George Knight

Debat tussen links en rechts

Gesprekken voor bij de centrale verwarming: Kunst moet irriteren

with 2 comments

NieuweGrond-AnnavanKooij-7303-450x302

Luc Groen heeft voor de Theaterkrant een mooi verslag gemaakt van de tweede bijeenkomst in de vierdelige serie ‘Onvermijdelijke gesprekken over theater en de wereld’ van initiatiefnemers Frascati, NRC Handelsblad, de Brakke Grond en de Boekmanstichting over de relatie tussen kunst en de wereld. Met Willem Schinkel (socioloog verbonden aan de Erasmus universiteit), Anna Tilroe (kunstcriticus een publicist), Dries Verhoeven (theatermaker en performancekunstenaar) en gesprekleider Ann Demeester (directeur Frans Hals Museum).

De vraag die centraal stond was of de kunstenaar nog de rol van ontregelaar op zich kan nemen, wat dat dan inhoudt en of dat ontregelen niet ingekapseld wordt. Kunst houdt de democratie scherp, laat ons naast de werkelijkheid kijken en toont het andere. Kunst irriteert, zo noemt Willem Schinkel het. Want kunst zet vragen bij de heersende normen. Maar ook: ‘Schinkel: ‘Het grote gevaar is dat de heersende norm de kunstenaar als ontregelaar meteen incorporeert. Dat ze tegen je zeggen: Bedankt dat je ons scherp houdt.’’

Kunst is in dat geval niet zozeer weerloos, maar waardeloos. Want de macht gebruikt kunst maar al te graag als halfproduct bij en zelfs ter legitimatie van het eigen vertoon. Is zo beredeneerd een samenleving die aan wil scherpen niet beter af zonder kunst? Een Molotov-coctail maakt meer verschil, zo lijkt het. Zo’n discussie met moeilijke vragen naar het waarom en hoe van kunst is een zoektocht naar het verschil tussen harde en zachte krachten. Kunst behoort tot de zachte krachten en dat tekent kunst. Wat je er verder ook over zegt.

Foto: Debat ‘‘Kunst moet tot irritatie leiden’. Met v.l.n.r.: Anna Tilroe, Willem Schinkel, Dries Verhoeven, Ann Demeester

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. waar komt toch steeds dat waanidee vandaan dat kunst er is om de boel te ontregelen en de democratie scherp te houden. Het is natuurlijk niet erg dat dit zo af en toe gebeurt, maar is toch geen doel op zichzelf? Kunst is er toch op de eerste plaats om te behagen, om mooie dingen te laten zien. In oorsprong is het gewoon vakmanschap. Men huurde een vakbekwaam schilder of beeldhouwer in om iets te laten produceren; iets waarvan men wist dat hij daarin een grote bekwaamheid had laten zien. Om de boel te ontregelen en de koning een spiegel voor te houden, had men een hofnar. Is de vakman in de loop der eeuwen de hofnar geworden?

    Muis

    14 november 2015 at 09:16

  2. @Muis
    Het historisch ontstaan van kunst hoeft natuurlijk niet hetzelfde te zijn als de functie die het nu heeft, en heeft ontwikkeld. Ja, kunst lijkt in de loop der eeuwen de hofnar, de excuus Truus van de samenleving te zijn geworden. Dan heeft religie die uit dezelfde bron van rituelen, bezweren en (ver)binden put het slimmer aangepakt. Wat verklaart het verschil? Dat heeft denk ik te maken met het groepsdenken dat kunst voor het grootste deel heeft verloren.

    Iemand als Dries Verhoeven probeert dat weer terug te brengen. Maar hij begint in een achterstandssituatie om dat te realiseren. Hij moet om gehoord te worden daarom tegelijk opbouwen (band met publiek) en afbreken (publiek naast de werkelijkheid laten kijken). Een lastige opgave die de kunstenaar uitdaagt om alles uit de kast te halen aan middelen en trucs.

    Politiek kampt met hetzelfde probleem, namelijk het kwijtraken van het publiek. Dus als Willem Schinkel zegt dat kunst moet ontregelen en het de democratie scherp moet houden, dan verbindt hij twee kinderloze families met elkaar. Hij vraagt aandacht voor iets wat aan twee kanten nauwelijks gehoord wordt. Ik ben het wel met hem eens dat kunst moet ontregelen, maar hoe hij dat ‘de democratie scherp houden’ precies bedoelt is me vooralsnog niet duidelijk. Het domein van de kunst is immers de kunst en niet de politiek, hoewel kunst uiteraard de politiek kan aanspreken.

    George Knight

    14 november 2015 at 09:59


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: