George Knight

Debat tussen links en rechts

Groninger Museum koopt Helmantel. Met de Zeitgeist van Blühm

with 11 comments

Het Groninger Museum koopt voor de eigen collectie een schilderij van Henk Helmantel aan. Het wordt als een artistieke doorbraak gepresenteerd. Ook als correctie van de vorige directeuren Kees van Twist, Reyn van der Lugt en Frans Haks. Niet-Nederlander Andreas Blühm staat blijkbaar vrijer in de stammenstrijd tussen realisme en postmodernisme. Tussen lage en hoge kunst, zoals het cliché zegt. Dat opent perspectief voor kunstenaars die zich door hun lokale museum miskend voelen omdat ze vinden niet gezien te worden. Niet omdat ze naar eigen idee geen kwaliteit hebben, maar omdat ze tot de verkeerde stroming zouden behoren.

De tijd van het post-postmodernisme waarin wordt geciteerd, gekruist, vervormd, gesampled en geïntegreerd legt Andreas Blühm de aankoop van Helmantel op. Zoals andere tijden het zijn voorgangers verbood. Simpel. Museumdirecteuren hebben gewoon hun tijd te volgen. De beleidswijziging kondigde zich vorig jaar al aan:

Advertenties

11 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Interessant discussiestuk. Het is een misvatting dat er tussen post-modernisme en realisme een ‘stammenstrijd’ ooit gaande was. Die strijd is er echter wel geweest tussen het abstract expressionisme en het realisme, waarbij de abstract expressionisten veelal zich achter een vorm van salon-communisme schaarden en de realisten verwijten kregen van aanhangers te zijn van het Amerikaanse kapitalisme, het Italiaanse fascisme en Duitse nationaal socialisme.
    Een tweedeling die de abstracte schilders erg goed uit kwam.
    Het verhaal van Helmantel dat zijn gekopieerde taferelen van 17- e eeuwse schilders een abstract element zouden hebben is een laf excuus om zich te conformeren aan abstracte schilders. In de kringen rond Minerva academie Groningen waar Helmantel van af komt had men het op een gegeven ogenblik over de abstractie van Rembrandt en tijdgenoten, een onzinnige opmerking want het idee van abstractie in de schilderkunst, voor zo ver abstractie mogelijk is, bestond niet in de 17- e eeuw.
    De term ‘abstractie van de figuratie’ klinkt erg diepzinnig het is echter totale nonsens en een laf argument om zich te conformeren aan de zogenaamde moderne kunst die de toon aan geeft in kunsthistorische museale kringen.
    In tegenstelling tot wat men denkt in de stijl gereformeerde kringen rond Helmantel heb ik niets tegen deze schilder of tegen zijn werken. Het is alleen mijn idee niet van wat kunst kan zijn, doch dit terzijde.
    O, ja, een leuke anecdote; niet lang geleden kreeg ik van de echtgenote van Helmantel een mail met de mededeling dat ik een ‘zileige figuur’ zou zijn. Gereformeerde kunstenaars rond Helmantel vinden ieder niet gereformeerde schilder trouwens ‘zielige figuren’. Ik ken ze vanaf 1976.

    fredvanderwal

    28 november 2014 at 21:26

  2. @Fred
    In elk geval was er in het Groninger Museum van Frans Haks op enig moment onmiskenbaar sprake van een stammenstrijd van het gecanoniseerde Memphis-postmodernisme met wat als het tegenovergestelde werd gezien. Het realisme. Er zijn vele dualisme’s Fred, dixieland tegenover free jazz, Feijenoord tegenover Ajax, zwart tegenover wit, ‘Jack the Dripper’ Pollock tegenover fotorealisten.

    Los van Helmantel vind ik het een interessant debat of een schilder van nu die zich overduidelijk baseert op oude voorbeelden uit de kunstgeschiedenis hedendaags genoemd kan worden. Zoals de Ierse in Nederland werkzame kunstenares Mary Waters. Die naar mijn idee net iets meer dan Helmantel loskomt van de voorstelling. Ook door de gekozen thema’s. Maar wat is dan exact dat verschil dat het realisme van de een anders maakt dan dat van de ander?
    http://www.artnet.com/artists/mary%2Dwaters/

    George Knight

    28 november 2014 at 21:45

  3. @George,
    Mary Waters functioneert in tegenstelling tot Helmantel in het hedendaagse circuit, Helmantel heeft altijd tot het realistische kamp behoort die zich (zeker in Groningen) verzette tegen de modernisering van de kunst. Waters is gewoon hedendaags geschoold en verhoudt zich ook eerder tot die kunst. Dat zie je ook direct terug in haar en zijn werk.

    Opmerkelijke wisseling van de wacht. Wanneer wordt Evert Thielen aangekocht door het Rijksmuseum?

    Niek

    28 november 2014 at 23:26

  4. @Niek
    Tja, is Helmantel niet hedendaags geschoold? Ook een kunstenaar die zich verzet tegen het een of het ander is niet per definitie geen hedendaagse kunstenaar. Ondanks zichzelf, zou je bijna zeggen. Boeiend om deze vragen te stellen los van de persoon. Over hem heb ik geen oordeel. En daarbij, ieder heeft het recht om te veranderen.

    Wat je opmerkt over Mary Waters raakt aan allerlei prozaïsche aspecten van de kunstpraktijk. Het publieksbereik, de marketing en de positionering, de verkoopbaarheid, de thematiek, ideeën en vooroordelen over originaliteit, bewerking en toe-eigening. Zo eenduidig als je het zegt ligt het naar mijn idee niet. De kunstmarkt kent vele submarkten. Mary wordt omdat ze als ambachtelijk wordt geëtiketteerd, doorgaans in die ene identiteit ‘geduwd’. Vakmanschap is meesterschap. Naar mijn idee beïnvloedt die inperking weer haar thematiek, zodat een proces op gang komt dat haar verder wegvoert van het centrum van de markt voor hedendaagse kunst dat haar soort figuratie niet kan plaatsen.

    Bij Helmantel zou ook wel eens zoiets gebeurd kunnen zijn waarbij oorzaak en gevolg van de verwijdering tot de rest -ik noem het nu maar even zo neutraal mogelijk- niet meer te herleiden zijn. Maar zeker weten doe ik het niet. Helmantel ken ik niet, Waters wel.

    George Knight

    28 november 2014 at 23:53

  5. Wat betreft de polarisatie van Haks heb je gelijk. Haks was een uitermate modegevoelig iemand en in zijn museale periode was het post modernisme al weer bijgezet in de kunsthistorie die in omloopsnelheid van stijlen en modes het meest ging lijken op de Parijse modebeurs. Aan dat mechanisme onttrekt Helmantel zich in elk geval met een anti-wereldse calvinistische stijlheid en stijfheid, behalve als het geld verdienen betreft. Ik ken het circuit rond Helmantel terdege, vanaf 1972 toen hij tot de exposanten van galerie Mokum toe trad.
    De schilderes Mary Waters die ik trouwens niet kende wat haar werk betreft is van zeer hoge kwaliteit. Buitengewoon en duidelijk herkenbaar als een kunstenares die de hoge graad van ambachtelijkheid heeft weten toe te passen op haar moderne wereldbeeld. Haar subject matter is eigentijds en duidelijk herkenbaar als een vernieuwster van de realistische schilderkunst die intrigerend werk maakt.

    fredvanderwal

    29 november 2014 at 08:57

  6. @Fred
    Mee eens. Mooi wat je zegt over Mary Waters: ‘een vernieuwster van de realistische schilderkunst’. Dat realisme blijven grote delen van het kunstwereldje als gif zien

    George Knight

    29 november 2014 at 09:50

  7. In de VS is het realisme geen enkel probleem in de galerie en musale wereld, en daar zal de sixties pop aan hebben meegedragen toen de beeldende kunst zich op de reclame en media wereld ging storten, trouwens er zijn heel wat negentiende eeuwse Amrikaans schilders die hoog kwalitatief realistisch schilderden, invloedrijke Ameriaanse algemeen geacepteerde realistische kunst van de late zestiger jaren en de zeventiger jaren onder de titel Fotorealisme, Hyperrealisme of Superrealisme.
    In de Groningse akademie Minerva kringen rond Helmantel (Van Seventer, Kraaijpoel cs.) poneert men graag dat Helmantel de uitvinder van het realisme is, maar vergeet dan maar even voor het gemak de magisch realisten en de Nieuwe Zakelijkheid van het interbellum.
    Helmantel heeft mij altijd tegen gestaan omdat ik het een typerende ijskoude calvinistische domineeskunst vind. Niet voor niets gooit hij hoge ogen bij EO leden, de EO omroep, de EO gids en bij niet geïnformeerde leken op beeldend gebeid.
    Korte samen gevat; Helmantels kunst is een leuk startpunt voor domme mensen en stijle calvinisten. Bij de PVV zal hij ook wel heel goed vallen.
    Last but not least, een stel Groningse reactionairen richtten de ‘klassiek academie’ op waar Helmantel uiteraard één van de docenten is en naar negentiende eeuwse dorre lesvoorbeelden wordt geschilderd en tot nu toe op kunstgebied niets van betekenis is af gekomen

    fredvanderwal

    29 november 2014 at 10:39

  8. @ Maar zeker weten doe ik het niet. Helmantel ken ik niet, Waters wel.

    Helmantel ken ik wel, heb hem ontmoet in 1976, 1977 toen meneer Helmantel niet met mij wilde praten tijdens een conferentie van ‘christelijke kunstenaars’op de kunstbeorderij van tekenleraar Jan van Loon te Zwiggelte. Onmiiddellijkw erd daar door de beheerders van de boerderij een kunstgroep opgericht die uit Groningers bestond. Ik woonde toen nog in Amsterdam dus mocht niet mee doen. Amsterdam was voor gereformeerde Groningers en Drenthen de stad van de zonde.
    Jaren later ben ik twee maal nog ter zijner huize 9van Henk Helmantel) geweest en moest de tweede keer 7,50 gulden betalen voor een kadetje van 2 weken geleden en een verschrompeld appeltje uit eigen tuin.
    Het verhaal over de Heire der Heirscharen die hem zo gezegend heeft dat hij een keer in de Quote 500 stond bij de Nederlandse mutimiljonairs heb ik diverse malen in fundamentalistsich gereformeerde kringen aangehoord. Tevens verdacht Helmantel mij van ‘duisternis in mijn hart’ omdat ik krities was op zijn werk.
    Kunst die met een religieus sausje wordt overgoten om de verkoopbaarheid te bevorderen heeft niet mijn belangstelling.
    Ik zal mij verder oriënteren op de schilderes Waters.

    fredvanderwal

    29 november 2014 at 17:07

  9. heeft die jankert van een Helmantel het eindelijk voor elkaar!

    Liesbeth Mulder

    3 december 2014 at 17:17

  10. De kringen rond Helmantel vrijgemaakt gereformeerd op art .31 munten uit in gespeelde compassie met de naaste, met meneer de dominee en vooral met het grote geld. Van mij mag ie, maaar om zijn 17-e eeuwse schilderijen te overgieten met religieuze argumenten is mij een stap te ver. Ik ken het milieu rond Helmantel, een verkrampt, bloedeloos, harde visie op mens en samenleving.Ik vermoed dat zulke mensne goed zouden hbben gefunctioneerd tijdens de Nazi bezetting. Kunst die goed viel indertijd bij het Gesundenes Volksempfinden.

    fredvanderwal

    4 december 2014 at 07:17

  11. […] in de collecties van Nederlandse musea en worden niet genegeerd zoals Baudet suggereert. Zo kocht het Groninger Museum in 2014 enkele werken van Helmantel. Veel getalenteerde conceptuele of post-postmodernistische kunstenaars krijgen trouwens evenmin […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: