George Knight

Debat tussen links en rechts

Pleidooi voor herdefinitie en nieuwe afbakening van het begrip kunst

with 4 comments

Alles kan kunst genoemd worden. Van het ontwerp van een ‘zeer bijzondere versie van de e-Golf’ door Volkswagen en McDonald’s in een artikel op Mixed Grill tot de ‘Nieuwetijds schilderijen‘ van de zelfbenoemde ‘new age art artist’ Ron Malestein uit Dordrecht in een aankondiging op Netsamen. Alles is kunst, kunst is alles. Kunst is een onbeschermde term en daarom vogelvrij. Kunst is een onduidelijk en verwarrend begrip geworden omdat iedereen er wat anders onder kan verstaan. Dat is ongewenst. De term ‘kunst’ is aan herdefinitie en en nieuwe afbakening toe. Dat begint trouwens al in de verwarring en uitwisseling met het bredere begrip ‘cultuur’. Tegenwoordig worden in beleidsnota’s en in de politiek de termen kunst en cultuur door elkaar gebruikt. Ook dat is ongewenst en aan herdefinitie en een nieuw afbakening toe. Kortom, kunst ligt van verschillende kanten (publiek, media, politiek) onder druk en wordt zelfs een eigen naam onthouden.

Iedere amateur kan zich kunstenaar noemen en dat gebeurt dan ook veelvuldig. De macramé-handwerker, de fotograaf die plaatjes schiet, de smart phone-filmer, de zanger in een amateurkoor, de gelegenheidsdichter, de violist in een vriendenkwartet, ze kunnen zich kunstenaar noemen en probleemloos claimen dat ze kunst maken. Hetzelfde geldt voor kunstveilingen of concertseries die tot deel van de entertainment-industrie zijn geworden waar kunst niet schuurt, maar pleziert en de status quo niet ter discussie stelt, maar bevestigt.

Kunst als hobby of vermaak en omweg voor het omploegen van investeringen heeft een andere functie dan de opvatting dat kunst op scherp stelt, het vanzelfsprekende bevraagt en mensen naast de werkelijkheid laat kijken en ze verrijkt. De voorzichtige conclusie is dat kunst die ertoe doet zich beweegt op het middenterrein waar de gevestigde orde kritisch wordt gevolgd. Tussen het hobbyisme van de amateurs, en de zakelijke en politieke kringen die de kunst in gijzeling hebben genomen en die niet als doel maar als middel gebruiken.

Paragnost, spiritueel schrijver en new age art artist Ron Malestein is maar een voorbeeld van iemand die kunst niet gebruikt om ons anders naar de wereld te laten kijken, maar kunst gebruikt om ons anders naar hem te laten kijken. Zijn voorbeeld kan op vele manieren uitgebreid worden tot een representatieve staalkaart. Hij zou bij een andere begripsafbakening van kunst zijn werk geen kunst meer moeten kunnen noemen. Zo zegt hij: ‘Ik ben erg sfeergevoelig en zeer gesteld op rust en harmonie. Maar juist levendigheid en een bepaalde sfeer met diverse kleuren wil ik in mijn kunstwerken leggen’. Professionele kunstenaars en instituten zouden in een gezamenlijke campagne over de grenzen van disciplines heen hun claim op het begrip kunst terug moeten veroveren en uit handen van ondernemers, beunhazen, amateurs en politieke zwendelaars moeten redden.

Wat dat oplevert? In elk geval de duidelijkheid wat de functie van kunst is of behoort te zijn zodat het debat erover scherper, omlijnder en inhoudelijker kan worden gevoerd doordat de ruis van hobbyisten en zakelijke en politieke ondernemers op afstand is gezet. Daarbij moet beseft worden dat belanghebbenden er belang bij hebben dat de begripsverwarring in stand blijft en de begrippen (kunst-cultuur en hobbyisme-kunst) door elkaar heen gebruikt worden. Vaagheid ontneemt kunst scherpte. Herdefinitie en nieuwe afbakening van het begrip kunst vergt economische en politieke strijd waarover het de vraag is of sectorinstituten en kunstenaars daartoe in staat zijn. Wellicht kunnen activisten als Jonas Staal of Nelle Boer een eerste voorzet geven.

Foto 1: Schermafbeelding van deel van aankondiging van ‘Nieuwetijds schilderijen / New Age art’ van Ron Malestein op de Spirituele Agenda van Netsamen, 16 november 2018.

Foto 2: Ron Malestein, ‘schilderij op canvas’ op Kleurrijke schilderijen.

Advertenties

4 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Als je het aan activisten overlaat om te definiëren wat kunst is krijg je natuurlijk iets over maatschappij en engagement. En dan kan het grootste deel van de museumcollecties de shredder in.

    Wie behalve jou heeft er behoefte aan een herdefiniëring?

    “Kunst is een onduidelijk en verwarrend begrip geworden omdat iedereen er wat anders onder kan verstaan. Dat is ongewenst.”

    Waarom is dat ongewenst? Hoeveel mensen gaan er dood als we geen nieuwe definitie verzinnen?

    Maar ook, hoe wil jij afdwingen dat *iedereen* jouw nieuwe definitie gaat gebruiken? Zelfs als een nieuwe definitie enig bestaansrecht heeft blijven alle oude definities gewoon naast elkaar bestaan en wordt die nieuwe daar slechts aan toegevoegd. Waardoor de onduidelijkheid en verwarring alleen maar is toegenomen.

    Manfred

    25 november 2018 at 14:50

  2. @Manfred
    Je begrijpt me verkeerd of geeft mijn overwegingen verkeerd weer. Ik wil een debat over de herdefinitie en afbakening van het begrip kunst opstarten. Ik wil ‘mijn definitie’ niet afdwingen, maar laat de formulering ervan open. De slotsom van zo’n debat sluit niet uit dat alles bij het oude blijft.

    Kunst heeft een maatschappelijke functie en daarom is het niet vreemd als een debat erover gaat over maatschappij en engagement. Het zou vreemd zijn als dat anders was. Waarom het grootste deel van de museumcollecties de shredder in zouden moeten ontgaat me. Museumcollecties bevatten trouwens niet alleen kunstobjecten, maar een veelheid aan niet-kunst objecten.

    Af en toe moet een tuin, boom of bos gesnoeid worden vanwege de wildgroei. Dat snoeien lijkt een paradox omdat de wildgroei wordt bestreden, maar op de lange termijn bevordert snoeien de groei. In de samenleving bestaan er ook zulke vormen van wildgroei die de ‘zwakkere planten’ verdrukken en de diversiteit onder druk zetten.

    Ik zie de kwetsbare kunst niet alleen als een zwakke sector die beschermd dient te worden, maar ook afgestoft moet worden via de taal om de eigenheid terug te krijgen die ondergestoft is door commercie, hobbyisme en machinaties van de politiek. Het heeft ook te maken met de ambitie en het zelfbewustzijn van de kunstsector die best op een hoger peil kan worden gebracht. De gevolgen van de onverstandig snel en hard uitgevoerde bezuinigingen van Zijlsta ijlen nog tot op de dag van vandaag na. Je kunt het daar niet mee eens zijn, maar ik vind het opstarten van zo’n debat over het begrip kunst verdedigbaar, zinvol en gewenst.

    George Knight

    25 november 2018 at 15:12

  3. De aanvliegroute van Staal die kunst politiseert is prikkelend en misschien wel heel erg functioneel in de huidige tijd die af en toe schreeuwt om nuancering of een andere invalshoek. Maar kunst is volgens mij ook de perfectionering van een ambacht die het ervaren van schoonheid oproept die in haar uiterste beleving alles overstijgend is. Het eerste heeft uitleg en begeleiding nodig om te appreciëren, het tweede is meestal een directe ervaring zonder tussenkomst. Zie dan maar eens tot een sluitende definitie te komen.

    daan van K

    25 november 2018 at 20:20

  4. @daan van k
    Als we het niet proberen en er nu al als een berg tegen opzien, dan lukt het zeker niet. Ik ben positief en denk dat ook verschillende kunstenaars elkaar best kunnen vinden. Want ze hebben gemeenschappelijk dat ze zich met liefde en overtuiging inzetten voor de kunst en daar min of meer hetzelfde over denken.

    Het gaat niet om politisering van kunst, maar om het besef dat kunst een politieke functie heeft. Kunst is niet onschadelijk en neutraal, maar kunst wijst nooit bij wijzigende omstandigheden altijd dezelfde richting op. Kunst beweegt mee en kunst laat ons bewegen.

    Een herdefinitie hoeft niet tot achter de komma compleet en afgerond te zijn, liever niet zelfs, maar kan in de vorm van vuistregels die er wel duidelijk over zijn hoe kunst optimaal autonoom kan zijn door afstand te houden van de in de tekst genoemde bedreigingen, afleidingen of schijngedaanten (commercie, politiek, hobbyisme).

    George Knight

    26 november 2018 at 00:21


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: