George Knight

Debat tussen links en rechts

Bij een foto met rouwende vrouwen bij boerenbegrafenis in Stroe, 1949

with 3 comments

SFA001019880

De dood. Ook zoiets waar rekening mee te houden is. ‘Rouwende vrouwen in het zwart en in boerenkleding bij boerenbegrafenis in Stroe, 25 augustus 1949’ zegt het bijschrift. Een dorp in de gemeente Barneveld. De kleren hangen klaar voor het geval de dood toeslaat. Die sluipmoordenaar. Deze foto lijkt een still uit een kostuumfilm uit Scandinavië, zoals Babettes gæstebud die speelt in de 19de eeuw. Of Das Weisse Band in het Duitsland van vlak voor 1914. Bij zwart-wit denken we nu eenmaal aan films over toen. Hier met veel zwart van vijf rouwende vrouwen. Arme grond, hard labeur, traditie van het gemeenschappelijk afscheid nemen.

De foto ontroert door stemmigheid, stijlvastheid die in 1949 misschien helemaal niet zo werd gezien. Het is een verleden dat verder weg lijkt dan het is. Moderniteit blijft buiten. Rouwende vrouwen gedenken de dood. Zijn ze de naasten van de overlevende? Hier is iets ernstigs aan de hand. Daarover bestaat geen misverstand.

Correctie: Het gaat om Stroe op het voormalig eiland Wieringen, nu gemeente Hollands Kroon.

Foto: ‘Rouwende vrouwen in het zwart en in boerenkleding bij boerenbegrafenis in Stroe, 25 augustus 1949’. Credits: Pim Stuifbergen.

Advertisements

3 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. @George, omdat de foto me zo intrigeerde ben ik op zoek gegaan naar achtergrondinformatie om de foto in tijd en plaats te kunnen situeren. De fotograaf aan wie de foto toegewezen wordt, Pim Stuifbergen, http://geheugenvannederland.nl/?/nl/collecties/fotografen_spaarnestad/hilterman_stuifbergen werkte vanaf de jaren 40 van de vorige eeuw bij de Spaarnestad. Het Nationaal Archief situeert de foto in 1949.

    Niet alleen de klederdracht maar ook de kwaliteit van de foto deden me vermoeden dat de foto eerder gemaakt moet zijn ouder dan 1949. Ik kwam er achter dat de foto niet het plaatsje Stroe betrof in de gemeente Barneveld, maar Stroe op Wieringen! http://www.lichtoplegenden.nl/wp-content/uploads/2014/08/IMG_9269.jpg de begraafplaats bestaat nog steeds. En wat nog interessanter is, is deze film: https://www.youtube.com/watch?v=K0c8bwN5Z3Q met de titel: Begrafenis op Wieringen, waarin de begrafenis van een dominee is gefilmd. Alle personages op de foto bij je artikel komen terug in dit filmpje. De film situeert de gebeurtenis rondstreeks 1900. En dat lijkt mij juist in tegenstelling tot het Nationaal archief die de foto uit 1949 dateert en aan Pim Stuifbergen toekent.

    Het is een prachtige film. Het laat zien hoe een kleine hechte gemeenschap zelf hun doden begraven gepaard met rituelen die men gerust bijgelovig kan noemen: ‘Rituelen moesten de onzekerheid rond de dood bezweren. Zo werden spiegels omgedraaid of bedekt zodat de levenden niet via hun spiegelbeeld meegenomen konden worden. Klokken werden stilgezet het raam werd met een laken ‘geblindeerd’ en de bedsteedeuren en luiken op een kier na gesloten. Dit mogelijk om doorgangen naar de andere zijde te blokkeren, maar bij veel tradities is de reden allang vergeten; zo deed men dat nu eenmaal.”

    Kees Hont

    25 december 2015 at 12:31

  2. Aanvulling: Zie: http://historischwieringen.nl/wieringer-tradities/wieringer-begrafenis en is het eerder genoemde filmpje een reconstructie van een begrafenis uit 1870, gemaakt door Daan Pool in ….. 1949. En dan klopt het dat Pim Stuifbergen daar op die locatie enkele foto’s van het gebeuren heeft gemaakt.

    Kees Hont

    25 december 2015 at 13:04

  3. @Kees
    Bedankt voor het uitzoekwerk. De interpretatie van Stroe als Stroe op de Veluwe werd niet gedaan door het Nationaal Archief, maar door mij. Dat heb ik dus fout opgevat. Het jaartal 1949 werd wel door het Nationaal Archief gegeven. Evenals de toewijzing aan Pim Stuifbergen. Dat alles klopt wel.

    Het theatrale en plechtstatige zit ‘m dus niet alleen in de gebeurtenis, maar ook in de verbeelding ervan. Of beter gezegd: de reconstructie ervan. Toch een filmische dramatisering zoals in de filmische voorbeelden waaraan ik als eerste moest denken toen ik op deze foto stootte.

    Het is een redelijk bekende foto. Maar de context ervan lijkt weggesleten en vergeten. Er zit spanning in die foto die anders dan anders is. Eigenlijk niet klopt en daarom zo bijzonder is. Is het de wrijving tussen inhoud en vormentaal die niet klopt, maar waar men de vinger niet achter krijgt? De onthulling dat het een reconstructie is verklaart de wrijving. Maar die dubbelgelaagdheid verstoort tegelijk ook het geheim van de foto.

    George Knight

    25 december 2015 at 23:48


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: