jan

    22 december 2018 at 21:08

  4. @Jan
    In de geschiedschrijving zijn twee perioden aan te merken waarin Nederland niet formeel, maar wel feitelijk een staatsgodsdienst had. Eerst na de Unie van Utrecht toen de Nederduitsch Gereformeerde Kerk politiek, maatschappelijk en cultureel de dominante kerk was. En in het begin van de 19de eeuw tot de staatshervorming van Thorbecke toen er pogingen waren om de Nederlandse Hervormde Kerk tot staatsgodsdienst te maken. Klopt over Koning Willem I.

    U suggereert een tegenstelling tussen godsdienst en de ’seculiere wereld’. Dat is deels een semantische kwestie, deels een kwestie van kerkpolitieke framing. In mijn opvatting is er geen tegenstelling tussen godsdienst en de politieke filosofie van het secularisme. Ik heb in mijn eerdere reactie uitgelegd hoe ik dat interpreteer.

    Wat u zegt dat ik zou denken over de numerieke machtspositie van orthodoxe christenen bedoel ik anders. Ik doel niet specifiek op christenen, maar kijk naar de demografie en de verscheidenheid van godsdiensten en stromingen binnen godsdiensten. Het geldt voor alle afzonderlijke religieuze of levensbeschouwelijke groepen dat ze in Nederland een kleine minderheid vormen. Wat deze groepen inhoudelijk met hun godsdienst of levensbeschouwing voor hebben moeten ze zelf weten. Daar heb ik geen oordeel over. Godsdiensten en levensbeschouwingen gaan zelf over de interne werking van hun organisatie zoals dat door de wet is gegarandeerd. Het past niemand om over die interne werking een juridisch afwijzend oordeel te hebben. Maar die werking is zoals ik het omschrijf ‘intern’ en kan niet expansief en extern gericht zijn. Daar loopt een religieuze of levensbeschouwelijke instelling tegen de grenzen van de vrijheid van godsdienst aan. Want die werkt twee kanten op. De vrijheid voor de organisatie en de vrijheid van de burger om uit vrije wil en zonder enige dwang (dus: geen evangelisatie) een keuze te bepalen. Voorlichting geven over een godsdienst of levensbeschouwing valt wel binnen de vrijheid van godsdienst.

    Uw laatste alinea komt vreemd op me over. Nogmaals, binnen het secularisme zijn ‘godsdienstige mensen’ ook seculier. Er is in dit opzicht geen tegenstelling tussen mensen van uiteenlopende pluimage. Wij allen hebben een godsdienst, levensbeschouwing of wellicht een nihilisme waardoor we ons laten inspireren. Het is een valse tegenstelling om in die inspiratie een tegenstelling te zien. Het verschil is de werking van de afzonderlijke godsdiensten, levensbeschouwingen etc, maar zoals gezegd heeft dat niks met de politieke filosofie van het secularisme te maken die de voorwaarden biedt waaronder men de inspiratie kan belijden. Het heeft wel te maken met de interne werking die hoe dan ook geen onderwerp van publiek debat kan zijn omdat de eigenheid ervan wettelijk beschermd is.

    George Knight

    23 december 2018 at 00:29

  5. Ik denk niet dat u Haendel’s Messiah al op u hebt laten inwerken. Geniet daar nu eerst van voordat u verder leest.

    Er is geen staatsgodsdienst geweest. wel een dominante calvinistische stroming, waaronder niet alleen niet-christenen hebben geleden. Of dat calvinisme in afnemende mate iets met het Evangelie te maken had is een andere vraag, het is in veel opzichten wel goed geweest voor de ontwikkeling van NL. Het heeft, hoewel onvoldoende, de invloeden van verlichting geremd tot de zestiger jaren toen de verwording van mens en maatschappij door de mens-is-zichzelf-tot-god zijn intrede deed en de motieven, handelen en normen bij meerderheid van stemmen werden bepaald, een beweging die tot schade van mens en maatschappij tot op heden doorgaat en waarvan de wrange vruchten geplukt (gaan) worden.

    Uw stelling dat “binnen het secularisme zijn ‘godsdienstige mensen’ ook seculier” verklaart enerzijds dat u secularisme als politieke filosofie/ideologie/sociaal beginsel beschouwt, wat iets anders is als een feitelijke seculiere maatschappelijke toestand waarin we verzeild zijn geraakt, hetgeen is waarover ik het heb.
    In die toestand bestaat zeer wel een tegenstelling tussen de ‘seculiere’ wereld en de boodschap van Christus, zoals die steeds heeft bestaan, maar nu wel heel duidelijk is.
    Zoals die zich bijvoorbeeld voordoet in de ethiek met steeds verder gaande technologie en hedonistische uitgangspunten in de rechtsgang over leven, dood, goed en kwaad, waarin de seculiere mens het zelf bepaalt en de Christen zijn handelen door zijn Schepper laat bepalen en dat, tot uw ergernis, ook niet onder stoelen of banken steekt, omdat goed en kwaad in absolute zin, onafhankelijk van menselijke meningen en overtuigingen, wel degelijk bestaan. Ontkennen daarvan is tot schade van samenleving en individu. Door-en naleven daarvan kan in beperkte mate los van het Christelijk geloof of u dat nu leuk vindt of niet, omdat de mens inherent verdorven is en daarvan bevrijd moet worden. Dat kan alleen door en in Christus. Dat lijkt op evangeliseren, iets wat u kennelijk ongepast vindt.

    Uw uitgangspunt “moeten ze zelf weten” is niet het adagium zolang u niet de keuze voor of tegen Christus hebt gemaakt, maar dan wel vanuit een zeker weten van hetgeen wat u zich toeeigent danwel ontzegt. Die keuze kunt u niet maken zolang u de verzenen tegen de prikkels slaat.

    Hoe was Haendel?

    Jan

    23 december 2018 at 08:05

  6. @Jan
    We hebben het dus niet over hetzelfde. Dat verklaart de verwarring. Mijn uitgangspunt is de politieke filosofie van het secularisme die zegt dat alle godsdiensten en levensovertuigingen gelijk zijn en onder de nationale rechtsstaat beschermd en gegarandeerd.

    U hebt gelijk dat de voorkeurspositie die protestante, calvinistische godsdiensten en godsdienststromingen in Nederland eeuwenlang hadden onder druk staat en verminderd is door diverse maatschappelijke ontwikkelingen (ontkerkelijking, demografie, beter onderwijs dat beschikbaar is voor meer mensen). Vandaar ook de uitleg en weerstand van kerkleiders en gelovigen binnen die protestante zuil die hun aloude, vanzelfsprekende macht ingeperkt zien en het secularisme als agressief afschilderen. Want eeuwenlang werkten in Nederland de wereldse en kerkelijke macht hecht samen.
    https://georgeknightlang.wordpress.com/2012/09/12/christelijke-politiek-demoniseert-het-secularisme/

    Het secularisme betekent niet dat hun godsdienst of kerkelijke organisatie ingeperkt of bedreigd wordt, maar uitsluitend hun aloude voorkeurspositie. Dat is heel wat anders. In politieke uitspraken zeggen vooral orthodox-protestante kerkleiders echter dat het secularisme hun godsdienst bedreigt en deze filosofie daarom afgekeurd moet worden, terwijl in werkelijkheid hun voorkeurspositie wordt bedreigd waarvan ze het om historische redenen moeilijk vinden om die op te geven. Door te schoppen tegen het secularisme hopen ze de aantasting van hun voorkeurspositie te vertragen.

    Uw manier van redeneren met verwijzingen naar de dogmatiek van uw godsdienst is onwerkbaar voor een debat dat diverse godsdiensten en levensovertuigingen overkoepelt. Het verbindt mensen niet, maar brengt verdeling aan. Uw manier van redeneren met verwijzing naar uw godsdienst verwart de interne werking van een godsdienst met het overkoepelende gesprek over de politieke filosofie die in een diverse, gefragmenteerde en pluriforme samenleving godsdiensten en levensovertuigingen een plek geeft. Ook in de praktische politiek redeneren vertegenwoordigers van religieuze partijen (SGP, CU, CDA) weliswaar vanuit hun overtuiging, maar niet vanuit hun christelijke dogmatiek in die zin dat ze daar argumenten aan ontlenen. In uw eigen gelijk hebt u volkomen gelijk, maar in het gesprek met andersdenkenden over de inrichting van de maatschappij is uw opstelling onbruikbaar en onhandig. Een bijsluiter bij uw woorden zou luiden ‘Uitsluitend voor intern gebruik’.

    Ik laat de mening voor uw rekening dat de moraal uitsluitend door uw christelijke godsdienst gediend wordt en dat alles daarbuiten geen of te weinig moreel kompas heeft.

    Nogmaals, ik erger me totaal niet aan het feit dat u uw godsdienst belijdt en u zich laat inspireren door christelijke dogmatiek en uw maatschappelijke opstelling daaruit volgt. Ik heb daar waardering en respect voor. Zoals ik voor alle mensen respect heb die zich laten inspireren door een van de honderden religies of levensovertuigingen.

    Maar u kunt daar in het debat met mij over de inrichting van de samenleving geen argumenten of hogere waarheid aan ontlenen. Uw opstelling is verdedigend en expansief en het lijkt er sterk op dat u de verloren macht en invloed van het christendom in Nederland wil compenseren door mij daarin te integreren of andersdenkenden voor het overkoepelende debat uw christelijke uitgangspunten op te leggen. U claimt ten onrechte de publieke ruimte vanuit uw gedachtengoed voor uw gedachtengoed. Maar zoals ik eerder zei, dat is onwerkbaar en achterhaald.

    George Knight

    23 december 2018 at 09:52


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: