George Knight

Debat tussen links en rechts

Putin als pop in de geschiedenis. Kritiek of geen kritiek?

with 4 comments

Indirect weerlegt deze speelautomaat van de president van de Russische Federatie Vladimir Putin de kritiek over kunst die maatschappelijk niet relevant meer kan zijn. In een cultureel determinisme beredeneert die kritiek dat als kunst al kritisch is, het de status quo bevestigt en niet verandert. Want maatschappijkritische kunst zou alleen kunnen dienen als versiering van het bestaande waar het wordt ingepast. Op dezelfde manier redeneert neurobioloog Dick Swaab dat ons leven in en door onze hersenen voorbestemd is en we daar zelf geen sturing aan kunnen geven. Ofwel, hersenen of kunst kunnen niet anders dan reageren door de gebaande paden te volgen. Ontsnappen aan de noodwendigheid is onmogelijk. Uitbreken en revolutie zijn uitgesloten.

Een pop die Putin voorstelt dus. Als mechanische pop die niet anders kan dan de geschiedenis volgen. Steeds weer. In een volgens velen illegale daad die herhaald wordt. Het Duitse veilinghuis Auction Team Breker dat gespecialiseerd is in mechanische instrumenten veilt ‘Putin de Schrijver’ die de wet tekent over de Russische annexatie van de Krim en Sebastopol van de Zwitserse poppenmaker Christian Bailly. Gebaseerd op ‘Pierrot Ecrivain’ (circa 1890) van Gustave Vichy. In de catalogus is de vraagprijs 25.000 tot 35.000 euro. Het object thematiseert zowel de noodwendigheid van de geschiedenis, de menselijke soort als de kunst. Door dit mechanisme zichtbaar te maken doorbreekt het de voorbestemming niet zelf, maar wel het debat erover.

Jonathan Jones trekt vandaag in The Guardian ongemeend fel van leer tegen politieke kunst. Zoals enige tijd terug kunstcriticus Hans den Hartog Jager met zijn ‘Geëngageerde kunstenaars: de wereld luistert niet’ in de NRC deed. Net als Hartog trekt Jones politieke kunst in het absurde, ontneemt het haar bestaansrecht en stelt het als een modieuze bevlieging voor: ‘Political art used to be real and urgent. Now it is an art world fashion. In our Russell Branded days, being angry is being hip. Instead of truly cogent political statements, artists throw in ideological references that have no real relevance.’ Niet toevallig komen deze geluiden uit de ‘burgerlijke’ The Guardian en NRC die zich hoogstens cosmetisch tegen de macht verzetten, maar als het erop aankomt daar altijd voor buigen omdat ze de macht nooit echt zullen uitdagen. Zulke media brengen critici voort die bewust of onbewust deze positie verdedigen door maatschappijkritiek die doorbijt te ridiculiseren.

auc

Foto: Schermafbeelding van deel catalogus ‘Fine Toys & Automata, November 15, 2014’ van het Keulse veilinghuis Auction Team Breker. 

Advertenties

4 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. George Knight

    20 oktober 2014 at 16:42

  2. Gedeeltelijk ben ik het eens met Jonathan Jones, maatschappijkritische kunst blijft vaak in het luchtledige hangen waarbij rond de makers ( bv Russel Brandt) een zweem van persoonsverheerlijking hangt met een gevolg van trouwe aanhangers. Van een geheel andere orde zijn de nieuwe lichting kunstenaars die niet uitgaan van maatschappijkritiek maar die uitgaan van de oplossing en dus daadwerkelijk verandering teweeg brengen, engagement in actie. Ik denk bijvoorbeeld aan Daan Roosegaarde, http://nl.wikipedia.org/wiki/Daan_Roosegaarde, een kunstenaar met een totaal andere mindset, visionair oplossingsgericht en dus krachtig.

    Pharoah Sanders – The Creator Has A Master Plan

    jan

    21 oktober 2014 at 23:34

  3. @Jan
    Pharaoh Sanders, daar zeg je iets. Deze week moest ik ineens aan de free jazz denken. Van Ornette Coleman, Archie Shepp, Cecil Taylor, Albert Ayler of Paul Bley. Dat denken werd in gang gezet door de voorspelbaarheid van de kunsten van nu. Die is zo saai. Die vanzelfsprekendheid om te ontregelen, om te deconstrueren, om urgent te zijn, om iets teweeg te brengen, om aan te haken bij alles en nog wat dat schots en scheef is, waar is dat alles gebleven?

    Kunst van nu is een kilo marketing, een onsje loopbaan en grammetje hypotheek en een greintje contestatie. (Ik gebruik maar even een jaren ’60 begrip). Daarom was de free jazz zo bijzonder in dat kantelend tijdperk vanaf 1960 voordat het ook weer neersloeg als een genre, een fase in een doorgaande ontwikkeling. Soms breekt een kunstvorm even uit. Welke kunstvorm in welke discipline doet dat nu?

    George Knight

    21 oktober 2014 at 23:49

  4. @George, ik denk dat de tijd van ontregelen zijn tijd heeft gehad en dat nu de tijd aangebroken is van creatie voor het geheel. Want dat is pas écht urgent. Vandaar dat ik de naam Daan Roosegaarde noemde die in mijn ogen een exponent is van een in mijn ogen nieuwe functie van kunst die aan het onstaan is die uitgaat van oplossingen en die ik ‘engagement in actie’ noem. We zitten nu alweer een tijdje in een periode vol met slappe kunst waarvan ik denk dat dit een overgangsfase is naar een nieuwe richting waarin kunst dienstbaar wordt door bijvoorbeeld verbindingen aan te gaan met andere disciplines als wetenschap. Kunst die de puberperiode (maatschappijkritiek) moet zien te overstijgen naar een positie van volwassenheid en dienstbaarheid.

    Daan Roosegaarde zag ik gisteravond op televisie zijn werk uitleggen dat op mij niet alleen volwassen en dienstbaar overkomt maar tevens ‘schoonheid’ bezit (om die ouderwetse term maar eens te gebruiken.)

    Ik kwam op bovenstaande uitweiding toen ik vanavond naar een ander muziekstuk van Pharoah Sanders luisterde waarin het me opviel hoe naast ‘schoonheid’ de muziek gekenmerkt wordt door ‘dienstbaarheid’ aan de creatie van muziek. http://youtu.be/ii63fKLTSuU

    jan

    22 oktober 2014 at 01:18


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: