George Knight

Debat tussen links en rechts

Gevraagd: publiek debat over de houdbaarheidsdatum van de traditionele godsdiensten

with 8 comments

Het is met dominante godsdiensten net als met autoritaire leiders. Het begint veelbelovend, maar na verloop van tijd komt de klad erin. Interne tegenspraak wordt uitgeschakeld en pluriformiteit verdwijnt achter de horizon. De doelmatigheid neemt af en de oorspronkelijke doelstelling om een land te ontwikkelen, de macht te delen en het welzijn van de bevolking te verbeteren wordt losgelaten. Alles wordt gericht op het plezieren en dienen van de leider. Zo gaat het ook met godsdiensten die in een continue machtsstrijd zijn gewikkeld met concurrerende godsdiensten en levensovertuigingen. De buitenkant (macht) verdringt de binnenkant (zingeving) en de gelovigen moeten de religieuze organisaties dienen zonder dat zij bediend worden.

Net zoals aan een autoritaire leider die zich richting dictatuur ontwikkelt (Vladimir Poetin, Recep Erdogan, Xi Jinping) een houdbaarheidsdatum of regeringstermijn van maximaal 8 jaar gesteld zou moeten worden om inteelt, corruptie, toe-eigening van overheidsgeld en vestiging van een alternatief privé machtscentrum tegen te gaan, zou ook een beperking moeten gelden voor autoritaire godsdiensten die zich richting monopolie of alleenheerschappij ontwikkelen (christendom, jodendom, boeddhisme, islam, hindoeïsme).

Hoe dat in de praktijk zou moeten gebeuren en welke voorwaarden aan godsdiensten gesteld zouden moeten om gecertificeerd te zijn is onduidelijk. Maar met het debat erover alleen al zou duidelijk worden gemaakt dat godsdiensten tijdgebonden zijn als constructies die politiek, cultureel en economisch afgebakend zijn. Net zoals autoritaire leiders de doorstroom in hun land blokkeren, geldt dat ook voor de dominante godsdiensten. Ze blokkeren het ontstaan van nieuwe godsdiensten die beter in hun tijd passen en er aansluiting bij vinden, en gelovigen onbevangener inspiratie kunnen bieden. Het eeuwenlange bestaan van traditionele godsdiensten die tot in de kern gewapend zijn voor de machts- en overlevingsstrijd vanwege de continuïteit is het blok aan het been voor de wereld geworden. Vernieuwing van godsdienst is nodig om het idee ‘godsdienst’ te redden.

Foto 1: Schermafbeelding van FB-post van Bart Fm Droog, 30 maart 2018.

Foto 2: De Katharen op de brandstapel: ‘Hij [Professor Raphaël De Keyser] vertelt ons de boeiende geschiedenis van Carcasonne, Montségur, les parfaits, les bonhommes… ‘Deus lo Vult!’, ‘God wil het’… een kruistocht tegen medechristenen die compleet strijdig was met het kerkelijke decreet van het concilie van Narbonne in 1054.’

Advertenties

8 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Vladimir Poetin, Recep Erdogan en Xi Jinping geloven zo sterk in hun eigen onmisbaarheid, dat ze zichzelf levenslange macht willen geven. Zodat ook zij de ineenstorting van hun Potemkin-rijken en hun eigen teloorgang nog mee zullen maken.

    André Horlings

    31 maart 2018 at 12:09

  2. Die houdbaarheidsdatum is zo’n drie generaties nadat een tekst werd opgeschreven.

    Die teksten kwamen namelijk voort uit een orale traditie, werden opgeschreven toen de gelovigen nog niet konden lezen en waren dus bedoeld voor de elite en de priesterkaste. Een verhaal dat iedereen kent ga je pas opschrijven als buitenstaanders er van moeten weten of als er steeds minder van de oorspronkelijke vertellers over zijn. Zo’n geschreven tekst markeert dus al het einde van een orale traditie.

    Bovendien waren ze nadrukkelijk bedoeld voor de mensen uit die tijd en niet voor ons, eeuwen later. Omdat wij de teksten niet begrijpen – al beweren onze priesters van wel – moet elke letter worden geïnterpreteerd en uitgelegd. Terwijl in hun eigen tijd iedereen wist waar het over ging.

    Een orale traditie is weg nadat er drie generaties tussen zitten. Er is dan immers niet eens een grootouder meer die het aan kleinkinderen kan vertellen.

    Manfred

    31 maart 2018 at 12:24

  3. @André
    Of hun rijken storten in bij hun dood.

    @Manfred
    Interessante invalshoek, je legt de houdbaarheidsdatum van een traditionele godsdienst bij 50 jaar. Grofweg wordt aangenomen dat een generatie zo’n 15 jaar is. Klinkt aannemelijk, goede werkhypothese.

    George Knight

    31 maart 2018 at 13:33

  4. @George

    Met generatie bedoel ik hier ik de gemiddelde levensverwachting van die tijd, dus 45 jaar?
    Het idee is dat als een ouder wegvalt, een grootouder nog verhalen kan doorgeven, maar als ook dat niet kan een familieverhaal verdwijnt. En als er dan nog een generatie wegvalt verdwijnt ook het verhaal uit de extended familie, de clan.

    De verhalen die men dan hoort zijn dan echt ‘van anderen’ en een onbenoembaar vroeger. En ik vermoed dat men toen ook zo tegen voorgelezen tekstverhalen aankeek. Niet als verhalen ‘van ons, het volk’ maar ‘van hullie, de elite’.

    Manfred

    31 maart 2018 at 14:04

  5. @Manfred
    Ok, misverstand. Onder generatie wordt meestal bedoeld de opeenvolging van leeftijdsklassen.

    George Knight

    31 maart 2018 at 14:13

  6. Geef mensen de vrijheid van meningsuiting terug ter voorkoming van te grote dominantie van religie in het openbare leven. Ik denk dat het vrijuit kunnen spreken de voor mensen meest voordehandliggende en natuurlijke manier is waarmee ongewenste dominantie bestreden kan worden. Lauren Southern mag Engeland niet meer in omdat ze publiekelijk opperde dat Allah wel eens een homoseksueel kan zijn. Wie durft er nog openlijk kritiek te leveren op de Islam?

    Greet

    31 maart 2018 at 16:12

  7. Aaaaaah…. het neo-atheïse is eindelijk geland in deze zompen en venen van Schelde, Maas en Rijn.
    Kan interessant worden, niet in de laatst plaats vanwege het fundamentalisme waarin het ongezellig uit de hand kan gaan lopen (en in de VS allang gelopen is).

    Kees Cornelder

    31 maart 2018 at 19:45

  8. @Kees Cornelder
    Nee, nee, dat is een misverstand. Religiekritiek heeft niets met atheïsme te maken. In elk geval beschouw ik mezelf niet als atheïst of neo-atheïst. Het lijkt wat simpel om kritische gedachten over het fenomeen godsdienst te reduceren tot een vermeend soort polemisch of zelfs fundamenteel atheïsme. Het gaat helemaal niet om atheïsme.

    Het debat hierover verdient een ruimere blik, zo lijkt me. Een open blik die ontsnapt aan de framing van de traditionele godsdienst en zelfs de kritiek erop in dat frame wil trekken. Maar toegegeven, voor volgers van traditionele godsdiensten is zo’n omslag moeilijk of mentaal nauwelijks te maken. Maar gezien de maatschappelijke ontwikkelingen is dat toch onvermijdelijk. De tijd zal het leren.

    George Knight

    31 maart 2018 at 20:47


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: