George Knight

Debat tussen links en rechts

Veilt Frankrijk straks museumstukken uit economische motieven?

with 3 comments

fra

Economisch gaat het Frankrijk niet goed. Het land moderniseerde niet toen het kon. Nu de Europese economie stagneert is het te laat. President François Hollande maakt geen sterke indruk, aarzelt en weet het land niet te overtuigen. Frankrijk zit tegen een identiteitscrisis aan. Het heeft vooral in Europa aan invloed verloren en koestert een eigenheid waarvan het de vraag is of het die luxe nog kan opbrengen. Op de scheidslijn van Noord en Zuid wordt het land steeds meer als zuidelijk beschouwd. Wat geassocieerd wordt met potverteren en uitstellen van beslissingen, maar ook met verzet tegen het neoliberalisme. Maar er is de culturele rijkdom.

The Local wijst op een list die Frankrijk mogelijk uit de mouw tovert, hoewel het wel niet zo’n vaart zal lopen. Namelijk de verkoop van kunstwerken uit staatsbezit om de schuldenlast te verminderen. Dus verkoop van kunst uit economische motieven. Een recent parlementair rapport schetst de contouren van het ontzamelen. Guillaume Cerutti werd door de commissie culturele zaken en onderwijs geraadpleegd en spreekt over ‘groteske verspilling’ van werken in nationale collecties. Cerutti is hoofd van Sotheby Frankrijk, dus het is logisch dat hij ervoor pleit om kunstwerken uit staatsbezit die door musea worden beheerd te veilen. Dit zou kunnen worden uitgevoerd binnen een nieuwe erfgoedwet die voor de lente in het verschiet ligt.

Ontzamelen van openbaar kunstbezit is in Nederland geen taboe meer. Het gebeurt al langer dan 20 jaar en ook het debat daarover wordt al zo lang gevoerd. De vraag is niet of, maar hoe er wordt ontzameld. En hoe de opbrengst mag worden gebruikt. Consensus is dat verkoop uit economische motieven ontoelaatbaar is. Door richtlijnen is ontzamelen aan voorwaarden verbonden die niet altijd verplichtend zijn. Dat wordt dwingender gemaakt om topkunst te beschermen, maar ook om inzichtelijk te maken wat dan wel verkocht kan worden. Overigens zegt het feit dat een museumobject nooit op zaal getoond wordt niet dat het geen belang heeft of dat het in de toekomst geen toegevoegd belang krijgt. Het profijtbeginsel werkt indirect. Uit de publiciteit blijkt alsof cultureel Frankrijk nu pas wakker wordt. Da’s een misverstand. Maar het moet wel en garde zijn.

Foto: Schermafbeelding artikel uit de Franse zakenkrant BFMTV, 3 januari 2015. (eigen vertaling:) En als de staat kunstwerken uit musea verkoopt om te investeren? // Een parlementair rapport dat net is vrijgegeven benadrukt het zeer grote aantal verzamelde kunstwerken in museumdepots dat nooit wordt tentoongesteld. Een deel ervan zou kunnen worden verkocht om geld te genereren. Heiligschennis? // En als de staat of lokale overheden kunstwerken verkopen die opgestapeld liggen in de museumdepots om andere werken te kopen of gewoon middelen vrij te maken om te investeren of schulden af te betalen? // Terwijl het Ministerie van Cultuur voor het voorjaar een grote wet voorbereidt over ‘erfgoed’, verdient de vraag op zijn minst te worden gesteld. Zelfs als ze de puristen laat stijgeren.

3 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Een dergelijke actie confronteert ons wel met de vraag wat nu eigenlijk bewaard moet worden en waarom. Wat is het bestaansrecht van archieven en museums? Waarom dit bewaren en dat verkopen? Hoe wordt een en ander verantwoord. Is daar transparantie in aan te brengen? Kunnen keuzes met de burgers worden gedeeld? ‘We hebben al 3 Van Goghs uit de laatste periode, dus de overige kunnen verkocht’? Waarom moet de overheid het erfgoed bewaren (ik vind dat nodig, maar waar is het ‘verhaal’?).

    Blewbird

    5 januari 2015 at 18:26

  2. @Blewbird
    Die confrontatie is prima als deze in vrijheid gebeurt en afwegingen in vrijheid gemaakt kunnen worden. Beredeneerd vanuit een cultureel-wetenschappelijke (ik weet even geen andere omschrijving) invalshoek. De complicatie is echter de op z’n minst onvriendelijk te noemen opstelling van de landelijke politieke jegens de kunsten die de afweging onder druk zet. En dat is niet goed.

    Er komen heel wat aspecten samen in het debat over ontzamelen. Zoals je zegt de samenstelling van de Collectie Nederland. Hoe moet die samengesteld zijn en wie bepaalt dat. In elk geval lijkt het me gezien die vijandige opstelling van de politiek gewenst dat de beslissing over het ontzamelen op afstand van de politiek wordt genomen. Zoals nu het geval is. En evenmin indirecte dwang ontbreekt ‘om dan maar te verkopen’. De politiek kan de voorwaarden definiëren voor ontzamelen, maar moet oppassen in die formulering geen voorschot op de verkoop te nemen. Opbrengsten mogen niet bij voorbaat ingeboekt worden.

    Het verhaal over het erfgoed wordt door de Nederlandse overheid -of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed- goed verteld. In 2016 komt er een Erfgoedwet die bestaande wet- en regelgeving voor behoud en beheer van het cultureel erfgoed in Nederland omkadert. Dat is zowel wetgeving die definieert, beschermt en procedures geeft als richtinggevende informatie aan een breed publiek over wat de overheid met het cultureel erfgoed voorheeft.
    http://www.cultureelerfgoed.nl/dossiers/erfgoedwet

    George Knight

    5 januari 2015 at 18:48

  3. Als Europa ergens een rol kan spelen, is het hier. Dank voor je uitgebreide en heldere reactie!

    Blewbird

    5 januari 2015 at 20:24


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: