George Knight

Debat tussen links en rechts

Utrechtse Vredenburgplein: plek voor kunst. Succesvol project in de openbare ruimte?

with 4 comments

Update 20 september 2018: Er is kritiek op het kunstwerk ‘Markt Mozaïek’ van Jennifer Tee op het Utrechtse Vredenburgplein. De zichtbaarheid zou ontbreken en de half miljoen graniettegels zouden vervuild of lastig schoon te houden zijn. In de Utrechtse raad hebben SP en GroenLinks schriftelijke vragen gesteld. Zijn er fouten gemaakt en waren die te vermijden geweest? In een commentaar van 3 juni 2017 voorspelde ik de mislukking en legde die bij de tunnelvisie van het toenmalige stadsbestuur die te strikte randvoorwaarden aan de kunstenaars oplegde. Is dat niet de essentie van de problemen en zou daar het debat niet over moeten gaan in plaats van over de kosten en details van de uitvoering? Maar dat vraagt zelfreflectie van de raad. 

In een brief aan de Utrechtse raad informeert wethouder Victor Everhardt (D66) ‘over de voortgang van het traject ‘Kunst op het Vredenburgplein’ en de herinrichting van het plein’. Vijf kunstenaars zijn geselecteerd ‘door de kunstadviseurs van het Artistieke Team in samenwerking met een kunstbegeleidingsgroep (bewoners, (markt)ondernemers en andere gebruikers)’. Het zijn Krijn de Koning (Nederland, 1963), Jennifer Tee (Nederland, 1973), Inti Hernandez (Cuba, 1976), Lucas Lenglet (Nederland, 1972) en Jon Rafman (Canada, 1981). Everhardt is verantwoordelijk voor het stationsgebied en niet voor cultuur. Cultuurwethouder is Kees Diepeveen (GL). In het verlengde hiervan is de gemeente een publieksactie begonnen om dit project onder de aandacht te brengen. Ook niet-Utrechters met een email adres kunnen tot 19 juni een stem uitbrengen.

Kunst in de openbare ruimte is door de uiteenlopende belangen vaak een ongelukkige combinatie. Dat vertaalt zich in een stroperige besluitvorming met een groot aantal betrokkenen met uiteenlopende belangen. Dat maakt het in Nederland bijna onmogelijk om er een succes van te maken. Vaak wordt niet het artistiek beste project gekozen. En dit staat nog los van de voorselectie door een projectgroep waar economische, ruimtelijke en politieke belangen moeten worden afgewogen zonder dat dit in de openbaarheid komt.

Ook het Vredenburgplein als ‘Plek voor Kunst’ is een weerbarstig project. De aap komt uit de mouw in de randvoorwaarden die Everhardt in zijn brief schetst: ‘De opdrachtomschrijving (..) is afgestemd op de diverse randvoorwaarden die op het plein van toepassing zijn zoals het tijdig kunnen realiseren van 65 standplaatsen, 14 bomen en voldoende zitgelegenheid. Hierover zijn ook afspraken gemaakt met de markt, initiatiefnemers, ondernemers en aanwonenden.’ De kunstenaars zijn met deze opdracht aan handen en voeten gebonden en kunnen niet ‘royaal’ uitpakken. Door de randvoorwaarden wordt het kunstwerk bij voorbaat ingeperkt. Vooral in volume. Niet dat kunstenaars die in de openbare ruimte werken dit niet gewend zijn, maar als voorwaarden te beperkend zijn verschuift de aandacht naar de vraag welke belangen ermee gediend worden. Een en ander roept vooral de vraag op waarom niet voor een plek in het centrum van Utrecht is gekozen waar voorwaarden minder beperkend zijn en de kunstenaars beter kunnen uitpakken. Met een beter kunstwerk tot gevolg.

Daarbij komt dat op de ruimtelijk denkende Krijn de Koning na de geselecteerde kunstenaars als een vorm van micky mousing kiezen voor het vanzelfsprekende en dat herhalen. Ze verliezen zich in sociaal gerichte kunst die onnodig fragmenteert op een toch al zo lastig plein. Ze voegen geen extra dimensie (beeldbepalend, herkenbaarheid, architectonische stevigheid) toe aan de plek of durven daar haaks op te staan, maar herhalen wat het al is: een ontmoetingsplek. Daardoor verzuipt hun kunst in de plek tussen de bouwvolumes. De Koning valt te prijzen omdat hij er als enige naar streeft om een beeldend werk te maken dat de functie van de plek niet herhaalt, maar overstijgt. Maar ook hij heeft het te stellen met beperkende randvoorwaarden.

Stemmen kan hier tot en met 18 juni 2017.

Advertenties

4 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Communicatie orgaan van de Utrechtse Bewonersbelangengroep “Herinrichting Vredenburgplein”
    http://herinrichtingvredenburgplein.nl

    George Knight

    3 juni 2017 at 23:05

  2. Een groep Utrechters is niet blij met de vijf ontwerpen waarop gestemd kan worden voor het Vredenburgplein. “Ik weiger het beste van het slechtste te moeten kiezen”, zegt Wouter van Dam. Hij ziet liever een fontein in de vorm van het oude kasteel Vredenburg op het plein en is daarom een eigen initiatief gestart.
    https://www.duic.nl/algemeen/onvrede-nieuw-initiatief-vredenburgplein/

    George Knight

    14 juni 2017 at 20:41

  3. Petitie: ‘RED VREDENBURG, WEL KUNST! NIET DIT!
    http://www.petitie24.nl/petitie/1041/red-vredenburg-wel-kunst-niet-dit

    George Knight

    14 juni 2017 at 20:44

  4. Wat is er mis gegaan in de uitwerking van idee naar uiteindelijke realisatie? Het gekozen werk van Jennifer Tee heeft in uitvoering het punt bereikt dat men als wandelaar over Vredenburg een goed beeld krijgt van het eindresultaat. Want al wekenlang zijn stratenmakers druk in de weer met de realisatie van het mozaïek. En dat eindresultaat valt erg tegen. In tegenstelling tot de gelikte visuals waarmee het kunstwerk gepresenteerd werd aan het publiek is het als passant niet duidelijk wat de kunstenaar tracht uit te beelden. Nu wordt duidelijk dat het kunsteerk alleen herkenbaar is als men vanaf grote hoogte het plein kan overzien. De wandelaar of gebruiker van het plein mist gewoonweg dat overzicht. Daar komt nog bij dat de gekleurde granietstenen te weinig contrast opleveren om vanaf de grond te herkennen wat men ziet. Wat is hier mis gegaan? Dat lijkt me een terechte vraag als men bedenkt dat dit project 250 000 000 euro heeft gekost.

    Langhout

    27 augustus 2018 at 15:49


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: