Vice News bezoekt de Debaltseve-pocket in Oost-Oekraïne

Update 18 februari 2015: Debaltseve is gevallen. Het is geen gigantisch bloedbad geworden als Ilovaisk, maar gevreesd wordt toch dat het zeker zo’n 300 Oekraïense manschappen het leven heeft gekost. Ze hebben zich geweerd, maar konden het niet winnen van het Russische leger met een overvloed aan materiaal en een eigen bevelvoering die zo slecht was dat het geen toeval meer kan zijn. Met zo’n onkundige generale staf kan Oekraïne niet verder. President Porosjenko is het volgende doelwit van de Russen. De nederlaag van Debaltseve dient om hem onder druk te laten zetten door critici in eigen huis. Als Europa blijft aarzelen en economisch niet durft op te treden tegen president Putin, dan is zonder politieke en publicitaire dekking Porosjenko’s lot bezegeld. Dan wordt hij Ilovaisk 3.0. De video is een terugblik van een aangekondigde dood. 

Vice News bezoekt Vuhlehirsk en Debaltseve in de zogenaamde Debaltseve-pocket dat aan drie kanten door de pro-Russen is ingesloten. Bijzonder omdat het een gevaarlijk frontgebied is waar de media wegblijven. De slag om Debaltseve is nog niet gestreden, maar wordt nu al dreigend Ilovaisk 2.0 genoemd omdat duizenden Oekraïense manschappen ingesloten en afgeslacht kunnen worden. Ook nu vallen er door de beschietingen vele doden die ongenoemd blijven. Vanwege het moraal, maar ook vanwege het houtje-touwtje leger dat gebrek heeft aan middelen en moet vechten tegen een kernmacht. Ukraine@War ziet het onheilspellend in.

Het vervolg hangt af van vele factoren: het succes van de politieke en economische druk op het Kremlin om te deëscaleren, de inzet van Russische elitetroepen en de organisatie en bevoorrading van het Oekraïense leger dat hoogst gemotiveerde manschappen maar een slechte commandovoering kent en over te weinig modern materiaal beschikt om het hoofd te bieden aan de vuurkracht van het Russische leger. Vooral een  verhaal over menselijk leed, vaderlandsplicht, twijfel en het lange wachten op vrede. In een koude uithoek van Europa.

Kieskompas provincie Utrecht mist landelijke component. Nuttig?

kk

Het verkiezingsseizoen is definitief geopend. Want er is een Kieswijzer, toevallig in de provincie waar ik woon: Utrecht. In te zien op de site van RTV Utrecht en gemaakt door Kieskompas. De partij waarvan ik lid ben, de Piratenpartij, doet niet mee. De helft van de vragen gaan over natuur en milieu, landschap en ruimtelijke ordening. De stad, de mensen en hedendaagse problemen blijven op de achtergrond in dit Kieskompas. Mijn voorkeur komt het dichtst in de buurt van de PvdA. De partij waar ik het laatst van alle partijen op zou stemmen. Dus hoe overtuigend dit Kieskompas is en wat het exact bevraagt is me een raadsel.

Het Kieskompas kiest voor een benadering die de traditionele taken van de provincie vooropstelt: ruimtelijke ordening, verkeer, milieu, landbouw en cultuur. Een andere taak van de provincie, namelijk bestuur wordt overgeslagen. Zoals de relatie tussen provincie en gemeenten, of provincie en landelijke politiek.

Omdat de landelijke component die volgt uit zowel de provinciale bestuurstaken als de politieke actualiteit volledig ontbreekt is dit Kieskompas over de provincie Utrecht onvolledig. En da’s merkwaardig omdat vele kiezers juist hun stem zullen laten bepalen door hun steun voor het zittende kabinet of de gedoogcoalitie van D66, CU en SGP. Of juist de oppositie daartegen. Niet toevallig heeft premier Rutte de komende provinciale verkiezingen op 18 maart 2015 van landelijk belang genoemd. Het gaat om de meerderheid in de Eerste Kamer die via de provincies getrapt worden gekozen. Op  26 mei 2015 wordt de Eerste Kamer gekozen.

Het Kieskompas bevraagt dus de spreekwoordelijke olifant in de huiskamer niet. Wellicht begrijpelijk omdat daar geen beginnen aan is. Maar de landelijke politiek in de toelichting niet noemen en in geen enkele vraag terug laten komen oogt zo wereldvreemd en toevallig dat het bijna een politieke keuze van de samenstellers genoemd kan worden. Wat is dit Kieskompas als meetlat waard om richting te geven? Die vraag resteert.

Foto: Schermafbeelding van uitslag Kieskompas Provinciale Staten Utrecht 2015.

Michiel de Ruyter. De Film. Het Protest. De Geschiedenis

Wat moeten we met hedendaags protest tegen de geschiedenis? Er is geen beginnen aan om bij alle scheve schaatsen van ooit kanttekeningen te maken. Daarbij komt dat het lastig is om situaties uit 800, 1640, 1900 of 1968 met nu te vergelijken. Vaak een vergelijking met te veel onbekenden die daarom mank gaat.

Nu is er het protest tegen de film Michiel de Ruyter van Roel Reiné. De kritiek is dat de film het kolonialisme verheerlijkt. Of in activistentaal: ‘de zoveelste reproductie van de nationalistische propaganda die de roofstaat aan de Noordzee al eeuwenlang begeleidt.’ De film gaat op 29 januari in première, dus da’s een voorbarige conclusie omdat de activisten zeggen de film nog niet te hebben gezien en zich baseren op de promotie. Maar da’s als praten over een boek zonder het gelezen te hebben. Redenerend vanuit een al bestaande visie op de geschiedenis wordt los van de omstandigheden een als controversieel beschouwd onderwerp gezocht dat in die visie getrokken wordt om door protest en afzetten tegen de gevestigde orde de eigen identiteit te vormen.

Protest is goed, maar moet wel goed en proportioneel gericht zijn om zin te hebben. De enige maatstaf bij een cultuuruiting -daar schaar ik deze publieksfilm nu maar even onder- is of die goedgemaakt en relevant is. En meer dan een plat product dat dient om geld binnen te harken. Waar het om gaat is of een film vragen stelt waar we iets aan hebben en de blik op onszelf en de maatschappij  verrijkt. Het is dus een misverstand om er vooraf vanuit te gaan dat een film met een geschiedkundig persoon als Michiel de Ruyter als hoofdpersoon een film oplevert die zijn standpunten herhaalt, en zelfs verheerlijkt. Het omgekeerde kan het geval zijn zoals de filmgeschiedenis leert waar ‘verkeerde’ Romeinse keizers tot Amerikaanse presidenten een kritische film opleveren vol maatschappijkritiek. Het effect van het protest is dat de film in de aandacht staat. Niemand kan er meer omheen. De producent zal de demonstranten dankbaar zijn voor de gratis publiciteit. Bij deze. 

Oekraïne: Rusland verantwoordelijk voor doden Marioepol. Dus?

Bronsplåt_pressbleck_öland_vendeltid

Een klein gedachtenexperiment met een experimentele vraagstelling. Wat zou de internationale reactie zijn als het Duitse leger Delfzijl beschoot en er 30 doden onder de burgerbevolking vielen? Of wat zou de reactie zijn als het Belgische leger Terneuzen beschoot en daarbij 30 burgerdoden vielen? Of wat zou de reactie zijn als het Duitse leger de Russische enclave Kaliningrad beschoot met 30 burgerdoden tot gevolg ‘ter legitimatie‘ om het voormalig Duits territorium Königsberg op te eisen? Wat zou de internationale reactie zijn?

Het Engelse slang dat bij zo’n daad past is ‘berserk’ (ook: bezerk) dat afgeleid is van het woord Berserker.  De benaming voor de Noorse krijgers die in berenvellen gehuld of met bloot bovenlijf met woede in de ogen ten strijde trokken. Geholpen door hallucinogene middelen zoals Vliegenzwam waardoor ze tijdens de strijd pijn of vermoeidheid niet voelden. Wikipedia: ‘Ze wonden zich op tot een staat van extase; in deze staat waren ze formidabele krijgers en schijnbaar ongevoelig voor pijn.’ De noties zijn het verliezen van zelfbeheersing, extase en doodsverachting. Niks nieuws onder de zon voor wie een vergelijking maakt met ISIS of Oekraïne.

Wat is de internationale reactie op de beschieting met raketten van Russische makelij van de Oekraïense havenstad Marioepol met 30 doden onder de burgerbevolking? VN-chef Ban Ki-moon heeft de aanval scherp veroordeeld en ziet er een schending in van het internationaal humanitair recht. Tevens veroordeelde hij de pro-Russische rebellen voor hun eenzijdige terugtrekking uit de wapenstilstand en vooral hun provocerende uitspraken over verder te claimen grondgebied. Wat als het niet de pro-Russische rebellen (ook separatisten genoemd) zijn die de 30 doden van Marioepol op hun geweten hebben, maar het Russische leger, dus de machthebbers in het Kremlin die de opdracht gaven? Is dan de reactie anders? En waarom zou dat dan zijn?

De OVSE beantwoordde in een spot rapport de schuldvraag: ‘According to the impact analysis, the Grad rockets originated from a north-easterly direction, in the area of Oktyabr (19 km north-east of Olimpiiska Street), and the Uragan rockets from an easterly direction, in the area of Zaichenko (15 km east of Olimpiiska Street), both controlled by the “Donetsk People’s Republic” (“DPR”).’ Wat nog niet de vraag beantwoordt wie de beschietingen heeft uitgevoerd, de pro-Russen, het Russische leger of gecombineerde eenheden?

De Oekraïense inlichtingendienst SBU meent bewijzen te hebben van directe Russische betrokkenheid die aantonen dat de beschieting van Marieoepol niet door pro-Russische rebellen, maar door een artillerie-eenheid van het Russische leger is uitgevoerd. Een inwoner van Marioepol Valery Kirsanov die als Russische huurling werkt zou bekend hebben de coordinaten van een Oekraïens checkpoint aan een Russische officier met de bijnaam ‘Pepel’ te hebben doorgegeven. De Russische artillerie zou het checkpoint op een kilometer gemist hebben. De Oekraïense inlichtingendienst probeert met onderschepte telefoongesprekken de schuld van de Russen aan te tonen. Uit de internationale reacties, zoals de aanscherping van de sancties zullen de komende week twee dingen duidelijk worden: hoe hard de bewijzen van directe Russische betrokkenheid zijn en hoe zwaar Westerse landen de schending van het internationaal recht door Rusland willen laten wegen.

Foto: Bronsplaat uit de Vendel-tijd (550-790) met Noorse krijgers.

Cybertopia van Tegenlicht doet kritisch verslag uit Silicon Valley

Gisteren vertoonde Tegenlicht van de VPRO de reportage ‘Cybertopia’ van Marije Meerman. Over de macht en de bedrijfscultuur van de techbedrijven, en de visie van rijke zakenmensen in het Californische Silicon Valley.

Dit is een leerzaam verslag over een wereldvreemde, van de echte wereld losgezongen subcultuur vol zelfoverschatting die denkt leidend te kunnen zijn voor anderen. Een cultuur met een libertarische opstelling die schoenen van de oude politiek weggooit zonder nieuwe te hebben. Zonder te uitleggerig te zijn laat Meerman het door haar registratie aan de kijker over om zelf conclusies te trekken. De durfkapitalisten, ondernemers (entrepreneurs) en zelfverklaarde visionairen zetten zichzelf behoorlijk te kijk in hun bizarre mix van narcisme, keihard kapitalisme, hippiecultuur en misnoegen voor traditionele waarden en oude politiek.

De opstelling van dit soort cyberfuturisten van bedrijven als Apple en Google die suggereren a-politiek te zijn en eigenhandig een nieuwe wereld te kunnen boetseren wordt des te schrijnender en onoprechter als meer bekend wordt over hun samenwerking met de Amerikaanse overheid. Zo gaf Google in 2012 documenten van medewerkers van WikiLeaks aan de NSA. The Guardian vat het samen.  Zonder betrokkenen daarvan op de hoogte te stellen vanwege een spreekverbod waaraan Google zich ondergeschikt maakte. Pas op kerstavond 2014 berichtte Google betrokken omdat het spreekverbod was ingetrokken. Het is ongeloofwaardig dat vanuit zo’n cybercultuur vol opportunisme en winstdenken, en zonder veel principes, medeleven met de ander of gemeenschapsgevoel een zinvolle, nieuwe samenleving kan ontstaan. Het valt in elk geval niet te hopen.

Syriza wint Griekse verkiezingen met anti-bezuinigingsprogramma

Update 27 januari: De pas-ingezworen Griekse premier Alexis Tsipras (Syriza) speelt het hard. Op zijn eerste dag in functie nam hij afstand van een EU-verklaring over Rusland. Tsipras zegt dat Griekenland niet was geraadpleegd, terwijl de staf van de voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk beweert dat Griekenland wel geraadpleegd is en afgelopen maandag geen bezwaar maakte. Vraag is hoe handig Tsipras is. Duidelijk is dat hij zoals vele Europese radicale partijen een pro-Russische koers voert en weinig diplomatieke ervaring heeft. Denkbaar is dat hij zijn pro-Russische positie gebruikt als wisselgeld voor financiële steunmaatregelen van de EU. Als hij werkelijk meent binnen de EU te kunnen vasthouden aan een harde pro-Russische koers, dan overschat hij de Griekse positie grandioos. Dat zal zijn binnenlandse positie doen verzwakken. 

Als u of ik in Griekenland zouden wonen, niet tot de oude politieke klasse of de bevoorrechte rijke klasse zouden behoren die belasting ontwijkt, dan hadden we gisteren bij de parlementsverkiezingen toch ook op Syriza gestemd? Reken maar. Met vermoedelijk 149 van de 300 zetels behaalde deze radicaal linkse partij een klinkende overwinning. Vanochtend werd duidelijk dat de partij een coalitie vormt met de rechts-populistische Onafhankelijke Grieken die Syriza met 13 zetels aan een meerderheid helpt. Zodat Syriza de premier levert.

Allerlei Europese politieke leiders hadden gisterenavond na het bekend worden van de uitslag zo hun eigen idee over hoe het verder moet met Griekenland. De Belgische ex-premier Guy Verhofstadt (Open VLD) meende dat een andere splinterpartij, de linkse, pro-Europese partij To Potami een sleutelrol zou moeten spelen om ‘linkse en rechtse eurosceptische tendenzen in te tomen’. Een tweet die op zijn best irrelevant en naïef is, maar op zijn slechtst irriteert en averechts werkt en de betutteling en het gebrek aan regie in Brussel tekenen.

Hoe moet het verder met Europa? Voor de buitenstaanders is het simpel. De Griekse schulden zijn een gewoon probleem dat politiek opgelost kan worden als de emoties opzij gezet worden. Europa moet alleen het oog op de bal houden. De Amerikaanse econoom Jeffrey Sachs zegt in NRC: ‘Griekenland moet een uitweg uit deze puinhoop worden geboden door een verregaande herstructurering van de schulden. Die moeten worden omgezet in leningen met een hele lange looptijd tegen een hele lage rente. Griekenland is maar een piepklein deel van de eurozone en toch verspillen we een hoop tijd door steeds maar bezuinigingen te eisen.

Zo simpel is het. Europa is rijk genoeg, heeft genoeg economische kracht en culturele potentie om zich als een sterke eenheid in de wereld te presenteren, maar laat zich steeds weer gijzelen door partijpolitieke belangen en trivialiteiten. Gesymboliseerd door in het Europarlement vastgeroeste politici als Verhofstadt die niet alleen voor hun beurt praten, maar zich ook bemoeien met zaken waar ze niks mee te maken hebben zoals de interne Griekse politiek en de zaken die ze wel aan kunnen pakken laten liggen. Europa moet zichzelf hervinden door de politiek weer leidend te laten zijn over de economie en de talrijke eigen verworvenheden te koesteren. Eigenlijk is Europa te belangrijk om aan politici over te laten, maar vooralsnog kan het niet zonder.

Petitie: Edward Snowden verdient asiel in Nederland

sno

Deze petitie is weer eens een andere invalshoek van het asielbeleid. Regeringspartijen besteden daar mooie woorden aan. De PvdA zegt: ‘De PvdA staat voor een humaan asielbeleid. Nederland moet een veilige haven zijn voor mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld.’ De VVD zegt: ‘Vluchtelingen zijn mensen die in eigen land aantoonbaar niet veilig zijn en in de eigen regio niet kunnen worden opgevangen. Voor hen is plaats in Nederland.’ en: ‘De VVD streeft ernaar dat elke aanvrager maximaal één aanvraag kan indienen voor een verblijfsvergunning ‘asiel’ of ‘regulier’. Edward Snowden is op de vlucht voor geweld van de Amerikaanse overheid en niet veilig in zijn eigen land. Hij heeft in een interview met Nieuwsuur gezegd graag in Nederland te willen wonen. Kortom, als het kabinet van VVD en PvdA de eigen standpunten huldigt, dan geeft het Edward Snowden asiel. Of geeft het op z’n minst antwoord op zijn verzoek wat VVD en PvdA tot nu toe niet deden.

Ik schreef hierover op 27 juni 2014:
SP-kamerlid Ronald van Raak stelt kamervragen aan minister Ivo Opstelten over de asielaanvraag van Edward Snowden. Hij wil weten waarom klokkenluider Snowden geen antwoord gekregen heeft op zijn verzoek tot asiel in Nederland. En vooral wil Van Raak weten waarom de minister de Tweede Kamer over dat asielverzoek niet heeft ingelicht. De SP’er vraagt Opstelten alsnog het asielverzoek in behandeling te nemen.

De kamervragen van Van Raak zijn de zoveelste poging om Snowden asiel te verlenen in een Europees land. Een tamelijk hopeloze zaak. Zoals dat eerder ook voor Julian Assange gold. Eerder stemden in een commissie van het Europarlement conservatieven, christendemocraten en een deel van de sociaaldemocraten en liberalen tegen een voorstel om Snowden asiel te verlenen. In Nederland is het niet anders. De gevestigde politieke partijen met de ultieme vertegenwoordiger van het establishment Opstelten kunnen niet onafhankelijk van de VS een besluit nemen. Zolang de regering van de VS niet het groene licht geeft aan VVD, PvdA of CDA om Snowden asiel te verlenen zal het Nederlandse kabinet Snowden dan ook geen asiel verlenen. Zelfs de kamer negeren over dit onderwerp. De ministers Opstelten, Timmermans en Rutte kunnen dat als geen ander.

Het wachten is op een omslag in het denken van de VS. Als het daar tot de gangen van de macht doordringt dat het in het Amerikaans belang is dat Snowden in Nederland of een ander Europees land en niet in de Rusland verblijft kan Snowden asiel krijgen. Dan pas, niet eerder. De vragen van Ronald van Raak gaan feitelijk over het gebrek aan autonomie en de onderhorigheid van de Nederlandse politiek aan de VS. Tamelijk wrang.

Voor PvdA’ers die zich intellectueel willen verdiepen en nader willen oriënteren op de waarde van de open samenleving, de democratie en het belang van tegenkrachten is het boek van Geoffroy de Lagasnerie ‘L’art de la révolte: Snowden, Assange, Manning’ interessant dat 10 dagen geleden bij Fayard in Frankrijk verscheen.

Foto: Schermeafbeelding van petitie ‘Edward Snowden verdient asiel in Nederland’ van Adriaan Jan Paauwe op Petities24.

Spirituele Beurs: De engelen geven aan dat je het helder ziet

Het begint ineens veel hier te kriebelen. En dat heeft met mij te maken met het derde oog. Het derde oog staat voor helderzien. De engelen geven aan dat je het allemaal heel helder ziet. En dat hetgeen wat je helder ziet je daarvoor stappen mag voor gaan nemen. Aldus Angelshart die over haar voorhoofd wrijft. Als deelnemer aan de Spirituele Beurs 2015 die op 10 en 11 januari plaatsvond in het Zeeuws-Vlaamse Hulst en voor de 13de keer werd georganiseerd door De 4windrichtingen. In Cultureel Centrum Den Dullaert.

De Spirituele Beurs heeft vele verkoop- en consultantstands, zoals psychometrie, pendelen en kaartleggen. En zandlezen of engelenconsult. Wat het waard is spreekt voor zichzelf. Spiritualiteit voorziet in een behoefte en is in de tijd van ietsisme, economische tegenspoed en sluitende kerken een gat in de markt. Als de geest het toelaat. Voor iedereen die op zoek is naar voetreflexologie, helderziende waarnemingen, pendelen, geestelijke bewustwording, kaartlezen, kaartleggen, krijt- en kleurhealing, ‘reiki mbv paarden’, zicht op het zielepad, familieopstelling, psychometrie, Tarot, stemvorken healing, energetische massage of realisatie-coaching.

sp

Foto: Still uit reportage ‘Spirituele beurs Hulst 2015’ van Omroep Zeeland. Met Angelshart.

Oorlog in Oekraïne slaat om in terrorisme. Volgen de media dat?

oko

Een nieuwe escalatie aan het zuidelijk front in Oekraïne. De pro-Russische rebellen beschieten een woonwijk van de strategische belangrijke havenplaats Marioepol met 27 doden tot gevolg. De raketten kwamen uit het Oosten. Dat valt niet langer oorlog of burgeroorlog te noemen vanwege het ontbreken van een militair doel. Het is gewoon terrorisme. De opstelling van de westerse journalistiek om het beestje niet bij de naam te noemen is merkwaardig in deze oorlog. Het staat steeds meer uit het lood met de werkelijkheid. Wanneer is een vrijheidsstrijder een vrijheidsstrijder, een rebel een rebel en een terrorist een terrorist? Wanneer moeten journalisten zich bedienen van het ene of andere begrip? Het lijkt alsof verslaggevers de verandering van de strijd niet tot zich door laten dringen. Of een eenmaal ingenomen begripskader niet meer aan kunnen passen.

Toen het conflict in Oekraïne vorig jaar begon was het correct te praten over rebellen of separatisten. Allerlei ontevredenen verzetten zich tegen de centrale macht in Kiev. Onder wie politiek geïnspireerden, idealisten en criminelen die hun kans schoon zagen met het verjagen van het gezag. Zonder dat ze altijd de eenheidsstaat Oekraïne verwierpen of zich geen Oekraïners zouden voelen. Sindsdien is de rebellie van de opportunisten of ontevredenen door het Kremlin omgevormd tot een beroepsleger dat met ondersteuning van onderdelen van het Russische leger die de ruggengraat vormen in dienst van Rusland opereert. Losse elementen en criminelen worden tot de orde geroepen, teruggestuurd naar Rusland of geëlimineerd. Separatisme is niet langer de focus omdat Rusland het gebied niet wil inlijven, en het besef bestaat dat het niet op eigen benen kan staan.

De door de ‘pro-Russische rebellen’ gepleegde aanslagen van de laatste weken op de bus in Volnovakha, de trolleybus in Donetsk en deze raketaanval in Marioepol zijn het begin van een nieuwe escalatie. Rusland is niet te stoppen en wordt ook niet gestopt omdat president Putin door het bezit van nucleaire wapens vooraf weet dat hij altijd een tandje meer meer kan escaleren dan Oekraïne. Dat in 1994 bij ondertekening van het Boedapester Memorandum haar nucleair arsenaal inleverde en toen de garantie van de VS, Rusland en het VK kreeg van soevereiniteit en territoriale integriteit. Niet dus. Die fout betalen de burgers van Oekraïne nu duur. Hun aarde wordt verschroeid zonder dat er nog iets tegen te doen valt. Verandert dat straks als de bommen op Riga, Tallinn, Vilnius of Berlijn vallen? We zullen zien hoe westerse journalisten dan schrijven.

Foto: Tweet van Olaf Koens, 24 januari 2015.

Kopen Nederlanders echt zo weinig kunst als wordt beweerd?

cla

Van alle inwoners van Europa geven Nederlanders het minste uit aan kunst. Waarom hangen wij liever een Ikea-reproductie aan de muur dan een origineel schilderij?’ Aldus een reportage op radio NPO1. Leve de oh zo culturele Albanezen, Esten, Monagasken, Maltezers, Slovenen, Moldaviërs, Kosovaren, Montenegrijnen, Sanmarinezen, inwoners van Vaticaanstad, Liechtensteiners en Andorrezen die volgens NPO1 allen meer uitgeven aan het kopen van kunst- en antiek dan de Nederlanders. Doen ze dat omdat ze geen IKEA hebben?

Wat te antwoorden op NPO1 over het koopgedrag van ‘de Nederlander’? De constatering zou onderbouwd worden door het Tefaf Art Market Report 2014 dat voor 2013 tot een omzet van de internationale kunst- en antiekmarkt van  €47,4 miljard komt. Het aandeel van Europa is 32%, te weten €15,2 miljard en de omvang van de Nederlandse kunst- en antiekmarkt is daar weer 1% van, zo’n €151 miljoen. Dat roept twee vragen op.

Is de prijs van kunst -of de verkoop van kunst in het topsegment- hetzelfde als interesse of liefde voor kunst? Wat zegt de handelswaarde? Zo kocht ik op de afgelopen PAN een schilderijtje van een Nederlands-Syrische kunstenares voor €950. Tja, dat tikt niet aan tussen al die miljarden. Maar IKEA is het niet. De berekening van de omzet heeft alles te maken met het bestaan van veilinghuizen. Christie’s en Sotheby’s hebben hun belang in Nederland op een laag pitje gezet. Zo veilt Sotheby op 29 januari Vlaamse en Nederlandse kunst in New York. Hoe valt te meten of een Nederlander in China of New York kunst koopt? Of op een beurs in Brussel, Basel, Parijs of Londen? Hoe valt sowieso te onderscheiden of de internationale Nederlander kunst koopt?

Woordvoerder Madelon Strijbos van de TEFAF meent dat ‘de Nederlander’ ‘redelijk voorzichtig’ en ‘redelijk behoudend’ is in het kopen van kunst. De Nederlander zou niet willen pronken met kunst. NPO1 meent dat het ‘niet in onze cultuur zit’. Werkelijk? Daarmee gooit het in een klap de traditie van de 17de eeuw overboord toen iedere Nederlander een schilderij in huis had. Zo gaat de overlevering. Dat was zeker de IKEA van toen?

Ach, het zal zeker waar zijn dat er Nederland weinig kunstverzamelaars kent. Maar hoe komt dat? Zijn de huizen te bescheiden en de muren te klein om kunst op te hangen? Zit het fiscale regime tegen zodat kopen van kunst niet wordt gestimuleerd? Onderscheiden Nederlanders zich liever anders? En elders? Sluiten de galerieën slecht aan op de wensen van de Nederlanders en doen ze te weinig om de drempel te verlagen? Houden Nederlanders eerder van namaak dan van origineel? Staan kunst en kunstenaars mede door de politiek in een slecht blaadje? Schiet het onderwijs tekort zodat de Nederlanders niet goed begrijpen wat kunst is? Aan de in Nederland werkende kunstenaars van binnen- of buitenlandse herkomst ligt het niet, want die zijn van topkwaliteit. Of ligt het aan media zoals NPO1 die Nederlanders niet helpen om kunst te begrijpen of er liefde voor op te brengen, maar het laten bij de constatering ‘dat Nederlanders houden van namaak‘?

Foto: Clara Peeters, ‘SLICES OF BUTTER ON A WANLI ‘KRAAK’ PORCELAIN DISH, A STACK OF CHEESE ON A PEWTER PLATE, WITH A JUG, A FAÇON-DE-VENISE WINEGLASS, A BUN, CRAYFISH ON A PEWTER PLATE, A KNIFE AND SHRIMP ON A TABLE’ . In catalogus veiling Sotheby’s ‘Masters Paintings: Part I‘ op 29 januari 2015 in New York.