Zij waren tegen. Eindelijk groen licht voor Collectiegebouw Boijmans door uitspraak Raad van State

tegen

In een uitspraak heeft de Raad van State de meeste bezwaren tegen het Collectiegebouw van Museum Boijmans van Beuningen in het Museumpark te Rotterdam ongegrond verklaard. Het bestemmingsplan schiet volgens de Raad op enkele punten tekort, maar blijft grotendeels in stand. Dit houdt in dat het museum kan gaan bouwen. Ruggengraat van de tegenstand was het Erasmus MC dat grenst aan het Museumpark en vreesde ‘voor het welzijn van de patiënten van de kinderpsychiatrische kliniek die tegenover het geplande collectiegebouw ligt’. Twee andere organisaties, te weten Erfgoedvereniging Bond Heemschut en Vrienden van het Park Stichting, en een omwonende hadden cultuurhistorische bezwaren.

In een commentaar schreef ik eerder: ‘De belangen en bezwaren van de aanklagers zijn niet identiek. Zo lijkt het Erasmus MC dat in Rotterdam functioneert als een staat in de staat vooral machtspolitiek te bedrijven. Het bestuur heeft geen last van bescheidenheid, (..). Het is opmerkelijk dat het Erasmus MC zich in het openbaar op deze wijze tegen de gemeente Rotterdam blijft verzetten. Waarom gemeente, museum en medisch centrum niet gewoon rond de tafel kunnen gaan zitten om de zaak uit te praten is het grote raadsel. De bezwaren van de Erfgoedstichting en de stichting Vrienden van het Park zijn van een andere orde. Ze sluiten direct aan bij hun doelstellingen. De omwonende vreest voor aantasting van zijn woongenot.

Opvallend is dat de tegenstanders nauwelijks de achtergrond van HAL Investments en de familie Van der Vorm in hun kritiek betrokken. De financiering is deels geprivatiseerd. Geldschieter Stichting De Verre Bergen is gelieerd aan HAL Investments, een investeringsmaatschappij van de Rotterdamse familie Van der Vorm. Dat tekent het opportunisme bij voor- en tegenstanders. Het debat had fundamenteler kunnen zijn door dit erin te betrekken. Vermenging van publiek en privaat geld is blijkbaar onmisbaar om grote projecten te realiseren.

Het is goed dat het Collectiegebouw er komt. Want in de museumsector die snel internationaliseert is stilstand achteruitgang. Een groot museum met een grote collectie en grote ambities als Boijmans van Beuningen moet in beweging blijven om relevant te zijn. Nederlanders zijn dol op hun musea zoals stijgende bezoekcijfers uitwijzen. Dat botst op pleidooien voor kleinschaligheid. Daarnaast moest Boijmans vrezen dat bij stortbuien de depots onderliepen, zoals nog in juni 2016 gebeurde, zoals RTV Rijnmond in een bericht optekent.

Foto: StillWij zijn tegen’ uit ‘Aller-aller-allerlaatste aflevering Boijmans TV: het Collectiegebouw’.

Fel debat tussen supporters Sanders of ze Clinton moeten steunen

Amerikaanse progressieven worstelen met hun geweten. Moeten ze Hillary Clinton steunen die ze in hun hart niet vertrouwen of zetten ze zich aan de zijlijn met de kans dat Donald Trump president wordt? En niet alleen vier jaar ellende brengt, maar ook de democratische instituties voorgoed verandert en Amerika nooit meer zal zijn wat het was? Robert Reich beschrijft dit dilemma en kiest voor het minste kwaad Clinton. Het is trouwens opvallend dat het Amerikaanse politieke bestel kandidaten van gevorderde leeftijd voortbrengt. Hillary Clinton is 68, Donald Trump 70 en Bernie Sanders 74. Dat zegt ook iets over de levensvatbaarheid van zo’n systeem.

Volgens de Groene kandidaat Jill Stein in een tweet is ze het voor 91% eens met Clinton en 98% met Sanders. Dat rechtvaardigt niet het aan de kant schuiven van Clinton door progressieven. Dat verschil is overbrugbaar. Het wantrouwen van Clinton wordt eerder ingeven door haar leugenachtigheid en gelijkhebberigheid zoals Todd Purdum in een artikel voor Politico beschrijft en de verstrengeling met het bedrijfsleven dan door beleid.

Maar de aanhang van Sanders is omvangrijk en betrokken. Velen zal het zijn ontgaan, maar in de primaries kreeg Sanders 13 miljoen stemmen terwijl Donald Trump in zijn partij niet meer dan 14 miljoen stemmen achter zich kreeg. Dus de achterban van Sanders is groter dan het lijkt. Politiek is koehandel en geen ethiek. Politiek is geven en nemen. Sanders volgt die lijn en zegt dat hij Clinton steunt. Maar een groot deel van zijn supporters volgt Sanders hierin niet. Mede met het gevolg dat Trump de verkiezingen nipt zou winnen als die nu gehouden zouden worden, volgens Nate Silver. Dat is onheilspellend, ook voor Europa, met de kandidaat Trump die zegt de afspraken van de NAVO te willen heroverwegen. Dat raakt aan onze nationale veiligheid.

Boris van der Ham over humanisme, islam, vrijdenken en godslastering

Voorzitter van het Humanistisch Verbond Boris van der Ham bij Café Weltschmerz over vrijdenken, religie en godslastering. En over een religieus reveil in landen die religie gebruiken om andersdenkenden in hun eigen landen door druk in het gareel te houden. Van der Ham roept op om ook in VN-verband weerstand te bieden aan de vooral islamitische landen die de burgerrechten onder druk zetten. Een pleidooi dat godzijdank niet op Nederland gericht is, maar des te meer op landen waar vrijheid, vrijdenken, godslastering en vrijheid van godsdienst geen vanzelfsprekendheid zijn. Een pleidooi in Café Weltschmerz over universele waarden waar overheden in diverse landen op andere continenten een loopje mee nemen. Hier gelden Europese waarden.

Aanslag namens IS in Franse katholieke kerk: ‘Allah Akbar’ of ‘Daech’

Opnieuw een aanslag in Europa die opgeëist wordt voor IS. Deze keer in een katholieke kerk in Saint-Étienne-du-Rouvray in Normandië. Een directe aanval namens de islam op het christendom. De 86-jarige priester Jacques Hamel is de keel doorgesneden en de twee gijzelnemers zijn doodgeschoten door de snel reagerende veiligheidstroepen. Vijf gijzelaars zijn bevrijd. Volgens media, zoals een bericht in Le Point riepen de gijzelnemers ‘Daech’ toen ze de kerk binnendrongen. Andere berichten houden het op ‘Allah Akbar’.

Opvallend is dat de Franse regering terughoudend is over de motivatie van de gijzelnemers. Het geeft er tot nu toe geen  bijzonderheden over. Er lijkt zich een nieuwe tweedeling af te tekenen. Marine Le Pen van het rechtse Front National was er in een tweet als de kippen bij om wel de achtergrond van de twee gijzelnemers te benoemen: ‘de terroristes islamistes’. Europese regeringen lijken steeds behoedzamer om bij een door IS geïnspireerde aanslag te verwijzen naar de radicale islam of het islamitisch terrorisme. In een eerste reactie verklaarde president Hollande dat IS Frankrijk de oorlog heeft verklaard en een antwoord niet zal uitblijven.

Redenen daarvoor kunnen zijn dat ze geen voorbeelden willen uitvergroten die nagevolgd worden. En weer leiden tot nieuwe aanslagen in naam van IS. Ook is het denkbaar dat Europese regeringen bevreesd zijn dat de steun voor het vluchtelingenbeleid in snel tempo afbrokkelt en er stemmen opgaan om bevolkingsgroepen die gerelateerd zijn aan de islam het land uit te zetten. Deze polarisatie is exact wat rechts-nationalisten en de radicale islam nastreven. Ze willen onrust stoken, terwijl de zittende regeringen willen pacificeren. Hoeveel aanslagen in naam van de islam in Duitsland, Frankrijk of andere Europese landen nog nodig zijn voordat de roep op een radicaal antwoord op de radicale islam de overhand krijgt is de vraag van de zomer van 2016.

Fijnzinnige voorspelling van Adjiedj Bakas: Merkel vergeleken met nazitop uit 1945

ab

Trendwatcher van beroep Adjiedj Bakas plaatste eergisteren bovenstaande tweet die reacties uitlokte. Hij zou volgens sommigen hiermee te ver gaan en smakeloos handelen. Daar ben ik het mee eens. Ik ben overigens van mening dat Merkel een grote fout heeft gemaakt door in augustus 2015 met haar uitspraak ‘Wir schaffen das’ de deur van Europa open te zetten voor vluchtelingen. De uitspraak had naar verluidt een aanzuigende werking en heeft Europese landen nodeloos veel ellende bezorgd. Maar om vervolgens kanselier Merkel gelijk te stellen met de nazitop die vanaf november 1945 in Neurenberg in een tribunaal werd berecht is buiten proportie. Er is nogal een verschil tussen een misdaad tegen de mensheid of een politieke inschattingsfout.

Om de tweet te begrijpen moet men begrijpen uit welk hout Bakas gesneden is. Hij trad af en toe op voor het YouTube-kanaal Café Weltschmerz dat zegt een basisgevoel van gezond wantrouwen tegen de bestaande orde te verwoorden. In praktijk treden er overwegend rechtse opinie-leiders op  De tweet is onder meer geplaatst (in gewijzigde vorm) door @NoThanksEU in de Brexit-campagne op 27 oktober 2015, door de Obama- en Clinton-kritische Eta Centauri op 27 oktober 2015 en op 11 januari 2016 door Trump-supporter en medewerker Linda Suhler. Het is een tweet die vanuit de Amerikaanse rechts-nationalistische hoek die het gedachtengoed van Donald Trump ondersteunt en de Democratische partij bestrijdt waardering ondervindt.

In een reactie op m’n tweet aan Bakas ‘Is dit bedoeld als humor? Het is nogal wat om Merkel met nazitop te vergelijken. Enfin, niet iedereen heeft historisch besef.’ antwoordt hij in een tweet met literatuurverwijzing: ‘Leestip: cornellpress.cornell.edu/book/?GCOI=80140100627270 …’ Deze link verwijst naar de studie ‘Weapons of Mass Migration’ uit 2010 van Kelly Greenhill. Het is de vraag of in dit boek uit 2010 Merkels politiek uit 2015 beschreven wordt. Omdat Bakas een trendwatcher is die blijkbaar de toekomst naar het verleden kan brengen door vrij en losjes om te gaan met de historische werkelijkheid moet dit niet onmogelijk worden geacht. Het is duidelijk waar Adjiedj Bakas zijn voorspellingen vandaan haalt en hoe fijnzinnig hij is.

Foto: Tweet van Adjiedj Bakas, 23 juli 2016.

Kritiek op Julian Assange. Hij zou marionet van het Kremlin zijn

wi

In de marge van de Amerikaanse verkiezingsstrijd en de nationale conventies is op sociale media de strijd verhevigd. Het lijkt erop dat iedereen eenzijdig partij kiest. Heatstreet geeft in een artikel een overzicht. Het gaat om het vermeend antisemitisme van Julian Assange die vermoedelijk het account @wikileaks beheert. Er zijn antisemitische tweets verwijderd. Maar er is meer zoals bovenstaande tweet samenvat.

Opvallend is hoe eenzijdig @wikileaks is in de selectie van de onderwerpen. Nou moet iedere gebruiker van sociale media dat zelf weten. Maar al voor zijn verbroken samenwerking met The Guardian beweerde Assange over zichzelf in de eerste plaats journalist te zijn. Die pretentie maakt Assange op dit twitteraccount niet waar. Hij is net als Glenn Greenwald een activist die zich dwangmatig vastbijt in bepaalde onderwerpen en daarbij geen objectiviteit nastreeft. Uiteraard is dat toegestaan en kan dat journalistiek in bepaalde gevallen tot goede resultaten leiden, maar die selectie en beperkte focus kleurt wel de soort journalistiek die eruit volgt.

Assange wordt verweten in de zak van Putin te zitten en zich te laten gebruiken door het Kremlin. Zo maakt hij in 2012 voor de door het Kremlin gecontroleerde zender Russia Today de serie interviews ‘The Julian Assange Show’. Vanuit zijn situatie een verklaarbare reactie. Hij wordt stelselmatig door de Amerikaanse en Zweedse overheid tegengewerkt en bedreigd, terwijl zijn rechten worden geschonden. Dat doet iemand die in de isolatie van de Ecuadoriaanse ambassade in Londen verblijft radicaliseren. Assange wordt er door de jaren steeds minder geloofwaardig op als hij in allerlei interviews een steeds eenzijdiger blik op de realiteit geeft. Zo verklaarde hij in een interview voor Peston on Sunday Donald Trump te verkiezen boven Hillary Clinton.

Julian Assanges WikiLeaks kwam recent met lekken over de Democratische partij (DNC), Hillary Clinton en de Turkse president Recep Erdogan en de AK partij. Vermoed wordt dat ze door Russische hackers aan WikiLeaks zijn doorgespeeld die ze publiceert. Clinton en Erdogan zijn politieke doelen van het Kremlin. Want het steunt Trump en heeft een gecompliceerde relatie met Turkije sinds in november 2015 een Russische Sukhoi Su-24M door een Turkse F-16 werd neergehaald. Assange besteedde geen aandacht aan de Republikeinse conventie, aan Donald Trump of Vladimir Putin, maar beperkt zich tot de aanval op die politici die ook door het Kremlin worden aangevallen of te pleiten voor politiek die het Kremlin dient. Zoals een Brexit.

In alle reacties en tegenreacties moet zorgvuldig beoordeeld blijven worden. Een aanval op Assange kan gekleurd zijn en ingegeven door het pro-Hillary kamp dat evenmin objectief is en juiste feiten geeft. Zo verdient Edward Snowden het niet om op een hoop gegooid te worden met Assange. Snowden redeneert niet volgens de spreuk ‘de vijand van mijn vijand is mijn vriend’ maar probeert vanuit zijn eigen overtuiging te blijven redeneren. Het gaat hem om niet om machtsposities of personen, maar om vrijheid en burgerrechten. Laatst noemde hij de inperking van Russische digitale vrijheden een zwarte dag voor het land. Het vergt moed en intellectuele onafhankelijkheid om de hand te bijten die iemand voedt. Snowden die op weg naar Latijns-Amerika in juni 2013 tegen zijn wil in Moskou strandde omdat de regering Obama zijn paspoort introk bewijst het ongelijk van Assanges eenzijdige opstelling. Dat valt des te meer op omdat beiden op internet leven.

ms

Foto 1: Tweet van George Knight, 25 juli 2016.

Foto 2: Tweet van MsJoanne en reactie, 24 juli 2016.

IOC buigt voor druk Russische Federatie. Geen uitsluiting van Rio

ap

Het IOC durft een algemene uitsluiting van de Russische Federatie niet aan. Afzonderlijk sportbonden mogen daarover beslissen zo luidt de uitslag van een teleconferentie. Deze houding sluit aan bij de Westerse opstelling tegenover de Russische Federatie die omschreven kan worden als gebrek aan zelfvertrouwen en angsthazerij. Gebrek aan ruggengraat. De wereldantidopingorganisatie WADA drong sinds december 2015 op uitsluiting aan nadat het zelf jarenlang signalen van systematisch dopinggebruik in de Russische Federatie had genegeerd. Internationale sportorganisaties falen in commissie. Hun opereren is lachwekkend.

Niemand in de sportwereld heeft blijkbaar zin om de confrontatie met het Kremlin aan te gaan. Men buigt voor de straatvechter en geeft voeding aan de beeldvorming van een verweesd en laf Westen dat niet voor de eigen waarden durft uit te komen. Of dat nou bij de Russische invasie van de Krim was toen de VS en het Verenigd Koninkrijk de veiligheidsgaranties voor Oekraïne van het Boedapester Memorandum niet wilden nakomen of bij de inmenging van Russische militairen in Oost-Oekraïne. Het Westen kijkt weg en geeft niet aan wat de grenzen van aanvaardbaar handelen zijn. Zodat het Kremlin de grenzen vervolgens kan verleggen.

De internationale sportwereld maakt zich niet ongeloofwaardig door dit besluit omdat het al ongeloofwaardig was. Zoals de politiek door niet passend op het Kremlin te reageren zich allang niet meer ongeloofwaardig maakt omdat het sinds februari 2014 al ongeloofwaardig is. Een laf besluit op een beschamende dag. De internationale sportwereld gooit het laatste restje ethiek dat het nog had uit het raam. Flying Down To Rio. 

Foto: Tweet van AP, 24 juli 2016.

Promotiefilmpje van DWARS is nostalgisch en vrijblijvend. Werkt het tegen GroenLinks?

Het stadium van de jongere ben ik ontgroeid, dus ik behoor niet tot de doelgroep. Ik probeer me voor te stellen of ik me door dit promotiefilmpje van DWARS -de onafhankelijke politieke jongerenorganisatie van GroenLinks- aangesproken had gevoeld. Ik denk het niet. Het gaat op twee manieren fout.

Er wordt een beeld geschetst van een maakbare samenleving. De wereldvreemdheid oogt verbijsterend: ‘als we het ergens niet mee eens zijn, dan passen we het aan’. En: ’als het aan ons ligt, lossen we grote problemen meteen op’. Gaat dat zomaar? Door een knip met de vinger verschrompelen problemen als sneeuw voor de zon omdat DWARS het wil. Beseft DWARS niet dat de wereld anders in elkaar zit en DWARS het niet voor het zeggen heeft? Dit soort beweringen zijn vrijblijvend en inhoudsloos. Ze werken averechts door de naïviteit en het gebrek aan realisme dat het blootlegt. Politiek is het trouwens niet onderscheidend, want alle politieke partijen willen de wereld aan hun eigen wereldbeeld aanpassen en grote (!) problemen oplossen.

DWARS zegt voor ‘een betere wereld’ te zorgen. Dat klinkt gedateerd als het wereldverbeteren van de late jaren ’60. Het is ontroerend dat DWARS meent dit oude idioom succesvol van stal te kunnen halen. Wellicht ingefluisterd door babyboomers met een stevige portie onverwerkte nostalgie in hun lijf. DWARS mikt zo hoog dat het nergens uitkomt. Niet voor niets luidt het gezegde ‘de vijand van goed is beter’. DWARS lijdt aan een verkeerd zelfbeeld. Toegegeven, het moet beloven om te motiveren. Maar waarom niet gewoon uitgaan van de politieke realiteit en eraan meehelpen dat GroenLinks een politieke factor van betekenis wordt? Dat kan beter door het volgen van een realistisch en goed uitgewerkt programma dan door het najagen van luchtkastelen en de vlucht in abstracties. Om te werken moet politieke marketing wel uitgaan van een geloofwaardig product.

Dit promotiefilmpje moet niet te serieus genomen worden. Het is een poging om door een beroep op een standaardbeeld te doen wervend te zijn voor een zo breed mogelijk groep jongeren. Daarom wordt het vaag. Maar wie dat wel zou doen ziet er eerder een argument in om tegen dan voor GroenLinks te stemmen.

Charles Derber: Samenwerkend links moet demagogie van rechts-populisten beantwoorden. Met een les voor Nederland

In een artikel voor truthout schetst hoogleraar sociologie Charles Derber het antwoord op de demagogie van Donald Trump of rechts-nationalisten als Geert Wilders. Hij maakt een vergelijking met de Duitse Weimar-republiek die in de jaren ’20 en vroege jaren ’30 in zijn ogen het verkeerde antwoord gaf op de opkomst van Hitler. Derber geeft vier vuistregels voor progressieven om de strijd met de rechts-populisten te winnen. Het is het antwoord op extreem-rechtse demagogie die de VS en Europa overspoelt. Met een les voor Nederland.

1: Duits links was versplinterd en faalde om sterke coalities te vormen. Als de sociaal-democraten en communisten samen met een stedelijke culturele beweging een blok hadden gevormd dan hadden ze het parlement gecontroleerd en de macht behouden. De les voor de VS is dat de Democratische partij, de supporters van Bernie Sanders en allerlei sociaal-democratische bewegingen samen moeten werken.

2: Hitler werd grandioos onderschat, en op dit moment wordt Trump onderschat. Zo blijven deze populisten grotendeels  onder de radar en kunnen ze vanuit een relatieve luwte zonder harde tegenstand hun opgang maken. Dit heeft te maken met de werkende klasse en de lagere middenklasse op wie deze rechts-populisten een succesvol beroep doen.  De les is om het rechts-populisme van Trump of Wilders serieus te nemen omdat het aansluiting weet te vinden bij die sociale klassen die het een electorale basis verschaffen.

3: Sociaal-democraten en andere progressieve krachten dienen zich in te spannen om deze lagere sociale klassen terug te winnen door aanpassing van het beleid. Voor de VS kan dat door het opzetten van een banenprogramma, vergroening van de economie, verlaging van militaire uitgaven en het nastreven van meer inkomensgelijkheid. Naast de aanpak van het racisme, seksisme, het strikte gevangenisregime en de burgerrechten. In de VS dient Hillary Clinton een alternatief te geven dat de werkende klasse en de lagere middenklasse overtuigend in hun hart en portemonnee aanspreekt.

Toegevoegd kan worden dat Clinton als kandidaat van het establishment ongeloofwaardig is in deze rol. Ze wordt er door Wall Street van weerhouden om een progressieve politiek te voeren die de lagere sociale klassen tegemoetkomt en een progressief front te vormen. Derber: ‘Having been a leading figure of the Establishment for 25 years, it is virtually impossible for Clinton to embrace the anti-Establishment moment and lead a progressive populism.’ Er is hoop dat Clinton ondanks zichzelf delen van de beleidsvoornemens van Sanders, zoals het minimumloon van 15 dollar overneemt, maar de vraag is of dit voldoende is om te overtuigen.

4: Apocalyptische waarschuwingen van Trump over het verval van de VS of Wilders’ tsunami van moslims die naar Nederland komen moeten beantwoord worden omdat ze aansluiten bij echte angsten van mensen. Linkse politici moeten uitleggen waar angsten vandaan komen en uiteenzetten dat ze niet voortkomen uit culturele, maar uit sociaal-economische omstandigheden. Het establishment van banken en mega-ondernemingen dient als natuurlijke vijand van de werkende klasse en de lagere middenklasse aangewezen en aangepakt te worden om rechts-populisten de wind uit de zeilen te nemen, de democratie te redden en de linkse politiek weer focus en zelfvertrouwen te geven. Daartoe moeten partijen en sociale bewegingen samenwerken.

Voor Nederland houdt deze les een revitalisering van de PvdA in die op sterven na dood is. Het moet afstand nemen van de rechtse politiek van de VVD zoals die door het kabinet Rutte II wordt uitgevoerd. En stelling nemen tegen rechts-populisten als Geert Wilders. Dat kan het duidelijkst door het aanwijzen van een nieuwe lijsttrekker die de nieuwe koers symboliseert. Samenwerking met GroenLinks als ideeënpartij en de SP die de werkende klasse en de lagere middenklasse aanspreekt kan de versplintering van links tegengaan. Probleem hierbij is wel dat de SP een links-populistische demagogie volgt die net als het rechts-populisme een beroep doet op de angsten die er in de samenleving leven. Door de SP echter een essentiële rol te geven in de linkse samenwerking waar de PvdA niet de leiding krijgt kan het wellicht overtuigd worden om zich voortaan te concentreren op sociaal-economische thema’s ten koste van de andere thema’s (islam, immigratie, EU).

De linkse politiek kan samenwerking zoeken met de middenpartijen D66 en CDA om de basis te versterken. Mits deze bereid zijn om de machtspositie van het establishment fundamenteel aan te pakken en mee te helpen aan de herverdeling van de welvaart ten gunste van de werkende klasse en de lagere middenklasse.

Donald Trump kan zomaar president worden. Of dictator

bs

Donald Trump gaf een afsluitende toespraak van 75 minuten op de Republikeinse conventie in Cleveland. Gitzwart en negatief, zonder hoop en met weinig beleidsvoornemens hoe het land gerepareerd kan worden om het weer op de rails te zetten. Nog los van het feit dat Trump geen idee heeft hoe een democratie werkt, welke instituties daarin samenwerken en waaruit het politieke handwerk bestaat om iets voor elkaar te krijgen. Het blijven grote woorden. De macht van de president is relatief klein, zoals president Obama ervaren heeft. Hoewel hij zich soms verschool achter die machteloosheid vanwege zijn besluiteloosheid. Maar in de praktijk zijn de marges voor een president klein en rechtvaardigen ze niet het beeld van almacht dat Trump schetst.

Als Trump al beleidsvoornemens schetst, zoals over de NAVO, dan zijn ze zo wereldvreemd en onrealistisch dat ze nooit gerealiseerd kunnen worden omdat internationale verdragen en afspraken ze in de weg staan. Intussen zorgen ze voor onrust en onzekerheid. Trump zaait verdeeldheid. Zijn toespraak ging niet over het bereiken van een ideale wereld (utopie), maar over het schetsen van een wereld met akelige kenmerken (dystopie). Hij begint steeds meer te lijken op de hoofdpersoon Charles Lindbergh uit de roman ‘The Plot Against America‘ (2004) van Philip Roth. Diens antisemitisme uit 1940 is vervangen door Mexicanen- en moslimhaat. De roman die 12 jaar geleden als waarschuwing opgevat kon worden dreigt realiteit te worden.

Trump wordt door vele Amerikanen gehaat, maar hetzelfde geldt voor zijn belangrijkste opponent Hillary Clinton die in de peilingen geen afstand van hem kan nemen. Volgende week is de Democratische conventie en te verwachten valt dat de Democraten wel hoop bieden en Trumps ongeschiktheid zullen benadrukken. Maar toch tekent zich het onheilsscenario af van een Amerikaanse president die alle kenmerken van een fascistische leider vertoont. Europese rechts-nationalistische politici als Geert Wilders en Nigel Farage steunen Donald Trump en zeggen zich met hem te identificeren. Die identificatie verraadt wie ze werkelijk zijn.

Het blijft jammer dat Bernie Sanders geen kandidaat namens de Democratische partij is. Dan zou tegenover Trump met zijn historische lage favorable ratings een kandidaat in het veld gebracht worden die positieve gevoelens bij grote delen van het electoraat losmaakt. Niet zo gehaat wordt als Trump en Clinton. Amerikanen moeten in november hun president kiezen. Dat kan zomaar Trump worden. De strijd binnen de Republikeinse partij kan het verschil maken. Veelzeggend is dat de Koch broers die 900 miljoen in de campagnes stoppen zich distantiëren van lokale kandidaten die zich met Trump verbinden, zoals Ron Johnson ervoer volgens een bericht in de Huffington Post. Een derde kandidaat als Gary Johnson kan zich ook nog in de race mengen.

Nate Silver zegt in een afrondende reactie op Trumps toespraak dat er geen peil is te trekken op de uitkomst: ‘Trump could become president, obviously. Or he could lose by 15 points. I’m not sure we really know a lot more than when the general election unofficially started six weeks ago.’ De race is onvoorspelbaar met een onvoorspelbare kandidaat en twee kandidaten die door grote delen van het electoraat diep gehaat worden. Europa moet op het ergste voorbereid zijn: een presidentschap van Trump. Een dictator als vriend. Awesome. 

Foto: Tweet van Bernie Sanders, 22 juli 2016.