George Knight

Debat tussen links en rechts

Waarom zijn jaaroverzichten zo braaf? Wat is hun bestaansreden?

with 2 comments

Waarom zijn de jaaroverzichten van visuele media zo voorspelbaar en saai dat ze slaapverwekkend zijn? In een woord: ‘braaf’. De betekenis van het woord ‘obligaat’ vat het samen: gebruikelijk, verplicht, voorgeschreven. Het komt door de formule, het format dat voorschrijft hoe het moet. Het komt door de verwachtingen erover die niet te doorbreken zijn. Het komt door de focus op een breed publiek dat gebiedt consensus op te zoeken, controverse uit de weg te gaan en finesses, open einden en abstractievermogen te vermijden. Kortom, voor zowel journalist als publiek is aan het jaaroverzicht geen eer te behalen. Want er is geen ontsnappen aan.

Het jaaroverzicht pretendeert objectief verslag te doen, zeg: onpartijdig, maar bevestigt het machtsevenwicht en wordt daar tot onderdeel van gemaakt. Het jaaroverzicht is de Catch-22 van de journalistiek. Redacties die het zo niet willen kunnen er niet aan ontsnappen. Vluchten ervoor kan niet, maar doorbreken ervan evenmin. Het jaaroverzicht is niet sexy, maar een verplicht nummer waar journalisten noch publiek lol aan beleven. De laatsten zelfs niet in het herkennen van het bekende. Het jaaroverzicht is de dood van een type journalistiek dat een activistische opstelling  verwerpt omdat deze in strijd is met journalistieke codes, maar intussen dan maar als second best verslag doet van de toestand in de wereld. Het jaaroverzicht is het over de oppervlakte scheren om gebeurtenissen aan te stippen met kritiekpuntjes maar onder vermijding van maatschappijkritiek.

Daarnaast wordt het idee van het jaaroverzicht steeds meer bezoedeld door belanghebbenden die in een overzicht dat klinkt als een reclamespot uitsluitend hun eigen belang en perspectief benadrukken. Zodat zelfs de pretentie van onpartijdigheid en een brede oriëntatie worden losgelaten. D66Breda, TreinenNS of OasenDrinkwater laten zien dat een jaaroverzicht niet eens hoeft uit te gaan van de journalistieke codes.

Is er een oplossing die het jaaroverzicht terugbrengt naar journalistiek die niet alleen spiegelt? Waarschijnlijk niet, want de fragmentatie van een samenleving die steeds heterogener en diverser wordt maakt zelfs de kadrering van een jaaroverzicht al tot een politiek gebaar dat haaks staat op de zogenaamde onpartijdigheid ervan. Daarom wordt een jaaroverzicht met de pretentie van brede oriëntatie noodgedwongen bloedeloos en ongevaarlijk omdat het niet aan de essentie kan raken. Dit naast de opstelling van de gevestigde journalistiek die gaat voor veilig en op bevestiging van het bestaande uitkomt en de corruptie door belanghebbende partijen van het begrip ‘jaaroverzicht’ die slecht het eigen perspectief benadrukken. Bram Douwes van RTV Noord probeert te ontsnappen aan de genoemde patstellingen, maar vindt er evenmin een oplossing voor.

Advertenties

2 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Blad- en (zend-)tijdvulling?

    Blewbird

    31 december 2014 at 18:08

  2. @Blewbird
    Wie weet speelt dat ook mee. Een goedkope manier van produceren. De fragmenten zijn immers al geschoten, de montage en een voice-over maken het af.

    George Knight

    31 december 2014 at 18:37


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: