George Knight

Debat tussen links en rechts

Armando kapt definitief met Museum Oud Amelisweerd

with 3 comments

120

De 87-jarige beeldend kunstenaar en alleskunner Armando is het gemarchandeer met cijfers en de slechte vooruitzichten van de exploitatie definitief beu –feitelijk tekort over 2015 was 230.382 euro-. Hij is van plan te kappen met de Stichting Museum Oud Amelisweerd, aldus een bron uit zijn directe omgeving. Hij meent dat hij bij het Cobra Museum in Amstelveen beter op zijn plaats is en dat dat museum beter bij hem past.

Het is hier al eerder beweerd, de liefde tussen Armando en de Stichting Museum Oud Amelisweerd is minder diep dan het publiek en de Stichtse politiek denken. Toch een essentieel aspect omdat kunstenaar en collectie Armando een basis onder het Museum Oud Amelisweerd leggen. De openstelling van de Armando Collectie is naast het Chinees behang en de historische buitenplaats Oud Amelisweerd één van de doelstellingen van de Stichting. Als de medewerking van Armando wegvalt, dan valt één van de doelstellingen onder het Museum Oud Amelisweerd weg. Al is het maar in de marketing en publiciteit. Omdat het onderbrengen van het werk van Armando de overwegende reden was voor de oprichting van het Museum Oud Amelisweerd in Bunnik valt met het wegvallen van Armando’s medewerking ook de logica weg onder het Museum Oud Amelisweerd.

Niet onmogelijk is echter dat Armando opnieuw onder druk wordt gezet door bestuur en directeur van de Stichting Museum Oud Amelisweerd en de Armando Stichting om terug te komen op zijn voornemen. Het gebeurde eerder. Er spelen belangen die niet synchroon lopen met de belangen van Armando. In januari 2014 schreef ik in een commentaar: ‘Er was sprake van een dubbele gijzeling. Armando werd gegijzeld door het Armando Museum en had geen behoefte om na Amersfoort nog een nieuwe stap te zetten. Tony de Meijere die incidentele bruiklenen voor tentoonstellingen aan het Armando Museum gaf, maar daar op een gegeven moment uit ongenoegen mee stopte, gaf haar opgeslagen collectie in bruikleen bij het Kröller-Müller Museum. Zijn ongenoegen liep zo hoog op dat Armando voorjaar 2011 zijn collectie weghaalde bij het Armando Museum. Dat betekende het einde aan alle plannen. Armando ging na druk uiteindelijk overstag. Vanuit die positie kon het Armando Museum als enige kandidaat de gemeente Utrecht gijzelen.’

Ondersteunend voor dat sluimerend ongenoegen, de stroeve relatie, en de onmacht om zich te onttrekken aan de gijzeling door de Stichtingen die hem menen museaal te kunnen vertegenwoordigen zijn uitspraken van mensen uit Armando’s omgeving. Zoals oud-hoofdconservator Rini Dippel die zich in 2011 vernietigend uitsprak over de Armando Collectie in landhuis Oud Amelisweerd waarvan de logica haar ontging. En zoals gezegd ex-echtgenote Tony de Meijere die in 2010 haar omvangrijke, persoonlijke verzameling in langdurige bruikleen aan het Kröller-Müller Museum gaf met de belofte deze aan het museum na te laten.

De politieke betekenis van Armando’s voornemen om uit dat conglomeraat van Stichtingen met hun zakelijke en personele belangen te stappen is zo groot als de Stichtse politiek het zelf wil maken. Wel valt nu in het debat over de toekomst van Museum Oud Amelisweerd het argument weg dat Armando een plek moet worden geboden. Die plek ziet Armando eerder voor zichzelf weggelegd in het Cobra Museum of het Kröller-Müller Museum. Met als basis een gedegen wetenschappelijke, financiële en minder gebrekkige omgeving om gepresenteerd te worden. In de collecties van Centraal Museum en Stedelijk Museum is belangrijk werk uit vroegere periodes van hem opgenomen. Museum Oud Amelisweerd voegt daar niets aan toe, maar verstoort eerder het beeld van Armando en zijn werk zoals de kunstenaar dat zelf wil geven aan de buitenwereld.

Armando’s afscheid van Museum Oud Amelisweerd hoeft niet het einde aan de culturele bestemming van landhuis Oud-Amelisweerd te betekenen. Verre van dat. De gemeente Utrecht heeft er meer dan 1,6 miljoen euro in geïnvesteerd. Daarbij stonden twee uitgangspunten centraal. Namelijk dat het vastgoed en de huidige exploitant niet per definitie aan elkaar gekoppeld zijn. En dat een terugvaloptie is voorzien als de huidige exploitant Stichting Museum Oud Amelisweerd het niet redt. Utrechtse en Amersfoortse raadsleden en statenleden in de provincie Utrecht moeten tot zich door laten dringen dat het streven naar een optimale oplossing voor de culturele bestemming van landhuis Oud-Amelisweerd niet met alle geweld het vasthouden aan de huidige exploitant is. De fase in het debat over de toekomstige bestemming lijkt nu bereikt dat het vasthouden aan de huidige exploitant de continuering van een culturele bestemming juist in de weg staat.

Foto: Armando, Le canard serie, 1954; inkt en krijt op papier, 68 x 53 cm.

3 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Het is een mooi museum het MOA. De werken van Armando doen het er goed in het prachtige (schuldige) landschap en tegen het Chinese behang. De vraag is of Armando als kunstenaar voldoende aantrekkingskracht heeft om zoveel mensen naar het museum te krijgen dat het rendeert. Dat betwijfel ik. Met geen enkele vorm van gijzeling krijg je het museum kostendekkend.
    Wat dan te doen met deze locatie? Het is een prachtige plek, mensen komen er graag, de Veldkeuken is erg gevestigd en doet het er goed. Een beetje ondernemer kan er een succes van maken maar dan moet je de kunstzinnige aspiraties (deels) laten varen.

    Paul Voors

    22 november 2016 at 21:53

  2. @Paul Voors
    Het landhuis Oud Amelisweerd is inderdaad een mooie locatie die dankzij het initiatief van de gemeente Utrecht en medewerking van het Centraal Museum, de Rijksdienst Cultureel Erfgoed en anderen zoals Restauratie Atelier Limburg en de huidige exploitant prachtig is opgeknapt. Ofwel, is behouden gebleven voor de toekomst.

    De meningen verschillen over de aantrekkingskracht en kunsthistorische waarde van de combinatie van Chinees behang, historische buitenplaats en het werk van Armando. Met velen vind ik het werk van Armando er niet op z’n plaats. Waarbij het vroege werk wat velen kunsthistorisch het meest interessante en beste werk vinden eerder op z’n plaats is in een meer industriële of stedelijke omgeving. En als je wil aansluiten bij Armando’s werk dat verwijst naar het schuldige landschap en de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog, dan kom je eerder uit bij een plek als Kamp Amersfoort. Beeldend gezegd, Armado hoort binnen die logica thuis aan de bosrand, half verscholen en half zichtbaar, maar niet diep verscholen in het bos van Bunnik. Dat een heel andere geschiedenis kent en het hoogtepunt vindt in het Chinese behang uit de 18de eeuw. Maar ik weet dat anderen de combinatie wel gelukkig vinden.

    In 2010 pleitte het Amersfoortse CU-raadslid Simone Kennedy voor verplaatsing van het Armando Museum naar Kamp Amersfoort. Wat bleek? De optie was door de toenmalige wethouder Barendregt niet eens onderzocht. Zoals in dit dossier vele voor de hand liggende opties niet werden onderzocht of met een gemeenteraad gedeeld, maar door colleges telkens onomkeerbare stappen werden gezet zonder vooroverleg met de gemeenteraad. De beslotenheid en geheimzinnigheid had funeste gevolgen voor de keuze van de bestemming en de exploitant. Tunnelvisie is het kenmerk van dit dossier.
    http://amersfoort.christenunie.nl/k/n28425/news/view/458021/455787/weblog-simone-kennedy-armando-en-amersfoort.html

    Ik zou het betreuren dat als in de komende maanden door de plaatselijke en lokale politiek de consequentie wordt getrokken dat het draagvlak onder het huidige Museum Oud Amelisweerd verdwenen is -of: nooit aanwezig is geweest- dat betekent dat de kunstzinnige aspiraties voor de culturele bestemming van het landhuis moeten verdwijnen. Ik zie het exact andersom. Een nieuwe exploitant kan juist revitalisatie en het opkrikken van de kunstzinnige ambitie inhouden.

    Maar de inschatting ervan is lastig. Het probleem is dat de Stichtse politiek in dit dossier al sinds november 2010 zo goed als blind vaart en zich door toevalligheden heeft laten leiden. De restauratie van het landhuis door de gemeente Utrecht kan ook opgevat worden als iets wat de politiek vaker overkomt als het over kunst gaat. Namelijk dat er wel bereidheid bestaat om een vast omlijnde projectsubsidie te reserveren, maar het draagvlak of de politieke durf ontbreekt om zich te committeren aan de exploitatie vanwege iets wat delen van de partijpolitiek ziet opdoemen als een schrikbeeld: het open einde.

    Nodig is dus dat vooral het Utrechtse gemeentebestuur eindelijk haar huiswerk gaat doen dat een vorig college eind 2010- voorjaar 2011 naliet om te doen of niet in staat was te doen. En nu eindelijk eens gedegen inventariseert wat beredeneerd vanuit de plek en de (kunst)historie de meest geschikte culturele bestemming voor landhuis Oud Amelisweerd is. Die keuze volgde mede uit een bestuursopdracht van de toenmalige cultuurwethouder aan de directeur van het Centraal Museum -toendertijd de beheerder van het landhuis- maar werd vertroebeld door de belangenverstrengeling van deze directeur met de toenmalige coördinator van het Armando Bureau. Nu de directeur van het Museum Oud Amelisweerd. Dit aspect alleen al zou ethisch-bestuurlijk een reden geweest moeten zijn om het Armando Museum niet naar landhuid Oud Amelisweerd te verhuizen. Het is een raadsel waarom de toenmalige Utrechtse raad dit niet op principiële gronden heeft afgewezen en de toenmalige cultuurwethouder niet heeft teruggefloten en heeft verzocht om een ethisch aanvaardbare exploitant te zoeken.
    https://georgeknightlang.wordpress.com/2012/02/17/belangenverstrengeling-oud-amelisweerd-in-openbaarheid/

    Het andere aspect van de keuze volgde evenmin uit de logica van de plek en de collectie van Armando, maar werd ingegeven door een bestuurlijk probleem in Amersfoort. Het toenmalige college van Amersfoort zegde in 2010 eenzijdig het convenant uit 1998 met Armando en mw. Tony de Meijere op over de vestiging van het Armando Museum in Amersfoort. Oud-gemeentesecretaris en toenmalig directeur van cultuurkoepel Amersfoort-in-C Gerard de Kleijn betittelde dat in juni 2010 als onbehoorlijk bestuur. Het ongenoegen van Armando en Tony de Meijere om zich te distantiëren van de Armando organisatie vindt in deze eenzijdige opzegging van het convenant een basis.
    http://www.destentor.nl/regio/harderwijk/verbijstering-over-uitstel-armando-museum-1.3139119

    Kortom, in dit dossier is nooit een positieve keuze gemaakt voor de Armando Collectie in Oud Amelisweerd. Het was een deal tussen Amersfoort en Utrecht die buiten de openbaarheid werd gesloten en de gemeenteraden op een onzorgvuldige en weinig democratische manier buiten de besluitvorming hield. Dus de keuze is bestuurlijk nooit passend getoetst. Daarnaast was een gevolg van deze geparachuteerde keuze dat de randvoorwaarden voor dit museum vanaf het begin slecht waren, maar om politieke redenen werden weggewimpeld.

    Wat is dan wel het perspectief voor de culturele bestemming van landhuis Oud Amelisweerd door een nieuwe exploitant? Dat moet uit een inventarisatie en rondgang blijken. Maar een goed uitgangspunt is een (kunst)historische bestemming die goed aansluit bij de plek. Dat varieert, maar te denken valt aan een Europees Museum voor Chinoiserie of een Museum voor Interieur. Er is al over nagedacht. Toen het Centraal Museum nog beheerder was van Oud Amelisweerd zijn er onder toenmalig directeur Sjarel Ex al plannen gemaakt voor een culturele bestemming van Oud Amelisweerd. Met innovatieve ideeën om bezoek mogelijk te maken zonder schade aan het behang. Maar -en voor de zoveelste tekent zich de tragiek van de gebrekkige keuze voor de verplaatsing van het Armando Museum naar Bunnik af- bij de uiteindelijke keuze en invulling van de culturele bestemming van Oud Amelisweerd hadden ingehuurde managers als Hein Reedijk en Peter Berns, Marco van Vulpen van BMC, directeur Edwin Jacobs van het CM en de toenmalige cultuurwethouder Frits Lintmeijer hier geen boodschap aan of kennis van. Ze vonden het wiel uit en bakten de ontsporing in.

    George Knight

    23 november 2016 at 00:02

  3. […] collectie lijkt een schijnbeweging van de Stichting MOA en de Armando Stichting om te verhullen dat Armando heeft besloten dat hij weg wil bij het MOA. Dat vertelde iemand uit zijn naaste omgeving me afgelopen dinsdag. Mogelijk is ook dat Armando op […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: