George Knight

Debat tussen links en rechts

Kruse en Finkielkraut zien kunst als fundament van Europa. Waarom breken PVV en VVD geen lans voor Europese cultuur?

with 6 comments

Rijksmuseum Amsterdam

In Nederland is er nog steeds niemand in de politiek die het hartstochtelijk opneemt voor kunst. Nederlanders is door vooral vertegenwoordigers van de conservatieve VVD een beeld geschetst dat kunst het verdient bij het oud vuil gezet te worden. Dat kwam in 2011 hard aan. Ook omdat het onverwachts gebeurde en onnodig was. Kritiek kwam vooral van mensen die werkzaam waren in de kunstsector en door sluitingen hun baan verloren, maar ook van maatschappelijk betrokkenen die een breed belang van kunst zagen. En dan waren het nog niet eens de bovenmatige bezuinigingen die het meest stoorden. Van vaak 30% bij culturele instellingen waarvan gezegd werd dat ze nodig waren om door de teruglopende inkomsten het budget in evenwicht te brengen. De neerbuigendheid van een volledige politieke klasse tegenover de kunsten deed meer pijn. Omdat het duidde op onbenul van de beunhazen in de politiek die het belang van cultuur niet meer waardeerden.

Hoe het anders kan tonen twee voorbeelden vanaf de rechterflank aan. De conservatieve Franse filosoof Alain Finkielkraut van wie gezegd wordt dat-ie aanleunt tegen het gedachtengoed van het Front National neemt het in een NRC-interview met Peter Vermaas op voor de Europese cultuur: ‘Tegenwoordig geeft Europa de cultuur echter op aan iets anders, aan de moderne techniek, aan de consumptie. Ik hou te veel van Europa, de Europese beschaving, de diversiteit, het landschap, om haar in de steek gelaten te zien worden door de EU’.

De Duitse CDU-parlementariër Rüdiger Kruse breekt in een interview dezelfde lans voor de Europese cultuur. Hij meent dat Europa met ‘cijfers en tekens’ niet te verklaren valt: ‘Het Europese verhaal is cultuur. Met de cultuur als kernelement van Europese zelfdefinitie ontstaat een keten van legitimatie die veel verder teruggaat dan de monetaire unie of hun wortels, of het generatie na generatie uitgewoonde Duits-Franse conflict.’ Kruse meent dat als men de cultuur weer centraal stelt dat de kunstmatigheid die de EU aankleeft de pas afsnijdt: ’Dat we cultuur-Europeanen zijn is makkelijk te begrijpen. Het vereist gewoon een andere perceptie en waardering van cultuur: kunst niet als bouw van de samenleving, maar als fundament.

Er valt heel wat af te dingen op de standpunten van Finkielkraut en Kruse. De Europese cultuur zetten ze niet in om de cultuur, maar instrumenteel als ‘identiteitsvormend’ element dat van alles buiten de deur dient te houden: consumentisme, kosmopolitisme, multiculturalisme of nog erger: Europese eenheidssoep die naar niks smaakt en niemand dient. Waartoe dat uiteindelijk moet dienen is de vraag. Leidt dat tot een opvatting van kunst en cultuur die over grenzen gaat of juist grenzen moet vormen? Maar ze doen in elk geval serieus een poging om verder te denken over het belang van cultuur in relatie tot de EU. Waarom dit geluid in de conservatieve PVV en VVD niet klinkt is het raadsel van de Nederlandse politiek. Juist partijen als de PVV en VVD die nationalisme, identiteit en grenzen belangrijk vinden en zich eurosceptisch uiten zouden deze standpunten kunnen onderbouwen door een lans te breken voor een herwaardering van de Europese cultuur. Maar ze zijn intellectueel niet in beweging te brengen. Lui denken en makkelijk snijden op kunst is het gevolg.

Foto: Rijksmuseum. Amsterdam, 2013.

6 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. De VVD vult deze conservatieve culturele agenda wel in hoor, maar langs andere weg dan ondersteuning aan musea of tentoonstellingsplatforms. Zij ziet een taak voor het kunstonderwijs waarmee ‘burgers’ cultureel kunnen worden opgevoed. Ze kiest daarmee denk ik voor het behoud van het (eigen)dogma dat ‘instellingen’ zelf-bedruipend dienen te zijn, en kunnen aardig meeliften op de al bestaande onderwijs-infrastructuur. Als een stukje terrein teugveroveren op wat voorheen de linkse methodiek was.

    Het is dus ook maar de vraag hoe Finkelkraut en Kruse deze opdracht geïmplementeerd willen zien, welke vorm dit dient te krijgen. Wellicht komen hun ideologische politieke vertegenwoordigers tot dezelfde strategie als in Nederland.

    Jack Segbars

    29 mei 2014 at 12:54

  2. @Jack
    Maar waarom de bovenmatige bezuiniging en dat dedain van de VVD tegenover de kunst?

    Wat de steun voor kunst met links of rechts te maken heeft ontgaat me. Kunst is niet per definitie links of rechts. M’n analyse voor het afbouwen van de kunst is eerder andersom. Te wijten aan institutioneel inks dat rechts de mogelijkheid heeft geboden om de steun in te trekken. Vroeger was er een ‘rechtse’ maatschappelijke elite die door opvoeding, onderwijs en vanuit een soort prestige kunst en cultuur steunde. Ofwel, dat was salonfähig en hoorde erbij zoals allerlei andere uiterlijkheden die bij een burgerlijk leven hoorden. Door de onderwijsdemocratisering van de jaren ’60 kwam er vanaf de jaren ’80 een andere elite aan de macht die in de eigen opvoeding en vanuit een andere sociale klasse die vanzelfsprekende steun en liefde voor kunst miste. Zodat er weinig voor nodig was om een einde te maken aan die vanzelfsprekende steun voor kunst die in veel gevallen kosmetisch was maar feitelijk wel bestond en werkte.

    Ik vraag me ook altijd af als die in de Nederlandse politiek snel afgenomen steun voor de kunst ter sprake komt waarom de elites in bijvoorbeeld Frankrijk en Duitsland het tot op de dag van vandaag blijven opnemen voor de kunst. Zoals genoemde voorbeelden duidelijk maken, maar er zijn vele andere namen te noemen. Waarom zijn er in Nederland in de politiek of buiten de kunstsector om geen gezichtsbepalende opinieleiders die het ondubbelzinnig opnemen voor de kunst? En waarom zijn ze er in Duitsland, Frankrijk of zelfs België wel? Komt dat door die onderwijsdemocratisering die tot vertrossing en intellectuele verarming heeft geleid?

    Dat de ‘nieuwe’ volksere VVD sinds Wiegel in dit proces instrumenteel is geweest -niet als initiator vanwege enig eigen intellectuele en politiek-filosofisch reflectie maar als opportunistische volger- staat voor mij als een paal boven water. Maar ik laat me graag overtuigen door een betere analyse.

    George Knight

    29 mei 2014 at 13:36

  3. Gewoon weer “Cultuur” (en geschiedenis) in het opvoedings- en educatie-curriculum stoppen. En wel direct en zo jong mogelijk, en ja, de Politiek op “Herhalingsoefeningen”, graag. Met wat dwang, please. Denk maar aan het bezoek van Barack Obama aan Amsterdam en Den Haag, maart 2014. Het was één glorieuze tocht langs de schoonste kunst van ons land.. En dat land jubelde ! Maar het was de Amerikaanse President zélf, die ons over de essentie en de kracht van grote Kunst “onderwees”. Tja… als Wij en de NL Politiek dat niet begrijpen en slecht onverschillig blijven en ongeïnteresseerd… Tja, dan is de conclusie, dat in deze barre, Lage Landen die Beeldenstorm van augustus 1566 nog immer woedt !

    Herbert van Hasselt

    29 mei 2014 at 14:23

  4. Er is nu eenmaal kunst die bevestigt en kunst die doorbreekt. Of zoals Henry Cow stelt: “Art is not a mirror – it is a hammer”,

    http://en.wikipedia.org/wiki/In_Praise_of_Learning

    Blewbird

    29 mei 2014 at 19:56

  5. “Waarom zijn er in Nederland in de politiek of buiten de kunstsector om… geen gezichtsbepalende opinieleiders die het ondubbelzinnig opnemen voor de kunst?”… Dat is wel de kern van het probleem van dit vreselijk, rijke land, dat tegelijkertijd ook vreselijk ongeïnteresseerd is… Hoe komt nu toch die ernstige dis-interesse bij ons allen, bij de leiders van dit land en bij het gehele volk ? Ik zei het eerder: Wij voeden onszelf daarin niet op en wij begrijpen de functie, de essentie en de waarde van kunst niet (meer)!
    Maar ook: Uit de wording van dit (polder/water-) land is veel te verklaren.. Heel gewone, en zeer aardsgerichte mensen hebben dit land, met amper rijkdommen (alleen de zee, de binnenwateren, de venen en de duinen), maar door hard ploeteren zelf gemaakt en teruggenomen van die dreigende zee…
    Onder veel bedreiging en uit lijfsbehoud en om het voortbestaan… Dat schept een eigenzinnig, koppig, krachtig (ruw/rauw/schonkig) volkskarakter. Zulke, heel gewone mensen (burgers) hebben ook de kracht om andere culturen/religies/machten, hoe rijk en schitterend ook, van zich af te wenden. Toen maar eigenlijk nou nog steeds werd/wordt alles op nut gericht; en alles gaat na een generatie weerr op de schop. Schoonheid wordt vernietigs (dient geen nut!) en vervangen door nuttiger “lelijkheid” (denk aan bouwkunst). Denk vooral ook aan onze geschiedenis met/tegen Rome en Spanje en alle andere autoritaire vorsten (2000 jaar lang). Eenvoudige burgers namen hun lot in eigen hand, kozen voor hard werken en een zwaar/somber geloof zonder opsmuk en totaal geen schoonheid… Je verheffen kon alleen door hard pleteren; en schoonheid, cultuur is alleen voor een kleine kring.
    Uit deze interessante geschiedenis ontstond een wat kleurloze, nijvere volksaard, en een koopmansmentaliteit. De handelaren en de kooplui werden de nieuwe, strenge elite. Strengheid en hard ploeteren is wel iets dat onze landsaard verklaart. Dat leverde wel grote kunstenaars: schilders, dichters en componisten op… maar die werkten voor een kleine elite. Wij allen, de afstammelingen van dit lange proces, zowel de leiders (politici/bdrijfsbestuurders), als de gewone burgers, hebben dit gemeen: Doe maar gewoon en hou die kunst (cultuur) maar voor jezelf (voor de binnenkamer). Stel je niet aan.. Dat levert ernstige schade voor dit land en voor dit volk op: het niet begrijpen van de essentie van kunst en de aanraking/verrijking (actueel) met andere culturen…

    Herbert van Hasselt

    30 mei 2014 at 08:57

  6. […] – George Knight merkt op dat in politiek conservatieve hoek in het buitenland wel een lans wordt gebro… […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: