George Knight

Debat tussen links en rechts

Edy Korthals Altes mist opnieuw essentie over uitbreiding NAVO oostwaarts

with 7 comments

NATO-1990

Wat het kernpunt van Smeets’ kritiek betreft: er zijn in de 90-er jaren wel degelijk verwachtingen gewekt dat de NAVO zich niet zou uitbreiden naar de westgrens van Rusland. Zelfs door NAVO-chef Wörner.’ Aldus oud-ambassadeur Edy Korthals Altes in een ingezonden brief in NRC. Dit is een antwoord op een commentaar van Hubert Smeets in reactie op Korthals’ commentaar van 14 juli 2016. Korthals doet aan selectief winkelen door voorbij te gaan aan de complexiteit en opeenvolging van fases in de jaren ’90. Der Spiegel en Foreign Affairs ontzenuwen het idee dat het Westen beloftes brak over de uitbreiding van de Navo in Oost-Europa.

In een commentaar van 15 juli antwoordde ik Korthals: ‘Het begint met het al vele keren weerlegde misverstand dat er in de jaren 1990-91 afspraken zouden zijn gemaakt tussen de leiders van de beide machtsblokken over een stop op de uitbreiding van de Navo in Oost-Europa. Korthals: ‘Aan de andere kant voelen de Russen zich bedreigd door het steeds verder opdringen van de NAVO aan hun Westgrens. Ondanks de destijds aan Gorbatsjov gedane toezegging van de Amerikaanse minister Baker dat dit niet zou gebeuren.’ Maar die afspraken zijn alleen over de DDR gemaakt. Dat er zo’n afspraak is gemaakt is door Gorbatsjov zelf ontkend in een interview met Maxim Korshunov in 2014.’ Hubert Smeets citeert historica Mary Elise Sarotte: ‘Amerikaanse en West-Duitse politici hadden Gorbatsjov er kundig uit gemanoeuvreerd door de NAVO naar Oost-Duitsland uit te breiden en beloften over de toekomst van de alliantie te vermijden.

Edy Korthals Altes maakt twee fouten. Hij stelt het wekken van verwachtingen door Westerse politieke leiders op hetzelfde niveau als een verdragtekst of de notulen van een officieel overleg. Wörner zei in juni 1991 volgens een analyse van Rodric Braithwaite in een interview met TASS ‘granting NATO membership to former Warsaw Treaty members would be a serious obstacle to reaching mutual understanding with the Soviet Union.’ En in een toespraak in Bremen in 1990 zei Wörner: ‘The very fact that we are ready not to deploy NATO troops beyond the territory of the Federal Republic gives the Soviet Union firm security guarantees’, maar ook: ‘This stabilizing framework of the Alliance has also contributed to protecting the neutral states of Europe, and the newly-democratizing nations of Central and Eastern Europe recognize that without NATO they would not have regained their independence and freedom – and indeed could not retain them.’

De andere fout die Korthals maakt is dat hij niet begrijpt dat Manfred Wörner en de andere Westerse leiders in de jaren 1990 en 1991 geen definitieve afspraken maakten, maar uitsluitend oplossingen zochten die pasten bij de problemen van dat tijdperk. Dus het kan best dat Wörner, kanselier Kohl, president Mitterand of de Duitse en Amerikaanse ministers Genscher en Baker in die jaren voorspellingen of opmerkingen maakten die erop duidden dat uitbreiding op dat moment ongewenst was. Het is onjuist dat Korthals door te verwijzen naar uitspraken van Wörner meent ‘het kernpunt van Smeets’ kritiek’ te weerleggen. Dat doet hij niet. Tijdens het presidentschap van Bill Clinton konden vanaf 1993 Oost-Europese landen lid worden van de NAVO zonder dat daarbij enige afspraak geschonden werd die gemaakt was met de Sovjet-Unie of de rechtsopvolger ervan.

Foto: ‘Margaret Thatcher with other summit leaders at the 1990 NATO London Summit. Photo: Tetsuya Akiyama/PA Images.’

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Econoom Edy Korthals Altes heeft blijkbaar al een langer verleden met eigenzinnige meningingvorming, en hij was in zijn tijd de enige niet.
    http://www.nrc.nl/nieuws/1997/05/28/onderzoek-gelast-naar-diplomaat-gw-de-vos-7354736-a396660

    dutchguy1958

    7 augustus 2016 at 19:35

  2. @dutchtguy
    Hoe was het ook al weer? ‘Stop the World – I Want to Get Off’.

    George Knight

    7 augustus 2016 at 19:41

  3. Hoe je het ook wend of keert het is en blijft bedrog van westerse zijde

    Roberto

    Roberto la Verita

    7 augustus 2016 at 19:46

  4. @Roberto
    Welnee, waar baseer je dat nou op? Feit is dat er nooit afspraken of beloften tussen de toenmalige Sovjet- en Westerse leiders zijn gemaakt over een stop op de uitbreiding van de NAVO oostwaarts. Dus het is exact andersom, het is geen bedrog van Westerse zijde. Russen zijn in die jaren politiek uitgemanoeuvreerd. Ze hadden geen machtspositie meer. Daarnaast hebben de Duitsers op voorstel van de VS met miljarden marken de Russen gepacificeerd die economisch aan de grond zaten. Het Kremlin heeft dat geaccepteerd.

    George Knight

    7 augustus 2016 at 19:54

  5. Alleen al de indruk wekken ,en het toch anders doen ,pleeg je al bedrog,
    Roberto

    Roberto la Verita

    7 augustus 2016 at 20:01

  6. Rusland en de NAVO

    Wel verwachtingen

    De column van Hubert Smeets
    (22/7) vraagt om een grondige reactie.
    Ik heb niet gesteld dat de EU
    schizofreen is, maar wel haar global
    strategy. Die combineert hardheid
    (sancties) met samenwerking
    op aparte onderwerpen.
    Wat het kernpunt van Smeets’ kritiek
    betreft: er zijn in de 90-er jaren
    wel degelijk verwachtingen
    gewekt dat de NAVO zich niet zou
    uitbreiden naar de westgrens van
    Rusland. Zelfs door NAVO-chef
    Wörner.
    Aan Oekraïne heb ik slechts summier
    aandacht besteed. Het centrale
    punt van mijn artikel was de
    zoektocht naar een basis voor een
    zinvolle dialoog die uiteindelijk
    naar samenwerking voert.
    Daarin zijn absolute veiligheidsgaranties
    voor de aan Rusland
    grenzende EU-staten essentieel.
    Deze dienen te worden ingebed in
    een samenwerkingsakkoord van
    de EU. De vertrouwenwekkende
    maatregelen die ik heb genoemd,
    zijn uitdrukkelijk gekoppeld aan
    het strikt nakomen van de gemaakte
    afspraken. Mij gaat het
    niet om mythevorming, maar om
    wederzijds respect voor vitale
    veiligheidsbelangen.

    Edy Korthals Altes, Den Haag
    5 aug. 2016 in NRC Handelsblad

    dutchguy1958

    7 augustus 2016 at 20:13

  7. @Roberto
    Je verwart de werking van de politiek met het maken van afspraken. In 1990 en 1991 bestonden er diverse belangen en verwachtingen bij landen. Die konden vanwege de complexiteit en de tegenstellingen alleen op een politieke wijze behandeld worden. Vaak wordt van politici gezegd dat ze vaag zijn en met meel in de mond praten. Zodat ze zoveel mogelijk opties openhouden en achteraf niet op een ingenomen positie vastgepind kunnen worden die ongewenst is. Die wijze van opereren is functioneel. Het citaat van Smeets beschrijft dat mechanisme: ‘Amerikaanse en West-Duitse politici hadden Gorbatsjov er kundig uit gemanoeuvreerd door de NAVO naar Oost-Duitsland uit te breiden en beloften over de toekomst van de alliantie te vermijden’. Dat is geen bedrog, maar realpolitik.

    Pas veel later werd het bedrog genoemd, maar dat had heel andere redenen. Zoals propagandistische en nationalistische. Met de situatie van 1990-1995 heeft dat niets te maken. Het is dan ook onterecht om achteraf vanuit externe redenen de indruk te wekken dat hier sprake van bedrog was. Dat is het echte bedrog in deze kwestie.

    George Knight

    7 augustus 2016 at 21:18


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: