George Knight

Debat tussen links en rechts

Het spook van het xenofobe populisme waart door Europa

with 7 comments

andrei-rublev-1966-006-mongol-torch-00n-0hs

Een spook waart door Europa. Het spook van het xenofobe populisme. Zo zou het manifest van de anti-liberale democratie kunnen beginnen, zoals het Communistisch Manifest uit 1848 van Friedrich Engels en Karl Marx begon. Strijden tegen een schim is lastig. Want per definitie bestaat een fantoom, een droombeeld, een hersenschim niet. Het is illusie en betovering tegelijk. Spoken kunnen alleen bestreden worden met spoken.

Analyses over het xenofobe populisme leggen de opkomst van de oorzaak ervan in een samenleving die is doorgeschoten in abstracties. Wat wil zeggen een onstoffelijke laag in de samenleving die onzichtbaar tussen de mensen en de samenleving is geschoven. Waardoor ze van hun eigen omgeving vervreemd zijn. Dat is de theoretisering van de globalisering, de economisering van de politiek, het neoliberalisme of de rationalisering.

Het xenofobe populisme is nationalistisch van aard en gaat voor etnische eenheid, claimt van bovenaf namens ‘het volk’ te spreken en zich tegen ‘de elite’ te verzetten. Het wil de representatieve democratie vervangen door volkssoevereiniteit en zich als woordvoerder van dat volk opwerpen. Het xenofobe populisme ondermijnt het idee van streven naar waarheid en universalisme die voor allen als overkoepelende,  voorspellende waarde geldt en vervangt dat door een idee van context dat de waarheid op voorhand probeert te construeren.

Jan Terlouws toespraak voor DWDD geeft aan hoe wereldvreemd oplossingen kunnen zijn : ‘Ik zeg tegen alle politici in Nederland en in het buitenland: mensen wees integer, wees onkreukbaar en vooral draag uit dat je er bent om het publieke belang te dienen.’ Was het maar zo simpel. Probleem is dat de meeste politici niet onkreukbaar kunnen zijn omdat ze bezit zijn van belangengroepen. Of gevangen zitten in partijpolitiek. Zo cynisch is het. Terlouw is overigens minder naïef in zijn analyse dan in zijn hoop voor de toekomst als hij perfect de spanning tussen theorie en praktijk beschrijft met een verwijzing naar Hillary Clinton: ‘Die heult met Wall Street en vertelt het ons niet. Ik vertrouw de politiek niet.’ Zij kon zich niet aan haar eigen schaduw onttrekken, zoals Donald Trump dat evenmin kan. Beide kandidaten zijn bezit van big money. Doorgaans kunnen politici niet integer en onkreukbaar zijn en het publieke belang dienen omdat ze bezit van specifieke belangen zijn. Zoals multinationals, grote buitenlandse mogendheden of banken die de politici chanteren.

Wat is het andere spook dat het spook van het xenofobe populisme kan bestrijden? Hoe moet dat opgetuigd worden om de liberale democratie zoals we die kennen te behouden, en te hervormen? Waar is het personeel ervoor als traditionele beroepspolitici niet vrij genoeg meer zijn om te handelen in het algemeen belang? Hoe kan dat spook zowel de onzichtbare laag tussen mensen en samenleving opruimen en ze hun eigen omgeving teruggeven als het spook van het xenofobe populisme verslaan dat mensen uit eigenbelang schijnoplossingen voorhoudt? Het is een zoektocht naar vaardige en integere politici die geen bezit zijn van multinational, bank, denktank, vakbond, werkgeversorganisatie, vreemd land of eigen partij. Het is een veeleisende speurtocht.

Gevestigde partijen hebben de dreiging van het xenofobe populisme nog steeds onvoldoende begrepen. Ze zien de ernst van de situatie niet of zijn niet in staat om over te schakelen naar een noodscenario. In de PvdA verzetten Samsom en Asscher in een potsierlijke leiderschapsverkiezing de stoelen op het dek van de Titanic.

Bijkomend voordeel is dat het Nederlandse xenofobe populisme met PVV, VNL, FvD en GeenPeil vier partijen heeft die zich namens hetzelfde volk opwerpen. Dat is ongeloofwaardig omdat Nederland geen vier volkeren heeft. Partijen moeten verjongen, maar met behoud van ervaring twintigers en dertigers in de bovenste helft van hun kieslijst zetten. Ze moeten een combinatie van politieke partij en burgerbeweging worden. Vanwege de ongebondenheid heeft progressief Nederland een bijzondere rol om over partijgrenzen en -belangen heen een visioen voor de toekomst te ontwikkelen dat het spook van het xenofobe populisme doet verdwijnen. Het kan, maar hoe het moet worden aangepakt is nog niet uitgewerkt. De overtuiging is bouwstof voor spoken.

Foto: Andrei Roeblev (1966) van Andrei Tarkovsky.

Advertisements

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Welk een warboel is dit stuk!

    ‘Dat is ongeloofwaardig omdat Nederland geen vier volkeren heeft.’
    Waar gaat dat nou toch over? Zoveel mensen zoveel meningen en dat is nog nooit anders geweest. Maar blijkbaar propageert u het één mening stelsel, mja, dat werkte door de geschiedenis heen erg goed.

    Mensen hebben meningen en daar hoort een open debat bij. Dat wegzetten als zijnde xenofobie, dát is pas wereldvreemd!

    toetssteen

    6 december 2016 at 22:11

  2. @toetssteen
    Als vier partijen die onderling van elkaar verschillen allen zeggen namens het volk te spreken, dan heeft Nederland vier volkeren nodig. Zo moeilijk is dat toch niet te bevatten?

    Ik ben voor een open debat. Het zijn populistische partijen als de PVV, VNL, FvD en GeenPeil die menen namens het volk te spreken -en zich daardoor beperken- die per definitie niet voor een open debat zijn.

    Het xenofobe aan populistische partijen is dat ze uitgaan van begrippen als nationale identiteit, volkseigen, etniciteit, religieuze homogeniteit, de natiestaat, (de angst) voor het eigene (oikofobie; thuisgevoel), (de angst) voor het multiculturalisme, de afwijzing van hedendaagse kunst, en dat centraal zetten in hun programma. Op GeenPeil na, dat geen programma heeft. Dat is angst voor wat vreemd is. Daarom zijn het xenofobe populistische politieke partijen die zich als zodanig profileren. Dat vaststellen is signaleren wat ze zijn en benoemen wat overeenkomt met hun politieke programma. Meer is het niet.

    George Knight

    6 december 2016 at 22:52

  3. Elke partij zegt voor het volk te spreken, daarom worden ze ook gekozen.
    Xenofobie is een absoluut losstaand begrip dat alleen in bepaalde bovenkamers een groot item is. Ik ben niet bepaald een Germaan, nooit enig probleem ondervonden. Mijn schoonpa, hij is helaas al overleden, mediterraan, nooit enig probleem. Mijn schoondochter, Chinees, ja ik ben xenofoob, ervaart nooit enig probleem in dit prachtige vrije land. Haar vriendin (Indiaas), gehuwd met een blonde Germaan, sprak binnen een jaar beter Nederlands dan derde generatie ‘vul maar in’. O ja, ze had ook meteen werk (Engels tot aan haar gelakte nagels beheersen en natuurkundige zijn werkte wel mee natuurlijk…)

    George, u haalt zaken door elkaar en get lost met die banale term populisme! Dat slaat echt als een tang op een varken. Elke politicus is een populist.

    toetssteen

    7 december 2016 at 23:10

  4. @toetssteen
    Niet elke partij zegt voor het volk te spreken. Partijen die ontstaan zijn tijdens of uit de verzuiling zeggen juist de belangen voor een specifieke doelgroep te behartigen. Niet ‘het volk’ als geheel.

    Dat is het verschil met populistische partijen die dat wel claimen. En populistische politici. Ze beroepen zich op een moreel gelijk over dat volk dat niet onderhandelbaar of bespreekbaar is. Daar ontsporen ze.

    Niemand zegt dat u xenofoob bent. Ik begrijp niet wat de verwijzingen naar uw achtergrond met de stellingname van populistische partijen te maken heeft.

    George Knight

    8 december 2016 at 00:00

  5. Als Populisme inhoudt dat de wil van het volk wordt uitgevoerd, dan is populisme een goede zaak.
    Rechtse populisten dienen een andere meester dan de linkse ( populisten ?).
    Alleen een partij die het Systeem wil veranderen, kan men niet onder het populisme scharen.
    Roberto

    Roberto la Verita

    8 december 2016 at 12:37

  6. @Roberto
    Probleem in de retoriek van de populisten is dat er niet één homogeen volk bestaat. Het is een goede zaak dat de kloof tussen politiek en burger wordt verkleind. Onder meer door de macht van de politieke partijen in te perken. Maar of de populisten nou werkelijk gaan voor het verkleinen van die kloof betwijfel ik. Ze scheppen eerder verdeeldheid door delen van de bevolking tegen elkaar op te zetten.

    Een links-populistische partij als de SP kiest een andere opstelling. Het kent niet dezelfde mate van xenofobie als de rechts-populistische partijen. Maar dat de SP al decennia worstelt met dit aspect maakt de moeizame omgang van de partij met de brochure en partijnota ‘Gastarbeid en Kapitaal‘ (1983) van Anton Constandse duidelijk.
    https://sptransparant.wordpress.com/gastarbeid-en-kapitaal/

    George Knight

    8 december 2016 at 12:51

  7. George,
    Als Gastarbeid en kapitaal leest, dan lees je de oorzaak en gevolg van het binnen halen van de gastarbeiders, de oorzaak hebben we gehad, het gevolg daar zitten we nu mee opgescheept.
    Een goede SPer zal zich niet tegen buitenlanders keren, en lijd ook niet aan Xenofobie, daar zij als geen ander weten wat de oorzaken zijn.
    Roberto

    Roberto la Verita

    8 december 2016 at 13:43


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: