George Knight

Debat tussen links en rechts

‘The Square’ is een ontregelende satire op de Europese samenleving die aanzet tot nadenken

with 3 comments

Mijn belangstelling voor de film The Square (2017)  van de Zweedse regisseur Ruben Östland werd gewekt door recensies in Nederlandse media die het opvatten als een satire van de kunstwereld. Zoals Peter de Bruijn in NRC. Maar ‘The Square’ gaat evenmin over de kunstwereld als Apocalypse Now over het Amerikaanse leger of De Poolse Bruid over het agrarisch bedrijf gaat. The Square gebruikt de kunstwereld alleen als voorwendsel voor het stellen van vragen over de Europese samenleving. En een feature film heeft nu eenmaal eenheden van plaats, tijd en handeling nodig om de kijker mee te nemen. De recensies die deze film als een satire op de kunstwereld zien slaan daarom de plank mis. ‘De soms holle pretenties van de kunstwereld mogen ergerlijk zijn, erg belangrijk zijn ze niet’ zegt De Bruijn. Nee, dat klopt, maar daar gaat de film dus helemaal niet over.

The Square is een film die vragen stelt en de kijker een spiegel voorhoudt. Het zoekt een middenweg tussen compassie en naïviteit, tussen verbinden en verdelen, tussen optreden en wegkijken, tussen eigenwaarde en overgave, tussen realisme en idealisme. Dat is hoogst actueel en sluit aan bij het politieke debat over de spanning tussen heterogeniteit  en sociale cohesie, migratie en tweedeling. Het thematiseert ook de normen van de nieuwkomers die haaks staan op de normen van de oorspronkelijke bewoners. Het wordt toegespitst op de Zweedse samenleving die een graadje minder realistisch lijkt dan die in andere Europese landen.

Welbeschouwd kan ook deze film zich niet onttrekken aan de omgeving waarin het is geproduceerd. Film is hoe dan ook een commercieel product dat uit de kosten moet komen en daarom kunnen de makers ervan het thuispubliek niet van zich vervreemden. Dat vertaalt zich in losse draadjes die niet afgehecht worden. Maar vormelijke besluiteloosheid leidt niet altijd tot thematische besluiteloosheid. Zoiets kan voortkomen uit politieke lafheid, maar ook uit creatieve ambiguïteit die ruimte geeft om de film te laten ademen. Dat laatste lijkt hier het geval. The Square is al zo vol met spiegelingen, beeldspraak en vraagstellingen. Over bedelaars die de trottoirs van Stockholm veroverd hebben, over buitenwijken als no-go area en over een losgezongen elite die op zoek is naar een levensdoel. Deze winnaar van de Gouden Palm van Cannes 2017 zet aan tot nadenken en debat. Het is een ideale film voor mijmeringen over de stand van de Europese beschaving.

NB: The Square wordt in Nederland sinds 9 november 2017 uitgebracht door distributeur Cinemien. Hier zijn de zalen te vinden waar de film draait.

Advertenties

3 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. De film gaat inderdaad over veel meer dan de kunstwereld, maar dat wil niet zeggen dat die kunstwereld niet óók wordt gefileerd. The Square is m.i. één van DE films van 2017. Hier mijn recensie:
    http://www.polderlicht.com/uncategorized/spiegeltje-spiegeltje/

    john p.

    23 november 2017 at 15:12

  2. @John P.
    Ok. Omdat binnen de filmwerkelijkheid de kunstwereld de plaats van handeling is, is het onvermijdelijk dat de kunstwereld niet ook aan de orde komt. Dat is wat anders dan zeggen dat dit een satire op de kunstwereld is. Ik zeg overigens nergens dat de kunstwereld niet kritisch benaderd wordt, maar ik zou het geen fileren (‘tot op het bot of de graat’) noemen. In mijn visie is het instrumenteler en indirecter dat dat. We zijn het eens over het belang van deze film.

    George Knight

    23 november 2017 at 17:14

  3. The Square is de grote winnaar geworden bij de 30e European Film Awards, de Europese tegenhanger van de Oscars.
    De Zweedse tragikomedie, waarin Ruben Östlund het menselijk onvermogen blootlegt en tegelijkertijd zijn pijlen richt op de wereld van de beeldende kunst, won zaterdagavond in Berlijn zes prijzen: beste film, beste komedie, beste regie en montage (Östlund), beste acteur (de Deense tv-ster Claes Bang) en beste production design.

    https://www.parool.nl/kunst-en-media/the-square-grote-winnaar-bij-de-europese-oscars~a4544433/

    George Knight

    10 december 2017 at 12:10


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: