Gelukkig is hedendaagse kunst niet zelfgenoegzaam. Wie weet dat?

M’n toevallig oog viel op een artikel over hedendaagse beeldende kunst, of liever gezegd de kloof tussen massa en elite van Willem Jan Hilderink voor Dagelijkse Standaard. De titel ‘Gelukkig is hedendaagse kunst niet belerend’ is ongelukkig. Die meent te zeggen dat het publiek zich niet de les laat lezen, maar da’s wat anders. Ik viel vooral over de volgende passage: ‘Wat pas echt wringt, wat echt vervreemdt, is de drang die kunstenaars voelen het klootjesvolk op te leiden, te confronteren, de maat te nemen, belachelijk te maken.’

Dit is een aanname die de auteur niet onderbouwt en die slechts voor 25% juist is. Het is klinkklare onzin dat kunstenaars de drang voelen om de burgers op te leiden, de maat te nemen of belachelijk te maken. Op hoeveel waarnemingen, uitspraken en kunstwerken baseert Hilderink dat? Het is wel juist dat kunstenaars de samenleving een spiegel voorhouden en burgers confronteren. Logisch, want da’s exact de functie van kunst.

Eigenlijk is het precies omgekeerd aan wat Hilderink suggereert. Niet de kunstenaars maken het klootjesvolk belachelijk, maar het klootjesvolk -daartoe aangevoerd door politici van de VVD, gevolgd door die van de PVV en alle andere politici rond het Binnenhof- maken kunst en kunstenaars belachelijk. Met een moeilijk woord wordt dat dédain genoemd. Ofwel, de minachting, de neerbuigendheid en het gebrek aan respect dat de kunstenaars van delen van de samenleving krijgen. Vaak ook nog eens met een trap na.

Het is ten dele waar dat de hedendaagse beeldende kunst het contact met de massa verloren heeft. Hoewel dat wel meevalt voor wie de bezoekcijfers van de kunstmusea ziet en daar langs een oneindig schuifelende grijze golf moet slalommen. Maar het is waar dat de experimentele, grensverleggende kunsten het relatief slecht doen. Dat geldt overigens voor alle disciplines, ook voor dans, film, literatuur, muziek of theater.

Is dat erg? Ja en nee. Het is nu eenmaal een wetmatigheid dat minder behaagzieke kunsten op minder waardering en begrip kunnen rekenen bij het brede publiek. Da’s iets van alle tijden. Pas als kunstenaars de kloof groter en onoverbrugbaarder maken dan nodig is, dan doen ze iets fundamenteel verkeerd. Eerder niet.

Hilderink laat ongenoemd dat musea met educatieve programma’s moeite doen om ‘moeilijke‘ kunst aan het publiek uit te leggen. Het is niet zo dat kunstenaars of musea vanuit een arrogante houding kunst ‘droppen‘. Zo heeft Wim T. Schippers voor Museum Boijmans meer dan 500 vragen per video beantwoord over z’n pindakaasvloer. Iets waarin Hilderink geen kunst kan zien omdat hij het niet begrijpt. Toch de juiste manier om het publiek bij kunst te betrekken die op het eerste gezicht afstoot, vreemd is en onbegrijpelijk lijkt.

Hilderink gaat ook voorbij aan al die beeldende kunstenaars die in wijken, bij manifestaties, op beurzen of in hun atelier tijdens atelierroutes moeite doen om hun kunst telkens weer uit te leggen aan een breed publiek. Kunstenaars die daar ondergemiddeld mee verdienen en doorgaans lange uren maken. En, niet iedereen hoeft geïnteresseerd te zijn in hedendaagse (beeldende) kunst. Zoals ook niet iedereen geïnteresseerd is in voetbal, schaatsen, Big Brother of Dave Roelvink. Ook voor mij nu bekend door Hans Beerekamp. Laat dat zo blijven in de pluriforme Nederlandse samenleving. Gespeeld onbegrip over zowel het een als het ander is ongepast.

Willem-Alexander symboliseert het secularisme en krijgt kritiek

protestant_zwammerdam_3

Nederland is een sterk geseculariseerd land en daarbij passen een sterk geseculariseerd staatshoofd en regeringsleider. Karin van de Broeke, de voorzitter van de Protestante Kerk in Nederland (PKN) meent dat niet te begrijpen. Ze accepteert in een interview met NRC de seculiere invulling van het koningschap door koning Willem-Alexander, maar vindt tegelijk dat-ie God moet noemen omdat dat die bij hem het laatste woord zou hebben. Zo veronderstelt ze. Zij zoekt in haar belangenbehartiging de ruimte voor het protestante geloof, en dat hoort bij haar functie. Ze is echter tegenstrijdig als ze de concurrentie tussen religies en overtuigingen als ongewenst afwijst, maar wel zou willen zien dat de koning haar God in z’n openbare optredens noemt.

Het ligt anders dan Van den Broek denkt en ook wel weet. Premier Rutte en koning Willem-Alexander moeten in hun functie de keuzevrijheid garanderen door die te noemen, te verdedigen en te symboliseren. Ze kunnen geen partij kiezen voor de een of andere God, religie, gedachtegoed, anarchisme, filosofie of wereldblik. Wat Willem-Alexander doet is niet zozeer het kiezen voor een post-christelijke samenleving, maar het zo neutraal mogelijk proberen in te vullen van het secularisme met volop keuzevrijheid. Die opstelling siert de koning.

Foto: Kerk Zwammerdam.

Kremlin verklaart: invasie van Oekraïne gebeurt per ongeluk

De strijd in Oekraïne vertoont absurde trekken. Tien Russische paratroepers die volgens de mededeling van de Oekraïense veiligheidsdiensten zo’n 20 kilometer van de Oekraïens-Russische grens gevangen genomen zijn zouden volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken per ongeluk de grens zijn overgestoken. Het geeft te denken over de vaardigheden en het professionalisme van het Russische leger als manschappen 15 kilometer uit koers raken zonder te weten wat ze doen en waar ze zijn. Ondanks herhaalde getuigenissen van journalisten die materiaal en manschappen Oekraïne zien binnenrijden ontkent het Kremlin dat het Russische leger ingezet wordt bij de strijd in Oost-Oekraïne. De gevangen genomen paratroepers verklaren volgens Kiev dat ze via de grensregio Rostov naar Oekraïne zijn gestuurd en dat dit hun strijd niet is. Rusland vertoont trekken van absurd theater, gruwelijk achter de façade die het in de lucht probeert te houden.

Detained-russian-troops-ukraine.jpg

Foto: In Oekraïne gevangen genomen Russische militair: ‘We were told that we were making a 70-kilometer march and nothing else,” a man, who identified himself as Ivan Melchakov,19, said on camera.

Waarom zijn er zoveel Indiase Film Festivals? Ook in Den Haag

Wat past er niet in het rijtje thuis? Stuttgart, Melbourne, Londen, Den Haag, New York, Los Angeles, Dublin en Bournemouth. Alle steden hebben een Indian Film Festival 2014 behalve Bournemouth. Maar dat heeft wel een South Indian Film Festival. De Indiase film is booming in het Westen. Hoe komt dat? Is het de diaspora van de Indiase cultuur die de belangstelling aanjaagt? Is het de diversiteit en kwaliteit van een oude filmindustrie met meesters als Satyajit Ray of Ritwik Ghatak of de commerciële Hindi film vol dans, zang en kleur? Aanvaardbaar voor velen door de strenge ethische codes. Is het India als grootste democratie ter wereld dat een bodem legt onder die tsunami aan Indiase filmfestivals? Terwijl de Chinese overheid op de openingsdag het 11th Beijing Independent Film Festival verbood en daarmee de stand van haar democratie aangeeft zoekt India openheid. Van 22 tot 29 oktober 2014 vindt het Indian Film Festival The Hague voor de vierde keer plaats. Ricardo Buitenzorg vertelt er aanstekelijk over. Een kans om wereldster Lata Mangeshkar weer eens te laten horen.

Zie op George Knight KortBasant Bahar en SJ, 1956 en Echo uit de verte: Lata Mangeshkar.

Gabriel loopt Merkel voor de voeten over Oekraïne

the-project-page_3517_20140515.jpg.1024x378_q85_box-0,332,1200,776_crop

De Duitse vice-kanselier Sigmar Gabriel heeft in een interview met Welt am Sonntag gezegd dat het Verenigd Koninkrijk en Spanje gefederaliseerd moeten worden. Het is opmerkelijk dat de SPD’er, minister van Economie en tweede man van de grote coalitie van CDU/CSU en SPD over andere landen zegt hoe ze hun eigen staat moeten inrichten. Doorgaans zijn dat besluiten van interne politiek waarover andere landen geen uitspraken doen. Vraag is wat Berlijn denkt te bereiken door Londen en Madrid aan centrale macht te laten inleveren ten koste van deelstaten als Schotland en Catalonië. Komt dat neer op een Pruisisch staaltje verdeel en heers?

Het bovenstaande zei Gabriel niet over beide EU-landen, maar over Oekraïne. Ondenkbaar dat Gabriel dit over het Verenigd Koninkrijk of Spanje zou zeggen. Die landen zouden dat als inmenging in hun interne politiek opvatten. De Duitse ambassadeur zou op het matje worden geroepen. Gabriel had het in z’n wijsheid over de federalisatie van Oekraïne. Kanselier Merkel corrigeerde dat onmiddellijk tot het minder vergaande ‘decentralisatie’. De rechtse Gabriel heeft z’n carrière te danken aan een andere rechtse SPD’er: oud-kanselier Gerhard Schröder. Slechts enkele weken na diens terugtreden in 2005 trad Schröder toe tot het door het Russische Gazprom gecontroleerde Nord Stream als voorzitter van de Commissie van Aandeelhouders.

Ieder tijdperk krijgt de problemen die het verdient. De wereld lijkt uiteen te vallen in onsamenhangendheid. Er zijn nauwelijks politici die nog sturing weten te geven. In hun primitivisme denken ze niet verder dan de inzet van militaire middelen: Putin in Oekraïne en Obama in Irak. Ze doen dat voor hun eigen geloofwaardigheid, onder het besef dat het niks oplost, problemen alleen verergert en hoogstens tijdelijk onderdrukt. Leiders kopen met hun vliegtuigen, artillerie en infiltratie tijd. Vooral vanwege hun eigen positie. Om wanhopig van te worden. Want het is ook onze tijd. Maar als politici als Sigmar Gabriel als handlangers van het onrecht vervolgens de rechteloosheid en het gebruik van geweld legitimeren wordt het er nog onoverzichtelijker op.

Politici als Gabriel zijn een ramp voor stabiliteit. Ze geven geen duidelijke signalen af en werken niet aan een consistente oplossing. Het is lastig voor een zorgvuldig opererende kanselier Merkel als olifant Gabriel door de Europese porseleinkast en haar kabinet dendert. Zijn optreden benadrukt het gebrek aan kwaliteit van de hedendaagse generatie politici. Die is niet alleen meer in staat problemen in te dammen, maar verergert deze onnodig. Niet alleen gebrek aan strategisch inzicht kan Gabriel verweten worden, maar ook leugenachtigheid en onwaarachtigheid. Als hij zegt ‘een directe militaire confrontatie tussen Oekraïne en Rusland onder alle omstandigheden te willen vermijden’, dan doet-ie alsof-ie niet weet dat die directe militaire confrontatie al bestaat en nu al immense schade aan mensen, infrastructuur en relaties tussen landen aanbrengt.

Foto: Nord Stream.

Waarheden over Oekraïne: propaganda en tegenpropaganda

Hier lopen de gemoederen soms hoog op over Oekraïne. Vaak vind ik een overmacht van reageerders die zich wisselende identiteiten aannemen tegenover me. Ik bestempel het Rusland van Putin als de grootste agressor en vind dat de natie Oekraïne en haar bevolking recht hebben op eigenheid en soevereiniteit. In elk geval over het eigen lot zou moeten kunnen beschikken. M’n opponenten denken daar -met allerlei nuanceverschillen- anders over. Ze zien de VS als het grote kwaad en de consequentie van hun beweringen is dat Oekraïne uiteindelijk ondergeschikt moet blijven aan de Russische Federatie. Dat botst hier al sinds  februari 2014.

Maar uw dienstdoende blogger is van vele markten thuis en botst op andere sociale media weer met anderen. Dat haalt dit blog nooit. Dat zijn confrontaties met pro-Maidan gezinden die een dualisme prediken dat omgekeerd is aan dat van de Putin-Versteher. Duidelijk is dat ik met beide niks heb. Onderstaande gedachtenuitwisseling gaat over de vermeende roof van delen van de Oekraïense defensie-industrie door Rusland. De lege wagens van het witte konvooi zouden bij de Topaz-fabriek productiefaciliteiten ingeladen hebben. Strategische diefstal door Rusland. Ik acht het niet onmogelijk, maar wil wel eerst de bewijzen zien. Want in de informatie-oorlog met propaganda en tegenpropaganda kan simpelweg alles beweerd worden.

rvv4

rvv2

Foto: Schermafbeeldingen van een discussie op de Facebook-pagina van Robert van Voren. Op https://www.facebook.com/vanvoren/posts/10202656565039803.

ED-columnist Jos Kessels mompert op de kunst. Zo triest

ED-columnist Jos Kessels krijgt ruim baan van het Eindhovens Dagblad om z’n ongenoegen over de subsidies van de gemeente Eindhoven voor kunst en design te uiten. Een filmpje dat leuk wordt omdat Kessels vooral zichzelf te kijk zet. Het valt nauwelijks te geloven dat-ie echt meent wat-ie mompelt. Hoewel het ergste valt te vrezen. Z’n kunst bashing past in een patroon van schoppen tegen kunst, kunstenaars en overheidssubsidies.

Kessels’ tocht door Strijp-S heeft iets intriest. Het beeld van een somberman op z’n retour die anderen niks gunt en de voeling met de vibraties van z’n tijd onderweg is kwijtgeraakt. Zijn monoloog is niet fijnzinnig of grappig. Eindhoven krijgt de columnist die het verdient, humeurig en vol haat tegen kunst. Treurig om te zien.

Er gaat niets gebeuren. Privacy met Roeland van Doorn

Wat Roeland van Doorn doet geeft te denken. Hij studeerde in 2013 af met ‘Er gaat niets gebeuren‘ aan St. Joost. Een film die tot stand kwam door een draadloze ontvanger te koppelen aan een digitale camera. Zodat signalen van beveilingscamera’s geregistreerd kunnen worden. Een manier van filmen in het genre van de documentaire surveillancecamera die de vraag actualiseert wat privacy waard is. Of welke waarde burgers er (nog) aan hechten. En wat een filmmaker daar weer van kan maken. Ach, ons kan niks gebeuren. Toch? Toch? 

Separatisten in Rusland, intimidatie in Oekraïne

Russische troepenbewegingen aan de Oekraïense grens en de doorvoer van Russische troepen in Oekraïne lijken ook bedoeld als intimidatie. Vandaar dat Rusland gedeeltelijke openheid zoekt. Bluf legt Oekraïne naast zich neer. De elites van beide landen kennen elkaar te goed. Militaire experts schatten de kracht van het Russische leger niet hoog in. Troepen met weinig ervaring zijn Oekraïne ingestuurd. Een oud-Russische militair meent dat er hoogstens 70.000 man gevechtsklare troepen zijn, waarvan 1/3 niet-Russisch die zich weinig betrokken voelen bij de Slavische zaak. De discipline in het Russische leger zou niet erg hoog zijn.

Om een gebied van 600.000 vierkante kilometers te bezetten zou Rusland meer troepen nodig hebben dan het ter beschikking heeft. Dus grootschalig Russisch ingrijpen is onmogelijk. Van de andere kant kan Rusland de deels geheime oorlog van de afgelopen maanden voort laten sudderen door materiaal en manschappen Oekraïne in te blijven sturen. Hoe dan ook lijken beide kanten te beseffen dat de Russische Federatie de strijd militair niet kan beslissen. Maar da’s nog geen antwoord op de vraag wat gunstig is voor Oekraïne.

Terrorisme is geen reden om de meningsuiting in te perken

JamesFoleyBeheaded

Voor The Intercept zet Glenn Greenwald vragen bij de ontwikkeling dat de politiek wil dat gebruikers van sociale media afgeschermd worden van controversieel nieuws. Zodat gebruikers niet meer zelf kunnen bepalen wat ze lezen en bekijken, maar politici, bedrijven of nieuwsmedia daarover beslissen. Dat blokkeren van nieuws gebeurt onder het mom het terrorisme in te dammen, en gebruikers niet op verkeerde gedachten te brengen. Feitelijk belemmeren of beperken de voorgestelde maatregelen de vrijheid van meningsuiting.

Greenwald citeert een aankondiging door Twitter van CEO Dick Costello dat het bedrijf video’s en foto’s van de onthoofding van James Foley verbiedt (en de account opschort van iedereen die een link naar de video geeft) en kreeg voor die opstelling een overweldigende goedkeuring. Opvallend omdat juist Twitter zich in het verleden opstelde als verdediger van de meningsuiting en het langst weerstand bood aan overheden die Twitter voor hun karretje probeerden te spannen. Zoals in Turkije en China. Begin 2012 kondigde Twitter al aan censuur per land toe te staan. Nu gaat Twitter verder door censuur per onderwerp toe te passen.

Niet op voorhand is het duidelijk en eenduidig dat om het terrorisme te bestrijden het noodzakelijk is uitingen op sociale media zoals video’s of foto’s van James Foley te verbieden die het terrorisme zouden propageren.

Er zijn drie kanttekeningen bij te plaatsen. Facebook, Twitter of Google hebben veel gegevens van gebruikers verzameld en baten deze commercieel uit. In een stilzwijgende ruil die gebruikersgemak en vrijheid uitruilt tegen persoonsgegevens voor bedrijven. Als deze die ruil eenzijdig opzeggen, dan neemt het vertrouwen van gebruikers in bedrijven als Twitter en Facebook en sociale media af. Overigens is internet divers en kent het zoveel subculturen dat censuur nooit waterdicht zal zijn. Wie een bepaalde uiting zoekt kan die altijd vinden. Daarnaast is de vijand van vandaag de vriend van morgen. Zoals de Turks-Koerdische PKK die door VS, EU en Turkije op de lijst van terroristische organisatie is gezet, maar ondanks dat nu door VS en EU dienstbaar wordt gemaakt om het grotere kwaad IS (Islamitische Staat) te bestrijden. Terrorisme is dus relatief. Daarom is het als reden veel te grof om er de vrijheid van meningsuiting in algemene zin mee te belemmeren of in perken.

Foto: Beeld uit gewraakte video met James Foley