George Knight

Debat tussen links en rechts

Lex ter Braak spreekt zich uit over cultuurpolitiek. Is het ergste leed geleden?

with 9 comments

f0252473b14c9c3b85fc4266c99933f8

De suggestie dat kunst elitair zou zijn, berust op een vreemde aanname. Elite staat gelijk aan een homogene bovenlaag die de touwtjes in handen heeft. Dat zou in onze samenleving de politiek, de banken en de bedrijven zijn. Maar die zijn over het algemeen helemaal niet geïnteresseerd in avant-garde kunst (..) Het bedrijfsleven heeft de mond vol over innovatie, in dat licht is het vreemd dat vernieuwende inzichten in de kunsten niet als zodanig gewaardeerd worden’ aldus directeur Lex ter Braak van de Maastrichtse Jan van Eyck Academie in een interview met Hanneke van Dongen voor Zwart Goud. Hij heeft de ramen opengezet.

Ter Braak constateert dat vooral uitvoerende kunsten hebben geleden onder de bovenmatige bezuinigingen op kunst en cultuur. ‘Kunst werd teruggebracht tot een cijfermatig verhaal, ook met het krampachtige idee dat van daaruit de legitimatievraag zou verdwijnen. Dat beleid leidde tot de teloorgang van de enorme rijkdom aan kunst en cultuur in Nederland. Het ergste leed lijkt inmiddels geleden, maar de schade is enorm.’ Het is echter de vraag voor wie het ergste leed geleden is, want vele culturele instellingen die zich met kunst- en vliegwerk hebben weten te redden dreigen alsnog om te vallen. Ook door gemeentelijke bezuinigingen. De Jan van Eyck Academie heeft zich door een sterke lobby gered en is in de BIS (Basisinfrastructuur) kunnen blijven.

Ter Braak toont gezond verstand, slimme belangenbehartiging als directeur, onvoorwaardelijke liefde voor de kunst en een licht cynisme over de cultuurpolitiek van de Nederlandse overheid: ‘Het nare van het hele kunstdebat is dat dit het zicht ontneemt op wat kunst nu eigenlijk behelst: het signaleren van ontwikkelingen in de samenleving, het vooruitlopen op die ontwikkelingen en het ontwikkelen van het vrije denken, inspelend op een continu veranderende wereld.’ Zo is het maar net. Nu eerst de bezuinigingen terugdraaien die de afgelopen vier jaar zoveel onnodige schade hebben berokkend in kunst en cultuur. Daarna herwaardering van de kunst zodat die zich niet telkens moet bezighouden met de verantwoording waarom het sowieso bestaat.

Foto: Directeur Ranti Tjan van het van Den Bosch naar Oisterwijk verhuisde kenniscentrum en residency sundaymorning@EKWC (Europees Keramisch Werk Centrum) dat buiten de Basisinfrastructuur is gevallen. Credits: Sandra Hoekstra.

9 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ook de kunst is geliberaliseerd. Privésponsors zijn ‘in’. Een bepaalde dubbelzinnigheid zal onvermijdelijk zijn, als kunst geen l’art pour l’art is maar ook maatschappijkritiek geeft. De enig mogelijke zinnige kritiek is op de sponsor waar ze van afhankelijk is, waardoor geen van beide nog serieus te nemen zijn. Maatschappelijke verhoudingen zijn natuurlijk uit hun verband gerukt, dat wordt ook in de kunst gereflecteerd als je er oog voor hebt. Veelal is de energie ervan gereduceerd tot een vlotte babbel.

    John

    29 december 2015 at 14:36

  2. @John
    Onderzoeken wijzen uit dat sponsoring van kunst ‘uit’ is. In elk geval lopen de verwachtingen die de politiek voorschotelde als excuus voor de eigen bezuinigingen achter op de werkelijke situatie. Dat geldt in mindere mate voor blockbusters en kunst die redelijk goed ligt bij een breder publiek, maar in extreme mate voor moeilijker liggende kunst die Lex ter Braak ‘avant-garde kunst’ noemt.

    Het gaat erom dat overheden in een evenwichtige en verstandige afweging van beleidsterreinen moeten voorzien in basisvoorzieningen. Voor zorg, onderwijs, defensie, omroep, industrie, landbouw, handel, en noem maar op. En dus ook kunst en cultuur. In die afweging is sinds het afbraakbeleid vanaf 2010 van toenmalig staatssecretaris Halbe Zijlstra het een en ander faliekant mis gegaan. Zijn bezuinigingen waren bovenmatig en gegrond in rancune. En voor een groot deel onterecht en voor een ander deel dom en contra-productief.

    Lex ter Braak zegt vanwege tactische redenen om een goede verstandhouding met minister Bussemaker, de politieke partijen en de Raad voor Cultuur niet te grabbel te gooien dat het ergste leed geleden is. Zonder dat hij trouwens de bezuinigingen goedpraat en de nadelen ervan niet in ogenschouw neemt. Dat kan hij ook zeggen in zijn positie omdat hij wat de culturele basisinfrastructuur betreft toevallig aan de goede kant van de streep is uitgekomen. Maar vele culturele instellingen worstelen nog dagelijks om in leven te blijven. Ze overleven van dag tot dag. Daaraan is de Jan van Eyck Academie gelukkig ternauwernood ontsnapt.

    George Knight

    29 december 2015 at 16:13

  3. George, Bedankt, maar ik zie de kunst noch het overheidsbeleid als een gevolg van economische factoren. Ik zie de ‘economische’ factoren als het gevolg van ‘culturele’. Het is een andere benadering.

    John

    29 december 2015 at 20:09

  4. @John
    Ik zie de bezuinigingen op kunst en cultuur evenmin als een gevolg van economische factoren. Was het maar zo. Maar als gevolg van politieke factoren.

    George Knight

    29 december 2015 at 20:32

  5. In zekere zin is geld een bescherming van de kunst tegenover het volk. Voorheen was het religie die de kunst beschermde. Echter de uitbuiting van het volk uit hebzucht door de machthebber is democratisch verveelvoudigd door het volk zelf.

    John

    29 december 2015 at 21:09

  6. @John
    Het gaat om vrijheid en vrijdenken. Het lijkt me niet dat geld de kunst beschermt, integendeel. Zoals Lex ter Braak zegt over de functie van kunst waar ik het graag mee eens ben: ‘het signaleren van ontwikkelingen in de samenleving, het vooruitlopen op die ontwikkelingen en het ontwikkelen van het vrije denken, inspelend op een continu veranderende wereld’. Geld is een middel om goederen of diensten te betalen. Kunst onttrekt zich daar nou eenmaal niet aan. Maar kunst is daar evenmin uitzonderlijk in. Religie beschermde kunst zoals de maffia een winkelier beschermt. Dat is bescherming die uitmondt in knechten en afhankelijkheid. In het begin nuttig, maar uiteindelijk een keurslijf.

    George Knight

    29 december 2015 at 21:38

  7. Iemand (hij noemde zich ‘vrijdenker’, vrij denken is nog niet zó simpel, maar zonder dat kan vrije meningsuiting niet bestaan, je kunt niet ‘zeggen wat je denkt’ als je niet denkt) die ooit aan de Jan van Eyck Academie had gestudeerd, vertelde me eens: “Er bestaat geen hoge en lage kunst, maar goede en slechte.” Hij zei echter ook dat het de enige academie was waar je nog de oorspronkelijke ambachten van de kunst leerde, anders dan het ‘knip- en plakwerk’ op veel academies.

    De maffia heeft strikt genomen ook religieuze kanten.

    John

    30 december 2015 at 09:19

  8. De Jan van Eyck Academie van Maastricht heeft nationaal een unieke traditionele waarde (door de traditie is er stroming) net zoals het strand van Schouwen dat heeft. Het verschil tussen vrij denken en conditionering zou ik willen zien als het verschil tussen de zee en een stilstaand water (of een zwembad).

    John

    30 december 2015 at 09:54

  9. @John
    De essentie van het verhaal van Lex ter Braak is dat de Jan van Eyck Academie is veranderd. Van gesloten naar open, van traditioneel naar gelaagd. Laatst was ik er op bezoek en at er in de fantastische kantine met kunstenaar Niek Hendrix die er studeert en die me overtuigend op alle veranderingen wees.

    George Knight

    30 december 2015 at 20:00


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: