George Knight

Debat tussen links en rechts

Vragen bij investering van Brabant C in project Doloris in Tilburg

with 2 comments

Er is in Tilburg in de Spoorzone een interessant project in de maak dat in 2019 opent: Doloris. Hoe het gaat worden maakt een filmpje op YouTube van een voorloper van dit project duidelijk: Peristal Singum dat in 2010 in Berlijn opende. Initiatiefnemer hiervan was de Duitse Tim Henrik Schneider die volgens zijn LinkedIn-profiel meer een culturele ondernemer en uitvoerend kunstenaar dan een autonoom kunstenaar lijkt te zijn.

Alle projectplannen en bijzonderheden over Doloris dat hier ‘Surrealistisch Doolhof’ wordt genoemd zijn in diverse documenten te lezen op de site van subsidiegever Brabant C. De aankeiler liegt er niet om en geeft aan waar de focus ligt: ‘Uniek leisureconcept met hoogwaardig artistieke insteek’ (sic). Op een oppervlakte van 350 vierkante meter worden aan de Spoorlaan 21 40 ervaringskamers opgetrokken. Het project draait dus om de ervaring van de bezoeker. Een restaurant en rooftopbar zijn voorzien. Op een totale begroting van € 1,54 miljoen investeert Brabant C € 385.000, te weten 25% van de totale begroting.

Het project dat afwisselend Peristal of Doloris wordt genoemd, wordt gepresenteerd als kunstproject. Maar vooralsnog lijkt dat meer marketing dan werkelijkheid van zowel de initiatiefnemers als de subsidieverlener. In haar advies van januari 2018 zegt Brabant C: ‘De bouw start in 2018 en vanaf 2022 moet Peristal een gevestigde naam zijn als nieuwe speler op de Europese leisure markt, opererend in een markt met partijen als escape rooms, Amsterdam Dungeon en Efteling.’ en ‘Toch wordt de onduidelijkheid die bij de commissie leeft over de uiteindelijk te realiseren culturele kwaliteit van het project in aanvraag en pitch nog niet weggenomen. Ze vindt het artistieke concept nog te weinig tot uitdrukking komen in de plannen. Er is onduidelijkheid over de aard en artistieke ruimte van ieders bijdrage. Ook lijkt de gepresenteerde maquette eerder als voorbeeld te dienen dan als schets voor het te bouwen labyrint. Dit geeft het plan artistiek een te weinig uitgewerkt beeld om zonder meer tot een positief oordeel te kunnen komen over de culturele kwaliteit van Peristal.

Dit project én de investering van € 385.000 (€ 225.000 gift, € 60.000 garantiesubsidie, € 100.000 lening) door Brabant C roepen de vraag op wat een ‘kunstproject’ is en of Doloris/Peristal wel aan de voorwaarden daarvan voldoet. Dat valt te betwijfelen. Want het risico bestaat dat door de kwantitatieve weging door Brabant C dat projecten toetst aan de hand van normen als ‘cultuursysteem van de provincie Noord-Brabant’, ‘ondernemerschap’, ‘bijdrage aan de vrijetijdseconomie van de provincie Noord-Brabant’ en ‘draagvlak in de Brabantse samenleving’ de kunst uit zicht verdwijnt. Want heeft kunst niet als belangrijkste functies om te ontregelen, aan te scherpen en essentiële vragen over onszelf en onze samenleving te stellen?

Het valt te vrezen dat bij Doloris/Peristal kunst een halffabricaat is dat andere doelen dient. Of dat de beleving van de bezoeker, de ondersteuning van culturele ondernemers, de culturele infrastructuur van de provincie Noord-Brabant of de gebiedsontwikkeling van de Spoorzone is. Eerder het omgekeerde lijkt aan de orde te zijn. Namelijk dat het ‘kunstproject’ niet aanzet tot nadenken en aanscherpen, maar tot amuseren en afleiden volgens de normen van de vrijetijdseconomie. Anders gezegd, commerciële organisaties als escape rooms, Amsterdam Dungeon en Efteling krijgen geen overheidssubsidie, laat staan kunstsubsidie. Wat is het verschil?

Waarom Doloris/Peristal een ‘kunstproject’ genoemd kan worden is een vraag die tot nu toe onvoldoende beantwoord is. Het antwoord op de vraag is ook het antwoord op de vraag of Brabant C wel op de goede koers zit met de ondersteuning van projecten die erg ver verwijderd zijn van de functies waarvoor kunst is bedoeld.

Foto 1: Schermafbeelding van een deel van de site van het project Doloris in Tilburg dat gepland staat van 2019 tot 2022.

Foto 2: Schermafbeelding van deel van de inleiding op het projectplan ‘Surrealistisch Doolhof’ van Brabant C door aanvrager ‘Peristal Tilburg’, 2018.

Advertenties

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Wat een goed artikel!

    Stemt tot nadenken, hoop ik.

    Groet,
    Ranti

    Ranti Tjan | EKWC

    10 september 2018 at 14:32

  2. Ter toelichting. Ik ben niet tegen Brabant C, integendeel, het ondersteunt prima initiatieven. Het heeft naar mijn idee wel degelijk een positieve invloed in de provincie. Maar ik ben wel tegen de onheldere en slecht gedefinieerde normen die Brabant C hanteert en waarmee het projecten ondersteunt. De onderbouwing en verantwoording kunnen anders. Dat vergroot de duidelijkheid.

    Zo gebruikt Brabant C de begrippen kunst en cultuur willekeurig door elkaar heen. Dat is ontzettend verwarrend. Kunst is cultuur, maar cultuur is niet altijd kunst. Bij kunst en cultuur horen afwijkende uitingen, functies en normen. Dat zou beter onderscheiden moeten worden. Omdat cultuur breder is dan kunst, is het in het belang van de onderliggende kunst dat die beter gedefinieerd wordt om niet -ook in de toekenning- ondergeschikt te worden gemaakt aan cultuur.

    In een uitwerking zou men zo uit kunnen komen op een andere verdeling. Niet een complex opgetuigde en onoverzichtelijke systematiek die alles probeert te vatten binnen een en dezelfde normering zoals nu waarin alle afzonderlijke aspecten per project moeten meetellen, maar een systematiek waarin afwijkende normen per hoofdcategorie worden gehanteerd. Omdat niet voor elke hoofdcategorie dezelfde normen hoeven te gelden.

    Te denken valt aan drie hoofdcategorieën: 1) cultuur; 2) kunst en 3) economie. Er kan dan vooraf per categorie een budget beschikbaar worden gesteld. Te denken valt bijvoorbeeld aan 40% voor cultuur, 25% voor kunst en 35% voor economie.

    Voordeel is dat de kunstuitingen en -projecten werkelijk uitgaan van de functies van kunst en werkelijk zijn wat ze zeggen te zijn. Ofwel, dat is ‘puurder’. En kunst er niet zoals bij het project Doloris aan de haren bijgesleept wordt omdat de systematiek van Brabant C dat oplegt en er een vals idee van kunst ontstaat.

    Voordeel is dat de kunstprojecten en -instellingen in de provincie beter dan onder de huidige subsidiesystematiek beschermd of gegarandeerd worden. Ook kan er dan eerlijker en directer, en zonder de huidige schijnbewegingen beter ingezet worden op cultuur en economie waar andere normen gelden dan bij de hoofdcategorie kunst. De toetsing per hoofdcategorie door de commissie wordt eenvoudiger, overzichtelijker en transparanter. En vooral: natuurlijker en minder geforceerd.

    George Knight

    12 september 2018 at 12:05


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: