George Knight

Debat tussen links en rechts

Laurien Crump slaat de plank mis over Rusland dat vernederd zou worden

with 9 comments

1000w_q95

Laurien Crump is universitair docent en onderzoeker in de geschiedenis van de Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Utrecht. Haar achtergrond is Klassieke Talen en Vergelijkende Geschiedenis. Ze is auteur van een boek over de periode 1955-1969 van het Warschaupact. In een artikel voor NRC meent Crump dat het Westen op moet houden de Russische Federatie te vernederen. Dat vraagt om een weerwoord.

Crump meent terecht dat de Russische angsten serieus moeten worden genomen. Maar omdat ze goeddeels voorbijgaat aan Poolse, Baltische en Oekraïense angsten voor de agressieve politiek vanuit het Kremlin klinkt dat verre van evenwichtig. Voor oudere generaties is in deze landen de 45-jarige bezetting door de Sovjet-Unie nog levende geschiedenis. Crump wijst op Anakonda2016 een oefening van 24 NAVO partner- en lidstaten die bedoeld is om de Poolse leger in de commandostructuur te integreren. Hierin ziet ze onnodige symboliek. Aan haar analyse dat de Russische Federatie de Koude Oorlog verloren heeft valt niets af te dingen.

Crumb gaat de fout in als ze de onrechtmatige annexatie van de Krim en het zogenaamde referendum die in maart 2014 in resolutie 68/262 breed veroordeeld werden probeert te relativeren met de dooddoener: ‘doet ons vergeten dat ook Rusland legitieme belangen heeft’. Dat is een nietszeggend argument, want elk land heeft legitieme belangen. Dat rechtvaardigt nog niet het eenzijdig en met geweld verbreken van internationale verdragen, zoals Helsinki Final Act 1975 of het Boedapester Memorandum 1994. Daarin garandeerde Sovjet-Unie of haar rechtsopvolger de Russische Federatie de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne.

Het zal niet de opzet zijn, maar dit artikel roept vooral vragen op over de deskundigheid en politieke gezindheid van Crump. Is zij wel zo objectief als ze zegt te zijn? Die vraag wordt vooral gevoed door de volgende passage: ‘Het Russische argument dat Gorbatsjov in 1990 instemde met de eenwording van Duitsland op voorwaarde dat de NAVO niet verder oostwaarts zou uitbreiden, wordt afgeschilderd als een mythe. Recent vrijgekomen archiefmateriaal heeft echter aangetoond dat verschillende wereldleiders, zoals George Bush senior en Helmut Kohl, in gesprekken met Gorbatsjov inderdaad aangaven dat de NAVO niet in de richting van Oost-Europa zou uitbreiden.’ Op de observatie dat de Russische agressie wordt ingeven -en zelfs te billijken valt- door een onterechte uitbreiding van de NAVO in Oost-Europa bouwt ze haar betoog.

Crump maakt twee essentiële fouten. Van de ene kant vergelijkt ze internationale verdragen die instrumenten zijn van Europese veiligheidspolitiek en officieel zijn uitonderhandeld en vastgelegd met informele gesprekken in de marge van Westerse leiders zoals president Bush sr. of kanselier Kohl die nooit tot verdragen of vastgelegde afspraken hebben geleid. Laurien Crump gelooft in een mythe die ze meent te weerleggen.

Een en ander wordt inzichtelijk uit een interview van Maxim Korshunov met president Gorbatsjov in oktober 2014. Hieruit blijkt duidelijk dat er tussen Gorbatsjov en leiders als Kohl, Bush of minister James Baker nooit afspraken zijn gemaakt over een stop op de uitbreiding van de NAVO in Oost-Europa: ‘The topic of “NATO expansion” was not discussed at all, and it wasn’t brought up in those years. I say this with full responsibility. Not a singe Eastern European country raised the issue, not even after the Warsaw Pact ceased to exist in 1991. De logica dat dit onderwerp niet op de agenda stond was dat in 1990-91 de imploderende Sovjet-Unie geen machtspositie meer had om zoiets te kunnen eisen. Volgens Gorbatsjov is er toen alleen een afspraak over een stop op uitbreiding van NAVO-troepen gemaakt voor de stationering in de voormalige DDR. 

Het lijkt uit alles dat Crump aan projectie doet. Wellicht onbewust. Ze projecteert de stabiele status quo van de twee machtsblokken NAVO en Warschaupact van de Koude Oorlog op het instabiele einde van de Sovjet-Unie in 1990-91. De reset van 2009 onder de presidenten Medvedev en Obama die bestond uit toenadering en zelfs leidde tot de optie dat de Russische Federatie lid zou worden van de NAVO geeft aan dat de Russen niet per definitie hoeven te vrezen voor omsingeling. Maar naast het verkeerd interpreteren van de feiten is het grootste tekort van Crumps artikel dat ze de binnenlandse dimensie van de recente politiek van het Kremlin buiten beschouwing laat. Door het oproepen van een vijandbeeld dat bestaat uit omsingeling door het Westen probeert president Putin met teruggrijpen op oude symboliek die uit de Koude Oorlog geleend is de eigen bevolking te mobiliseren, af te leiden van de slechte economische situatie en zijn eigen machtspositie en die van zijn partners te bestendigen. Het is merkwaardig dat Crump dat idioom niet doorprikt, maar volgt.

Foto: ‘Soldiers with the U.S. Army’s 3rd 173rd Airborne Brigade provide security as their squad jumps off a Polish Mi-17 helicopter during an Air Assault Exercise in Swidwin, Poland June 10, 2016. This was part of Anakonda 2016, a Polish-led, multinational exercise taking place in Poland from June 7-17, involving more than 31,000 participants from more than 20 nations. (U.S. Army photo by Sgt. 1st Class Whitney Hughes/Released).’

9 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. NATO’s and the EU’s resulting incomplete and misconceived rebuttals are serving, rather than containing, the Kremlin. And they are increasing insecurity in Eastern Europe, rather than decreasing it.
    http://www.japantimes.co.jp/opinion/2016/06/21/commentary/world-commentary/west-getting-russia-wrong/

    George Knight

    22 juni 2016 at 12:11

  2. Brussel stapte als een olifant door de Russische porseleinkast. Hierdoor provoceerde de EU een Russische tegenreactie in Oekraïne, vinden veel experts in Oost en West, onder wie Sergej Karaganov en Henry Kissinger. De Russische historica en politicologe Lilia Sjevtsova vindt die redenering niet kloppen en gevaarlijk. De verklaring voor het conflict is niet te vinden in een klassieke strijd om invloedssferen, maar in een imperialistische en nostalgische reflex van het Kremlin.
    http://www.raamoprusland.nl/debat/het-europese-antwoord/140-kennisgebrek-speelt-kremlin-in-kaart

    George Knight

    22 juni 2016 at 21:15

  3. http://dspace.library.uu.nl/handle/1874/288605
    Haar proefschrift, voor wie zich in Laurien’s recente historie wil verdiepen.

    dutchguy1958

    22 juni 2016 at 22:02

  4. It is widely believed that NATO cannot station forces permanently in Eastern Europe without violating a pledge it gave to Russia in 1997, in the NATO-Russia Founding Act. The belief is accepted even in articles that favor stationing troops in Eastern Europe. Yet, as we shall see, a simple cursory examination of the 1997 document reveals that it is not the case.
    http://www.atlantic-community.org/-/the-myth-that-nato-committed-to-having-no-permanent-troops-in-eastern-europe

    George Knight

    24 juni 2016 at 12:46

  5. Het gehuil van westerse politiek en media over ‘de geschonden soevereiniteit van Oekraïne” en de “illegaliteit van het referendum op de Krim” is lachwekkend. In het Oosten van Oekraine wonen overwegend etnische Russen zoals in Kosovo overwegend etnische Albanezen wonen) en het referendum op de Krim was een direct en noodzakelijk gevolg van de EU-gesteunde gewelddadige en anti-Russische coup in Kiev.
    Het is juist een nihilistische tendens van westerse politiek om de soevereiniteit van staten op te heffen (EU, Griekenland enz.) of zelfs te schenden en te vernielen als we praten over landen als Irak (2 x invasie met veel ‘shock and awe’), Libië, Syrië (steun aan moslimrebellen), gewelddadige staatsgreep in Kiev enz.
    Alleen ‘het Westen’ (lees; het westerse financieel-politiek-juridisch-technologisch-wetenschappelijk complex)kent nog een systeem dat globalisering en wereldhegemonie nastreeft en steeds tiranniekere vormen aanneemt ten koste van natie, cultuur, taal, traditie, democratie, volk in de traditionele betekenis van het woord.
    Gelukkig neemt het besef onder de burgers toe en neemt de weerstand tegen dit woekerende globalisme van neomarxistische snit massieve vormen aan. Het Engelse volk dat voor Brexit koos markeert de kentering, het grote spel is begonnen, de EUSSR zal nog eerder ontbinden dan de Russische Federatie onder de democratisch gekozen Poetin!

    Cool Memories

    27 juni 2016 at 11:11

  6. @Cool Memories
    Het is onjuist om de kritiek op de Russische agressie terug te brengen tot ‘gehuil van westerse politiek’ omdat deze kritiek wereldwijd gedragen wordt. Dat maakt de VN-resolutie 68/262 van maart 2014 inzichtelijk die de annexatie van de Krim door de Russische Federatie als onrechtmatig veroordeelde en door 100 staten werd gesteund. Onder wie vele niet-Westerse staten.

    Het etnisch Rus zijn in Oost-Oekraïne betekent nog geenszins dat men voor aansluiting bij de Russische Federatie is of tegen de eenheidsstaat Oekraïne. Dat ligt veel complexer. Onderzoeken van voor de oorlog tonen aan dat 40% van de inwoners van de Donbas een Sovjet-mentaliteit heeft. Het is trouwens onjuist dat etnische Russen in Oost-Oekraïne een meerderheid (‘overwegend’) vormen. Dat geldt alleen voor de Krim. Het ontgaat me wat die etniciteit met de veroordeling door de Algemene Vergadering van de VN van de Russische agressie op de Krim te maken heeft.

    Over het karakter van de Maidan-opstand kan men van mening verschillen. Het is waarschijnlijk een combinatie van allerlei bewegingen die erin samenkwamen: Oekraïens nationalisme, een keuze voor Europa, een anti-corruptie beweging van vooral de jongere generaties tegen het eigen establishment en een door de VS en de Russische Federatie op afstand gestuurde geopolitieke proxy-war. De machtswisseling in Kiev was geen staatsgreep, maar een via de democratische instituties verlopen reguliere wisseling van de macht. Juridische onvolkomenheden die onvermijdelijk waren gezien de wisseling zijn achteraf via stemmingen door ruime meerderheden in parlement en bevolking gelegitimeerd.

    Vanuit verschillende bronnen is overtuigend aangetoond dat de annexatie van de Krim door de Russische Federatie niet volgde uit de Maidan-opstand. Ze hebben niets met elkaar te maken. De militaire operatie om de Krim in te nemen vergde een voorbereidingstijd van meerdere jaren en was al in gang gezet voordat de macht van de zittende president Viktor Janoekovitsj vanaf november 2013 definitief begon af te brokkelen. De dreiging door het Kremlin van een inname van de Krim was juist dat waarmee Janoekovitsj door de Russen werd gechanteerd om hem in Kiev te laten handelen in de lijn van het beleid van het Kremlin.

    Het gaat niet om een wedstrijdje armdrukken tussen de Russen en het Westen. Het gaat erom wat de internationale verdragen zeggen en hoe we willen dat de internationale rechtsorde tussen staten functioneert. Als een bepaald Westers land, of Westerse landen in combinatie de soevereiniteit van een andere staat schenden moeten ze daarop aangesproken worden. Dat kan zeker niet goedgepraat worden. Als de Russische Federatie in Oost-Oekraïne en op de Krim de soevereiniteit en territoriale integriteit van de autonome staat Oekraïne schendt dan dient het daar eveneens op aangesproken te worden. De fouten van de een wast de fouten van de ander niet schoon.

    Ik ben het trouwens met de observatie eens dat met name de VS en het VK in Irak met de tweede invasie de soevereiniteit van dat land hebben geschonden. Met de eerste niet, want die ging om de bezetting van Koeweit te beëindigen en had niet tot doel had om Irak te onthoofden als soevereine staat maar uitsluitend om het Iraakse leger te verdrijven uit Koeweit. In de andere gevallen die u noemt is er naar mijn idee geen sprake van schending van soevereiniteit van staten.

    Uw wereldbeeld is er een van kanteling en omdraaien. De VS zijn de neomarxisten en de Russische Federatie de democraten. Nou, laat ik u uit de droom helpen. In de Russische Federatie is sinds de jaren ’90 geen enkele eerlijke verkiezing gehouden. Russische verkiezingen worden per definitie gemanipuleerd. Niet alleen de cijfers worden vervalst, maar van het electorale proces worden oppositionele politici uitgesloten. Als ze al niet gedwongen worden om naar het buitenland te verhuizen (Garry Kasparov), vermoord worden (Boris Nemtsov), uitgesloten worden door bedenkelijke rechtszaken (Alexei Navalny) of door intimidatie van Kadyrov gechanteerd worden om te zwijgen (Mikhail Kasyanov).
    http://www.eng.yabloko.ru/Publ/2004/PAPERS/02/040129_nov_gzt.html

    George Knight

    27 juni 2016 at 13:17

  7. The records show no trace of a promise that Nato would not expand. It’s quite clear that Nato expansion was already on the cards: indeed, Gorbachev was talking about joining the alliance. No promise was broken because none was made. And if the idea of a broken promise is being used as casus belli in Ukraine, it is being used fraudulently.
    http://www.spectator.co.uk/2014/09/russias-nato-myth/

    George Knight

    27 juni 2016 at 13:25

  8. […] Zelfs een wetenschapper als Laurien Crump kijkt zo naar de huidige situatie in Oost-Europa. In een commentaar viel ik haar daar vorige maand op aan. De ruis komt deels ook voort uit de Russische propaganda […]

  9. […] Klinkhamer en Laurien Crumb de derde auteur die in NRC deze onwaarheid mag brengen. Zie hier en hier mijn kritiek op hun artikelen. En er zullen ongetwijfeld nog veel meer opinie-makers zijn die […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: