George Knight

Debat tussen links en rechts

Kiezen tussen D66 en GroenLinks. Hoe de stemkeuze beredeneren?

with 6 comments

look_outs_aboard_hms_ashanti_whilst_escorting_a_russian_convoy_march_1942-_a8202

Gisteren vroeg iemand me op FB wie goed en wie slecht is. Dat naar aanleiding van m’n commentaar op de brief van Mark Rutte en de selectieve hufterigheid die ik met velen daarin las. De laatste 24 uur wordt die hufterigheid van de VVD nog eens extra benadrukt door de nieuwste ontwikkelingen over de Teevendeal (‘de bonnetjesaffaire’) als gevolg van de onderzoeksjournalistiek van Bas Haan van Nieuwsuur. Het verschil tussen mooie verkiezingspraatjes en de werkelijkheid, tussen schijn en wezen, kan bijna niet groter zijn. De timing zit de VVD tegen. De mooie woorden van Rutte tonen nog potsierlijker en meer misplaatst dan ze al waren.

Iemand schreef op FB: ‘Iedereen moet maar zijn eigen keuze maken, de politiek is toch niet te vertrouwen.’ Daar antwoordde ik op: ‘Nou, dat is weer te veel van het goede. Het gaat om het verschil tussen goede en slechte politiek.’ Waarop dus de vraag aan me gesteld werd wat dan goede en slechte politiek was. Ik kwam niet weg met het antwoord dat iedereen dat maar voor zichzelf moet uitmaken. Uiteindelijk antwoordde ik: ‘Ik kan hooguit zeggen welke partijen op dit moment op m’n shortlist staan. Dat zijn D66 en GroenLinks. Maar ik zou daarmee niet willen suggereren dat dat goede partijen zijn.’ Met de belofte om dat nader toe te lichten. 

Partijen in het politieke landschap van Nederland lijken nog meer dan anders in te delen in tegenstellingen die niet exclusief zijn. Anders gezegd, partijen kunnen op de ene tegenstelling niets gemeenschappelijk hebben, maar op een andere tegenstelling raakvlakken of overeenkomsten vertonen. Dat maakt het vergelijken van partijen lastig. De volgende tegenstellingen zijn aan te wijzen als de belangrijkste kenmerken: 1) links-rechts (sociaal-economie); 2) progressief-conservatief (sociaal-cultureel; identiteit); 3) pro- en anti-EU; 4) religieus-vrijzinnig; 5) democratisch-anti-democratisch; 6) kwaliteit en doelmatigheid van leider en partijorganisatie.

Niet iedere kiezer vindt voor de eigen afweging hetzelfde kenmerk even belangrijk. Waar de één de relatie tot de EU vooropzet, zet de ander de economische situatie centraal. Of het religieuze karakter van de partij of het idee over identiteit en nationalisme. En op een bepaald kenmerk kan men natuurlijk ook verschillend denken.

Op mijn huidige shortlist fungeren de twee als links-liberaal te omschrijven partijen D66 en GroenLinks (GL). Ze hebben veel gemeen, maar verschillen ook sterk. Ze zijn de twee meest uitgesproken pro-EU partijen (3). Sociaal-economisch is D66 rechts en GL links (1). Sociaal-cultureel zijn ze allebei progressief (2). Ook zijn ze vrijzinnig (4). D66 is een door en door democratische partij, GL kent anti-democratische elementen. Of liever gezegd D66 steunt het idee van democratie onvoorwaardelijk, terwijl daar bij GL met een oude kern van anti-democratische kaderleden twijfel over bestaat (5). D66 is een coherente partij met een niet al te aansprekende leider, terwijl GL een onsamenhangende partij met gefragmenteerd gedachtengoed en een sterke leider is (6).

Deze opsomming geeft aan hoe lastig kiezen het al is tussen twee partijen die programmatisch dicht bij elkaar liggen. Het is niet makkelijk te beantwoorden wat een kiezer het zwaarste moet laten wegen. Tegen het einde van een campagne wordt de inschatting van de kwaliteit van partij en leider steeds belangrijker. Hoe opereren ze strategisch en sorteren ze verstandig voor op de onderhandelingen na de verkiezingen? De PVV kan de grootste of op een na grootste partij worden, maar heeft zich buitenspel gemanoeuvreerd door een harde politieke en persoonlijke toon naar de andere partijen. Fouten worden afgestraft en kiezers haken graag aan bij een leider of partij die het beeld van een winnaar vertoont en perspectief heeft voor na de verkiezingen.

Als Jesse Klaver (GL) zich in m’n ogen niet waarmaakt of de beslissing neemt om de toenadering van de PvdA en SP te gedogen en goed te praten zal ik in gedachten GL van mijn shortlist schrappen. Als Alexander Pechtold (D66) teleurstelt in debatten of interviews dan maakt dat nog geen verschil omdat zijn kwaliteit niet de reden is dat D66 op mijn shortlist staat. Maar als D66 als partij beslissingen neemt over vrijzinnigheid, de EU of directe democratie die afwijken van wat ik van die partij op z’n minst verwacht, dan schrap ik D66. Nieuwe partijen kunnen op m’n shortlist komen als ze de kenmerken vertonen die ik van een partij verwacht. Rechts-populistische of christen-democratische partijen zullen dat niet zijn omdat die voor mij de verkeerde kenmerken vertonen. Als op 15 maart 2017 geen enkele partij meer op mijn shortlist blijkt te staan, dan ga ik niet stemmen. Niet door een tekort aan politieke interesse, maar vermoedelijk door een teveel eraan.

Foto: Uitkijkposten aan boord van HMS Ashanti dat een Sovjet-convooi escorteert, maart 1942.

Advertisements

6 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Door uitsluiten van de VVD nu als voorwaarde voor een lijstverbinding te stellen is er sprake van een andere situatie dan op het congres, zegt een woordvoerder van de partij. Afgelopen weekend reageerde de SP ook al enthousiast op een voorstel van PvdA-leider Lodewijk Asscher om de linkse samenwerking voor de verkiezingen nieuw leven in te blazen. De vice-premier wil een progressief pact sluiten om te zorgen voor meer vaste banen. De PvdA en SP hopen ook in dit geval dat GroenLinks aanhaakt.
    http://www.ad.nl/binnenland/sp-wil-toch-lijstverbinding-met-pvda-en-groenlinks~a8484979/

    George Knight

    25 januari 2017 at 15:29

  2. Bedankt voor het delen van uw inzichten op het complex stemming keuzes die we worden geconfronteerd met hier in Nederland! Net als u, ik worstel ook die mijn beslissing. Eén ding hoewel ik wel weet is dat ik dit jaar stemmen. Het is te belangrijk, vooral als je hopen op een meer sociale en liberale leiderschap.
    Ik ben oprecht drang om nog naar het stemhokje en kies je partij die het dichtst bij uw waarden.

    Amir Khan

    13 februari 2017 at 12:05

  3. Kun jij gedacht lezen? Mooi verwoord!

    Linda

    8 maart 2017 at 21:33

  4. Hear hear, dank voor deze inzichtelijke vergelijking.
    Laten we hopen dat beide partijen u niet teleurstellen. Mocht uw shortlist toch leeg raken, dan wil ik u toch op het hart drukken te gaan stemmen. Als mensen met matige interesse of kritisch denkvermogen wel gaan stemmen en mensen die zich er in verdiepen niet, dan maak ik me ernstig zorgen om de politieke toekomst van dit land.

    Kyra

    12 maart 2017 at 08:46

  5. “Deze opsomming geeft aan hoe lastig kiezen het al is tussen twee partijen die programmatisch dicht bij elkaar liggen.”

    Los van gedragskenmerken, die het meest in het oog springen op televisie, heb je ook een slag dieper gekeken naar de beide partijprogramma’s, die je ‘programmatisch dicht bij elkaar’ vindt liggen?
    Als er iets niet dichtbij elkaar ligt zijn het die actuele 2017-2021 programma’s wel.

    Wat misschien nog wel dicht bijeen ligt is een progressieve wens tot hervormingen, maar daar houdt de vergelijking wel zo’n beetje op.

    Toch nog gestemd, George?

    dutchguy1958

    19 maart 2017 at 11:16

  6. @Dutchguy
    Ja, toch nog gestemd. Uiteindelijk op D66 met pijn in de maag over de fletse sociale dimensie van die partij. Maar de Europese veiligheidssituatie en de EU heeft me over de streep getrokken. Daar zie ik op dit moment de grootste bedreiging voor Nederland. Met autoritaire leiders als Putin of Erdogan die Nederland en de EU willen verzwakken. De EU en de Europese veiligheidssituatie die tot mijn grote verbazing totaal niet aan bod zijn gekomen in de campagne.

    De analyses van en commentaren op de verkiezingsuitslag verbazen me evenzeer. Er circuleren veel makkelijke meningen zoals het commentaar van Bas Heijne in NRC dat ik tekort vind schieten. Gematigd-rechts (CDA-VVD) zou het populisme van radicaal-rechts (PVV) en extreem-rechts (FvD) hebben overgenomen. Hij noemt dat identitair rechts. Daar kunnen conservatief-links (SP) en zwalkend-links (PvdA) nog bijgevoegd worden als partijen die zich populistisch uiten.

    Maar Heijne vergeet dat radicaal- en extreem-rechts niet is doorgebroken en dat politieke retoriek iets anders is dan het oprekken van de rechtsstaat of het verkrachten van de democratie of het politieke bestel zoals Trump op dit moment probeert te doen. Dat is toch van een andere orde. En sociaal-economisch liggen in Nederland coalitieland alle partijen bij elkaar. Een onderzoek wijst uit dat er minder dan 2% verschil zit in de bestedingen zoals die uit de programma’s blijkt.

    George Knight

    19 maart 2017 at 13:21


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: