Kerstfeest-tegenstellingen. Wat is de oorsprong van kerstmis?

KDC01_33508_W

Is Kerstmis het feest van verzoening en verbinding of van het smaakvol laten zien van tegenstellingen? Is kerstmis het feest dat tegenstellingen verzoent zonder ze weg te nemen? Dus werkt als een ventiel voor maatschappelijke onvrede? ‘Kerstfeest-tegenstellingen. Waar heeft het (d.i. kerstmis) toch eigenlijk zijn oorsprong aan?’ is de titel van een spotprent uit 1927. Verschenen op de omslag van het tijdschrift De Roskam dat werd uitgegeven door de ‘Roomsch-Katholieke Werklieden-Organisatie in Nederland’.

De omslag valt te lezen als kritiek op de tegenstelling rijk-arm. Kwestie van tegengestelde sociale klassen. Maar ook op de tegenstelling seculier-religieus (katholiek) die het klassenverschil weer verhult. Of: seculier feesten (genotzucht) tegenover religieus feesten (bezinning). Door nieuwe invloeden wordt tegenwoordig kerstmis niet vanzelfsprekend nog kerstmis genoemd. Toch om tegenstellingen te verhullen of uit angst om het toch al niet bestaande idee van verbinding -en de tijdelijke pacificatie van tegenstellingen- te openlijk af te vallen? Met de ontwaarding van het idee kerstmis zijn de kerstfeest-tegenstellingen aangescherpt, maar ook verdwenen omdat het belang van kerstmis afgenomen is. Een ontwikkeling werkt soms twee kanten uit.

34664v

Foto 1: ‘Kerstfeest-tegenstellingen. Waar heeft het (d.i. kerstmis) toch eigenlijk zijn oorsprong aan?’ Verschenen in: de Roskam, 16(1927), nr. 26(22 dec.).

Foto 2: Harris & Ewing, [Grace Coolidge, Santa Claus, and children next to Christmas tree], december 1927.

Rusland: Mistral-schepen passen niet in militaire doctrine. Dus?

mist

Het beste antwoord op iets wat men niet kan krijgen is dan men het niet meer hoeft. Het Russische leger en de politieke leiding hebben de Franse regering in 2014 onder druk gezet om twee Mistral-helicopterschepen aan Rusland te leveren. Na de annexatie van de Krim door Rusland werd dat door de Franse regering al teruggebracht tot een schip. Dat uitgerekend bij de Krim in de Zwarte Zee inzetbaar zou zijn wat het politiek gevoelig maakte. De levering van de Mistral aan Rusland werd symbool voor de machtsverhoudingen. De druk van de VS en de EU ten gunste van Oekraïne was blijkbaar sterker. Nu zegt de Russische vice-president van het Russische militair-industriële complex Youri Mikhaïlov dat de Mistral niet meer in de militaire doctrine van Rusland past. Een tegenstrijdigheid omdat de Russen gedurende 2014 hun best hebben gedaan de schepen geleverd te krijgen. Wat rest is een rechtszaak over de betaling en een symbolische nederlaag voor Rusland.

Foto: Schermafbeelding van ‘Les Mistral ne correspondent pas à la doctrine militaire russe (responsable)’ op La Voix de Russie.

Parodie Downton Abbey met George Clooney en vaste cast

Een parodie van het Britse kostuumdrama Downton Abbey voor het charitatieve Text Santa dat geld ophaalt voor goede doelen. Van dit kostuumdrama wordt nu door de NCRV het vijfde seizoen uitgezonden. De parodie steekt de draak met de conventies van de Engelse hogere klasse die lastig kan wennen aan maatschappelijke veranderingen en de eigen privileges ongaarne afstaat en zich stijfjes door de tijd beweegt. Maar ook met de bedienden op de onderverdieping die zichzelf zo wegcijferen in dienst van de werkgever dat het lachwekkend wordt. Gasten als Jeremy Piven (Mr. Selfridge) en George Clooney als ‘the Marquis of Hollywood’ laten de vaste cast van Downton Abbey ontdooien. Eindelijk. Maar: voor maar negen minuten. Het blijft immers een parodie.

Doneren naar Text Santa kan hier.

In Oekraïne kwam in 2014 de geschiedenis terug naar Europa

maxima-9--a

In Europa was 2014 het jaar van Oekraïne. Voor Euobserver zet Andrew Rettman de ontwikkelingen op een rij: ‘2014, het jaar dat de geschiedenis terugkwam naar Europa‘. De Oekraïens-Russische oorlog begon op 21 februari toen ’16 pantserwagens van het Russische 801ste Marine Korps brigade hun gehuurde basis in de Krim, Oekraïne verlieten en defensieve posities innamen in de nabijgelegen Oekraïense steden Kaha, Gvardiiske en Sebastopol’. De rest is geschiedenis. Terugkijkend naar februari 2014 vallen drie aspecten op:

1) De toen ook al uitzonderlijke en bekritiseerde aanwezigheid van koning Willem-Alexander en premier Rutte bij de Olympische Spelen in Sochi. Dit ondanks alle maatschappelijke protesten en verzoeken -vooral vanwege diplomatieke incidenten met Rusland en ingeperkte homorechten- om een minder zware delegatie te sturen. Terwijl nog nooit een Nederlands staatshoofd bij een openingsceremonie aanwezig was geweest en allerlei Westerse staatshoofden afhaakten ging Willem-Alexander naar Sochi. Terwijl de marsorders voor de bezetting van de Krim en de oorlog in Oekraïne klaarlagen steunde de Nederlandse regering voor het zicht van de hele wereld president Putin. In het licht van de politieke ontwikkelingen oogt dat kinderlijke gejuich van het Nederlandse staatshoofd op de tribunes van Sochi alleen nog maar potsierlijker. Achteraf heeft de regering niet toegegeven dat de aanwezigheid van de zware delegatie in Sochi ongepast en ongelukkig was.

2) De stukken die ik aan Oekraïne besteedde riepen maandenlang vele reacties op die een pro-Russisch standpunt vertegenwoordigden. Het kostte me veel tijd ze te weerleggen, vooral omdat argumenten die weerlegd werden telkens weer gebruikt werden door personen met steeds nieuwe schuilnamen. Vanaf het begin verbaasde me dat om twee redenen. a) omdat ik het tegenstrijdig vind dat mensen die zich laten voorstaan op hun maatschappijkritiek en politiek visie onverdund een standpunt overnemen dat hun aangereikt wordt en als ‘bewijs’ naar de Russische propaganda of mantelorganisaties ervan bleven wijzen; b) ik een tegenovergesteld standpunt innam dat de VS en de EU niet alleen niet de agressor waren, maar juist te terughoudend en te angstig optraden. Ook hun eigen beloften zoals het Boedapester Memorandum van 1994 niet nakwamen. Ik schreef op 1 maart: ‘Europa dreigt aan de Oostflank in brand te vliegen, maar Brussel zwijgt. Het geeft geen signaal aan Rusland af. Dat hoeft niet agressief of oorlogszuchtig te zijn, als het maar krachtig en eensgezind is.’ Later redde kanselier Merkel door krachtig optreden de EU, maar het was op het nippertje. Het had weinig gescheeld of de EU was uit elkaar gevallen van besluiteloosheid en overbodigheid.

3) Het is lastig om van een afstand ten volle te begrijpen -laat staan: te ervaren- wat er precies aan de hand is. Weliswaar schreef ik op 20 februari dat Oekraïne op de rand van een burgeroorlog stond en op 22 februariOekraïne: wat komt er na de euforie van de verdreven leider?’ en leefde het besef dat er een oorlog aankwam met vreselijke gevolgen voor mensen, infrastructuur en relaties tussen staten, maar wordt de strekking ervan pas gaandeweg duidelijk. De hoofdlijn was vanaf het begin duidelijk, namelijk de Russische agressie, maar de oorlog had allerlei andere afslagen kunnen nemen. Met andere gevolgen. Dat het Russische leger pas vanaf augustus met duizenden manschappen tegelijk Oekraïne binnenviel, kon in februari niet voorspeld worden. Die invasie had eerder kunnen komen of had de tienduizenden manschappen kunnen omvatten die aan de grens stonden. Een lopend verhaal heeft geen voorspelbare afloop. De uitkomst staat vast: Oekraïne koerst richting EU, maar hoelang deze oorlog Europa nog gijzelt is ongewis. Die geschiedenis wordt nog geschreven.

Foto: Koning Willem-Alexander en echtgenote, IOC-lid Camiel Eurlings en premier Mark Rutte in Sochi, februari 2014. Credits: PA.

Frankrijk, kerststal, kindeke Jezus en scheiding van kerk en staat

In Frankrijk bestaat in theorie, maar niet altijd in praktijk de scheiding van kerk en staat. Het idee is dat de staat neutraal is. Laïcisme wordt dat genoemd. Een onderdeel ervan is dat uitingen van religieuze overtuiging in het publieke domein zoals in gemeentehuizen verboden zijn. Maar is een kerststal met het kindeke Jezus, une crèche de Noël, nou een religieuze of een culturele uiting? In heel Frankrijk vinden daarover debatten en rechtszaken plaats. Religie wordt zo een cultuurstrijd tussen traditionalisten en andersdenkenden.

De stal in de hal van het gemeentehuis in Béziers die het filmpje toont wil de ‘reactionaire’ burgemeester Robert Ménard laten staan, terwijl die in de hal van de Algemene Raad van de Vendée verwijderd moest worden. Waartegen beroep is aangetekend. The Local gaat in op voorbeelden in Melun en Montpellier. Het opstellen in overheidsgebouwen van de kerststal in de kersttijd gaat onlosmakelijk samen met het protest ertegen. Door OM en polemische secularisten. Protest lijkt kinderachtig, maar het tonen van christelijke symboliek in overheidsgebouwen is dat eveneens. De oplossing is simpel: plaats kerststallen uitsluitend in kerken en niet-overheidsgebouwen. Beide partijen zoeken de confrontatie. In strijd met de kerstgedachte.

13ea3b38308854e6bea90953132b18d661dce69f9ebaca6f6a3ff139c7dc242c

Foto: Kerststal met voorstelling van het kindeke Jezus. Credits: Joe Raedle/AFP.

Petitie ‘Veiligstellen van de vrede in plaats van belonen expansie’ antwoordt petitie ‘Opnieuw oorlog in Europa? Niet in onze naam!’

pe1

In Duitsland komen voor- en tegenstanders van de Oekraïne-politiek van het Kremlin met petities. Naargelang de voorkeur kan men de een of de andere ondertekenen. ‘Wieder Krieg in Europa? Nicht in unserem Namen!’ met onder meer de steun van oud-kanselier Gerhard Schröder die nu voorzitter van de toezichtsraad van Nord Stream en vriend van president Putin is. De een deelt de schuld, terwijl de andere eenduidig naar Rusland wijst. De petitie ‘Friedenssicherung statt Expansionsbelohnung: Aufruf von über 100 deutschsprachigen OsteuropaexpertInnen zu einer realitätsbasierten statt illusionsgeleiteten Russlandpolitik’ wordt ondersteund door 100 Duitssprekende Oost-Europa deskundigen. Hier een Engelstalige versie. Een petitiestrijd tussen politiek en bedrijfsleven tegenover wetenschap. Een petitie als middel om de publieke opinie te beïnvloeden.

pe2

Foto: Schermafbeelding van fragmenten van de petitie ‘Friedenssicherung statt Expansionsbelohnung: Aufruf von über 100 deutschsprachigen OsteuropaexpertInnen zu einer realitätsbasierten statt illusionsgeleiteten Russlandpolitik’ op change.org.

Moscow Times onbereikbaar wegens ‘technische problemen’. Echt?

mt

De Engelstalige Moscow Times is online onbereikbaar. Het is gissen waarom dat zo is. De redactie biedt verontschuldigingen aan voor het ongemak en wijst op technische problemen. Zijn het de Noord-Koreanen die onder leiding van hun opperste leider de Moscow Times een hack zetten? Wie weet. Steeds meer kritische Russische intellectuelen wijken uit naar Kiev. In Rusland is persvrijheid geen vanzelfsprekendheid. Volgens een tweet van Simon Ostrovsky gaat de St. Petersburg Times dicht wegens economische omstandigheden en de beperkende Russische wetten. Internationale bedrijven verlaten Rusland. De geschiedenis herhaalt zich.

Foto: Schermafbeelding van tweet van The Moscow Times

Martelen mag van christenen? Religie helpt macht buiten de orde

De relatie tussen religie en politiek blijft een interessant fenomeen. Religies verkondigen in theorie het goede, maar worden in de praktijk vaak gebruikt voor het kwade. Religie is geschikt voor misbruik door mensen in hoge posities omdat door geloof het bewustzijn van burgers wordt vernauwd. Gebruikelijke kritiek, logica of wens op toezicht laten ze bij religie varen. Alsof hun verstand op vakantie is gestuurd. Voor de macht is religie een ideaal middel om burgers om de tuin te leiden en die macht op oneigenlijke wijze vast te houden.

Als religie nog niet bestond zouden de machtigen het uitvinden omdat het een ideaal machtsmiddel is. Religie is juist daarom ooit geconstrueerd en tot bloei gebracht. Een eigenschap van religie is dat iedereen er ongecontroleerd mee aan de haal kan gaan. Religie heeft als kwaliteit dat het zich profileert als het tegendeel van wat het is. Martelen mag? Van de meeste christenen wel. Weten zij veel wat hun eigen religie inhoudt.

Petitie: afschaffen monarchie. En een eind aan de erfopvolging

af

Een petitie die ondersteuning verdient. Er wordt opgeroepen om met terugwerkende kracht vanaf 1945 belasting te heffen over inkomen en vermogen van de Oranjes. Dat kan juridisch niet, maar het debat erover heeft grote symbolische waarde. Hoofdzaak is dat de monarchie wordt afgeschaft en er een einde komt aan de erfopvolging. Want hoewel het staatshoofd steeds meer een ondergeschikte rol vervult -feitelijk een loopjongen van kabinet en bedrijfsleven is geworden- is in de samenleving die van leidinggevenden vele talenten en vaardigheden vraagt het risico toegenomen dat door de erfopvolging een telg van de Oranjes niet van de juiste kwaliteit is. De samenleving ontwikkelt zich en daardoor is de monarchie die meer wil zijn dan franje en operette uit de tijd geraakt. Dat pleit in goed Hollandse traditie voor herinvoering van de republiek.

Foto: Schermafbeelding petitie ‘Afschaffen monarchie’. Tekenen kan hier.

Afhaken raadsleden Meppel vraagt om nieuw politiek bestel

In Meppel houden vijf raadsleden het voor gezien vanwege de werkdruk. Ze zijn afkomstig van D66, SP, VVD en een lokale partij. De raad telt 23 leden die 32.860 inwoners representeren. Zit een reparatie ervan in meer van hetzelfde of moet er nu eens naar iets volledig anders worden gezocht? Ofwel, staat Meppel opnieuw een poging te wachten dat nieuwe kandidaten namens de politieke partijen door de trechter van het bestel worden geperst? Of vraagt dat bestel wegens slijtage niet om verbreding, vertechnisering en individualisering door afstand te nemen van de politieke partijen met hun statische kandidatenlijsten? Het antwoord is voorspelbaar omdat het door de politieke partijen zelf wordt gegeven. Ze staan niet vrijwillig hun macht af. Zo wordt ritueel geklaagd over de werkdruk van lokale politici, maar negeren partijen een doorbraak voor een oplossing.