George Knight

Debat tussen links en rechts

Gaan uitgeleende kunstschatten terug naar Kiev of de Krim?

with 3 comments

Krim-669x297

Update 21 augustus: Een Salomonsoordeel, de kunstschatten gaan na afloop van de tentoonstelling niet terug naar de door Rusland ingelijfde Krim of naar Kiev. Ze blijven volgens een persbericht van het Allard Pierson Museum in Amsterdam voorlopig op een veilige plek in Nederland. Uitgebreid juridisch onderzoek heeft geen uitsluitsel gegeven. Het museum verwacht claims van zowel Rusland als Oekraïne. Omdat het inschat dat de zaak mogelijk onder de rechter komt geeft het geen commentaar. 

Update 26 maart: Het Allard Pierson Museum maakte volgens berichten in de pers vandaag bekend dat de tentoonstelling met kunstschatten over De Krim tot 31 augustus verlengd is. Dat betekent dat er geen derde museum gevonden is dat deze Duits-Nederlands coproductie wilde overnemen. Het museum geeft er geen zekerheid over waar de kunstschatten uit Krimse musea naar toegaan: naar de Krim of naar Kiev. 

In het Allard Pierson Museum loopt tot en met 18 mei de tentoonstelling ‘De Krim – Goud en Geheimen van de Zwarte Zee‘. Een coproductie met het  LandesMuseum Bonn die daar eerder te zien was en mogelijk doorreist naar Rome. Over die overname kan het Allard Pierson Museum desgevraagd nog geen zekerheid geven omdat het nog niet beslist is. De beschrijving is achterhaald door de politieke realiteit: ‘Nog niet eerder leende Oekraïne zoveel archeologische topstukken van de Krim uit: overweldigende gouden voorwerpen, zoals een zwaardschede en een pronkhelm, en talloze juwelen.’ De bruiklenen komen uit het Nationaal Museum in Kiev, maar ook uit musea in Simferopol, Bachtsjysaray, Sebastopol en Kertsjop. Sommige bruiklenen zijn geleend van musea die in Oekraïne lagen, maar door de Russische annexatie van de Krim ineens in Rusland liggen.

Er kondigt zich een politieke strijd over de bruiklenen aan. De rechts-nationalistische Oekraïense vice-premier en minister van Sociale Zaken Oleksandr Sych (Svoboda) beschuldigde gisteren op een persconferentie in Kiev de Russische autoriteiten ervan dat ze proberen om bruiklenen die nu in buitenlandse musea te zien zijn rechtstreeks teruggestuurd te krijgen naar de Hermitage in St. Petersburg en andere Russische musea. Hij verklaarde dat de bruikleenovereenkomst opengebroken is ten gunste van het Oekraïense ministerie van Cultuur. Zodat de bruiklenen van de musea op de Krim niet naar de Krim maar naar Kiev teruggestuurd zullen worden. Onduidelijk is of de bewering van minister Sych klopt dat dit al met alle betrokkenen geregeld is.

Vraag is of de politieke situatie het openbreken van een bruikleenovereenkomst rechtvaardigt. De Ethische Code van de ICOM biedt weinig aanknopingspunten. Een lenend museum kan klem komen te zitten tussen de eis om niet te handelen als opslagplaats voor illegaal verkregen voorwerpen (2.11) en de verplichting om voorwerpen uit collecties te beschermen tijdens gewapende conflicten (2.21). Maar de Krim is geen Syrië.

Berichten waarop Euromaidan PR zich baseert houden de optie open dat het Allard Pierson Museum straks de kunstschatten niet naar de Krim, maar naar Kiev terugstuurt. Gesteld dat de tentoonstelling die nu daar te zien is niet naar Rome of elders doorreist. Directeur Andriy Malhin van het Centraal Museum van Tavrida in Simferopol verklaart dat de bruikleenovereenkomst pas op 30 augustus 2014 afloopt. Hij merkt op dat het Allard Pierson Museum nog geen officiële verklaring over de teruggave naar buiten heeft gebracht en rekent erop dat de kwestie wordt opgelost. Wat dat dan ook is. Feit dat Nederland en de internationale gemeenschap de annexatie van de Krim door Rusland niet erkennen hoeft nog niet te betekenen dat de door de Krimse musea uitgeleende kunstschatten niet naar daar worden teruggestuurd. Maar evenmin dat het wel gebeurt.

Foto: Speld -fibula- in de vorm van een dolfijn. Op tentoonstelling ‘De Krim – Goud en Geheimen van de Zwarte Zee‘ in het Allard Pierson Museum, Amsterdam.

Advertenties

3 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Lijkt me toch niet zo moeilijk. De kunstschatten zijn uitgeleend dor de Oekraine. Dus terug naar dat land dus Kiev en laat ze het zelf maar uitzoeken hoe ze het willen regelen met het nu afgescheiden Krim landsdeel.

    Jaap Boon

    26 maart 2014 at 11:00

  2. @Jaap Boon
    Sommige kunstschatten zijn geleend door het Nationaal Museum voor de Historische Schatten uit Kiev. Maar andere komen van musea op de Krim. Er bestaat geen twijfel over dat de kunstschatten die door het Nationaal Museum in Kiev zijn uitgeleend teruggaan naar Kiev. Als er geen gewapend conflict uitbreekt dat een transport onmogelijk maakt, of bemoeilijkt.

    De teruggave van de kunstschatten aan de Krimse musea is gecompliceerder dan het lijkt. Er spelen museale, politieke, juridische, ethische en culturele aspecten. In een sfeer van landen die op de trom van het nationalisme slaan. Uitgangspunt zijn de aangegane verplichtingen tussen bruikleengever en bruikleennemer. In dit geval het LandesMuseum Bonn, het Allard Pierson Museum en mogelijk nog een derde museum. Dat moet inderdaad uitgezocht worden.

    (Ik moest denken aan de documentaire ‘Out of the Present’ (1999) met de Russische kosmonaut Sergei Krikalev die ook wel wordt getypeerd als ‘de laatste Sovjet-burger’. Hij vloog naar het ruimtestation Mir toen de Soviet-Unie nog bestond en kwam uiteindelijk terug in Rusland. In 1991/1992. Wacht datzelfde lot de kunstschatten uit de Krimse musea? Terzijde: ik herinner me een viewing van OotP tijdens het IFFR kort daarna toen Krikalev door de zaal juichend als een held onthaald werd. Hij was er verlegen mee.)
    http://www.imdb.com/title/tt0123211/?ref_=ttpl_pl_tt
    http://www.spacefacts.de/mir/english/mir-10.htm

    George Knight

    26 maart 2014 at 11:43

  3. Nieuwsbrief van de ICOM over Oekraïne met de volgende passages:
    ‘Ukraine has been a State Party to the 1954 Hague Convention for the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict and its first Protocol since their ratification on 6 February 1957. Ukraine is also a State Party to the 1972 Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage since its ratification on 12 October 1988.
    Ukraine’s 2004 International Humanitarian Law Manual clearly states that personnel responsible for the defence and protection of cultural property are “protected under international humanitarian law” and that directing attacks against such persons or “clearly identifiable cultural property” constitutes “a serious violation of international humanitarian law”. Cultural property is clearly defined within the manual as being “objects of great importance to the cultural heritage of peoples [and] that play an important role in their spiritual life.” These include, among others, works of art and religious or secular monuments.’

    http://icom.museum/uploads/media/140227_BS_Statement_Ukraine.pdf

    George Knight

    28 maart 2014 at 18:40


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: