George Knight

Debat tussen links en rechts

Armando verdwaald in het museale woud van Bunnik

with 6 comments

CM01_T198913-D-001_X

Update 21 maart 2014: Vandaag opent met vertraging prinses Beatrix het Museum Oud Amelisweerd (MOA) dat een deel van de Armando collectie herbergt. Er is hier al veel over gezegd en een feestdag is geen dag voor kritiek. Wel voor relativering van alle publiciteit die vanuit het MOA komt en het voorstelt alsof het zo moest zijn. Dat betwijfel ik nog steeds. De lange weg had anders bewandeld kunnen worden. Een terugblik. 

Hier verschenen vanaf december 2010 zo’n 60 stukken over de huisvesting van de Armando collectie in het landhuis en rijksmonument Oud-Amelisweerd te Bunnik. Onder de titel ‘Oud-Amelisweerd: staalkaart van bestuurlijke onzorgvuldigheid‘ vatte ik mijn inzet in juni 2012 samen met de volgende verantwoording: ‘De toon was kritisch vanwege de onlogische keuze, de slechte voorbereiding door de beoogde exploitant en de onheldere besluitvorming. Wethouder Lintmeijer gaf zonder openbaar debat de exploitant het groene licht. Met als gevolg dat deze gemeenschapsgeld ging uitgeven dat niet formeel gedekt was en zo een machtspositie opbouwde. De exploitant kreeg toegang tot Oud-Amelisweerd zonder dat dit formeel besloten was. Dit bracht ambtenaren van gemeentelijke diensten in een lastige positie, dat soms tot ontslag leidde’.

Als ’n in Utrecht woonachtige blogger die zich interesseert voor zowel politiek, cultuurpolitiek, museumbeleid als kunst was het niet toevallig dat ik aandacht aan de kwestie Oud-Amelisweerd besteedde. Ik kende het landhuis uit de jaren ’90 en kwam er vaak op evenementen van het Centraal Museum. Zoals met Robert Devriendt die het logo van dit blog schilderde: een valk. Alle gevestigde media lieten dit onderwerp liggen zodat het ook over het dralen en falen van de journalistiek ging. Ik sprong eind 2010 maar in het gat. Deels uit plichtsbesef deels uit overtuiging. Ik vond dat een kritisch verslag nodig was. Pas begin 2012 voegden AD en De Volkskrant zich in de kritiek. Ruim een jaar te laat. De publieke opinie was toen al voldoende bespeeld.

De debatten over Oud-Amelisweerd hebben de 84-jarige kunstenaar Armando beschadigd. Hoewel betrokken bestuurders het ongetwijfeld goed bedoelden hadden ze zich zijn positie beter moeten beseffen toen ze met elkaar hun plannen bespraken. Er was sprake van een dubbele gijzeling. Armando werd gegijzeld door het Armando Museum en had geen behoefte om na Amersfoort nog een nieuwe stap te zetten. Tony de Meijere die incidentele bruiklenen voor tentoonstellingen aan het Armando Museum gaf, maar daar op een gegeven moment uit ongenoegen mee stopte, gaf haar opgeslagen collectie in bruikleen bij het Kröller-Müller Museum. Zijn ongenoegen liep zo hoog op dat Armando voorjaar 2011 zijn collectie weghaalde bij het Armando Museum. Dat betekende het einde aan alle plannen. Armando ging na druk uiteindelijk overstag. Vanuit die positie kon het Armando Museum als enige kandidaat de gemeente Utrecht gijzelen.

Toen het besluit in juni 2012 viel antwoordde ik het Utrechtse PvdA-raadslid Bert van der Roest dat ik blij was met het museum en hoopte dat het een succes werd. Hierop zei hij: ‘Ben in ieder geval blij dat George de hoop uitspreekt dat het nieuwe museum een succes wordt, dat voorbeeld zouden andere criticasters moeten volgen in mijn ogen!‘ Maar ik voegde ook toe: ‘Juist op het moment dat het moment voor de gemeente aangebroken was om na te gaan denken over een nieuwe huurder kwam ineens het Armando Museum op de proppen. En dat bleef de enige kandidaat. Dat moest de enige kandidaat zijn. Ik heb hier meermalen, en tijdig, de vraag gesteld waarom er niet breder gekeken kon worden. En ondanks het feit dat ik me hier in verdiept heb, weet ik het antwoord nog steeds niet. En heeft niemand dat me nog duidelijk kunnen maken.

Museum Oud Amelisweerd kan opgevat worden als voorbeeld van gegrepen en gemiste kansen. Maar net welk perspectief men kiest. Of in welk kamp de beschouwer zich bevindt. In een kantelende politieke situatie die sinds enkele jaren vijandig en negatief over kunst is kon op het nippertje een museum gerealiseerd worden. Da’s de winst. Het biedt een expositieplek voor kunstenaars. Maar of Utrecht en Nederland veel opschieten met een museum in een kwetsbaar rijksmonument met lastige randvoorwaarden in de Bunnikse bossen dat Armando, Chinees behang en de historische buitenplaats combineert blijft een vraag die nooit afdoende beantwoord is. Maar in de herfst van 2010 breed beargumenteerd had kunnen worden. Dat gebeurde nooit.

In een interview met de Volkskrant van 28 december vraagt Lotte Grimbergen aan directrice Yvonne Ploum van Museum Oud Amelisweerd dat voorjaar 2014 opent of Armando, Chinees behang en de buitenplaats bij elkaar passen. Ploum antwoordt: ‘De drie vormen zijn los van elkaar al indrukwekkend, maar hier komen ze mooi samen. Juist het feit dat ze zó verschillend zijn, geeft een andere dimensie. Hoe mens en natuur zich tot elkaar verhouden is een centraal thema, dat vind je in alle drie de collecties terug.’ Yvonne Ploum praat haar kunsthistorische fruitmand recht door samenhang in een onsamenhangend ensemble te suggereren. Ze meent dat het verschil een andere dimensie geeft, maar er geen verschillen zijn omdat Armando, Chinees behang en buitenplaats mooi samenkomen en zelfs thematisch samenhangen. Snapt u? Zo hangt alles met alles samen.

Foto: Tentoonstelling ‘Armando: vier reeksen uit de Berlijnse jaren‘ in de stallen van het Centraal Museum, 1989-1990.

Advertenties

6 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ach, zoals de Nederlandse belastingbetaler door ‘Den Haag’ de JSF is ingefrommeld, is dit eigenlijk niet anders dan een locale variant daarvan. Infrommelen: typisch-Nederlandse vorm van bestuurlijk handelen. Grappig, om het op zijn Youps te kwalificeren. Ik hoop wel dat MOA een succes wordt trouwens.
    Wel is het zeer jammer dat het historische aspect van Oud-Ameliseerd als het (kortstondige) woonpaleis ooit van koning Lodewijk Napoleon blijkbaar totaal uit het beeld van dit museale project is gevallen. In het licht van het voorgaande: ook grappig.

    Rob van der Hilst

    4 januari 2014 at 18:27

  2. @Rob
    Dat ‘infrommelen’ is iets om cynisch van te worden. Laten we afspreken daar nooit aan te wennen. Het bederft de relatie tussen politiek en burger. Door Oud-Amelisweerd is weer een stukje van het vertrouwen in de politiek afgebroken.

    Nog eens versterkt door een flagrant geval van belangenverstrengeling dat ethisch van geen kanten klopte, maar door college, collegepartijen en oppositiepartijen stilzwijgend werd goedgekeurd. Mede omdat het debat niet over personen mag gaan. Maar de wethouder had wel ter verantwoording geroepen kunnen worden. Dat liet iedereen na. Het antwoord van raadsleden die ik er op aansprak was dat het anders lag dan ik het zag, maar ze niet konden uitleggen hoe de vork in de steel zat. Een gekmakend mistgordijn. Als volleerde medewerkers van de NSA verschuilen lokale politici als het lastig wordt zich achter geheime afspraken met de suggestie dat het doel alle illegale middelen heiligt.

    Toch triest. Als een gemeentelijke vuilnisophaler steekpenningen aanneemt volgt ontslag. Maar een bestuursopdracht die de belangenverstrengeling formaliseert levert een directeurspost op. En kritiek op deze gang van zaken klinkt nergens in de openbaarheid. Zelfs nu niet. Hoe kan dat?

    Zoals ik hierboven al zei hoop ik ook dat het Museum Oud Amelisweerd een succes wordt. Ik vermoed ook dat er nog wat aan de formule gesleuteld kan worden. Het overtuigt in m’n ogen nog niet. Lucia Albers en andere kunsthistorici kwamen al met dat idee om de historische buitenplaats inclusief het landgoed centraal te zetten. Dat kan goed met Lodewijk Napoleon. Ikzelf lanceerde het idee van een museum voor Chinoiserie of een Chinahuis.
    https://georgeknightlang.wordpress.com/2011/10/04/oud-amelisweerd-als-museum-voor-chinoiserie/
    https://georgeknightlang.wordpress.com/2012/04/11/antwoorden-over-oud-amelisweerd-pleiten-voor-chinahuis/

    Onze ideeën lijken consistenter dan de huidige opzet van het MOA omdat ze niet op drie, maar op twee met elkaar samenhangende poten rusten. ‘Armando’ diende alleen om het proces aan te jagen en belangen van mensen (niet: Armando) veilig te stellen, maar had nooit enige inhoudelijke betekenis in de opzet van het museum. Die coherentie leidt ook in de opstelling, marketing en programmering tot een natuurlijk eenheid die in de huidige opzet van het MOA ontbreekt. Dat is een gemiste kans.

    George Knight

    4 januari 2014 at 19:35

  3. Reduced Review 18: He writes, he paints, he sculpts, he does!

    MOA?
    Extinct New Zealand bird?
    Wrong!
    New museum!
    Armando?
    Spanish gigolo?
    No!
    Stage name of Dutch artist
    Real name a lot more pedestrian

    He writes, he paints, he sculpts, he does!
    Some very good
    Lately serious issues with quality control
    Holy man
    Sacred
    Beyond criticism
    Serious
    Looks stern
    Looks like an artist
    Beliefs own publicity

    Has own private publicly funded museum MOA
    Clever
    Museum Old Armando
    Or something else, can’t remember
    First one burned down
    Theme in his work?
    No, accident
    Do not mention the war

    Third incarnation of museum, old building in the woods
    No daylight allowed in
    Limited number of visitors allowed
    Shady business?
    No very old, very beautiful leather wallpapers in need of conserving.
    Competition

    Armando meaning man in the army
    Honour to be

    Most subsidized artist in the Netherlands!

    Bob Negryn

    4 januari 2014 at 23:19

  4. @Bob
    Je kunt zo bij Monty Python aan de slag als tekstschrijver. Bij hun nieuwste show. Prachtig.

    M’n kritiek op het Armando Museum Bureau, Amersfoort-in-C, de Armando Collectie of de Armando Stichting heb ik nooit vergezeld laten gaan van kritiek op de kunstenaar Armando. Het eerste was in m’n ogen zo erg dat het tweede niet aan de orde hoefde te komen. Hoewel ik absoluut niet wil suggereren dat Armando kritiek verdiende.

    Uit het noemen van een andere locatie (Moluks Museum, Elleboogkerk, Fort Vechten, industrieel complex, Kröller-Müller Museum) of een andere bestemming van Oud-Amelisweerd (Museum Chinoiserie, Chinahuis, Historisch museum, Stadsmuseum-terugvaloptie) viel wel te concluderen dat het wat overdreven was -en is- om voor een levende kunstenaar als Armando een apart museum op te richten.

    Trouwens, het is opvallend dat in de publiciteit vanuit de Stichting MOA door bestuursvoorzitter James van Lith de Jeude in bijvoorbeeld februari 2012 het belang van het Armando Collectie afgeschaald werd en dat nu door directeur Ploum weer opgeschaald wordt. Een merkwaardige slingerbeweging die meer vragen dan antwoorden oproept over de programmatische lijn van het MOA.

    Feit is dat Armando een gewaardeerd beeldend kunstenaar is die goed aangekocht is en uitstekend is vertegenwoordigd in de collecties van Nederlandse musea, zoals het Kröller-Müller Museum, het Centraal Museum, het Cobra Museum, het Stedelijk Museum Amsterdam en het Stedelijk Museum Schiedam. Deels ook door schenkingen in de laatste jaren. Dus inderdaad goed gesubsidieerd is en door talloze galerieën in binnen- en buitenland vertegenwoordigd wordt. Rob de Vries in Haarlem, Nouvelles Images in Den Haag en Willy Schoots in Eindhoven zijn trouwe galeriehouders die veel voor Armando hebben gedaan.

    Laat ik het Amersfoortse CU-raadslid Simone Kennedy het laatste woord geven. Dat gaat over overmoed en gebrek aan verantwoordelijkheid: ‘Deze keer gaat de discussie over het Armandomuseum. Door grote inzet van burgemeester Brouwer, diverse politici en zakenmensen kon dit museum haar deuren openen in 1998.‘ En: ‘Het verbaasde ons daarom dat niemand leek te reageren op het nieuws dat het Armandomuseum zal verdwijnen uit Amersfoort. Hoe kun je eerst zoveel investeren in dit museum en daarna zo passief toezien als dit museum aan de bezuinigingen ten onder gaat?
    http://amersfoort.christenunie.nl/k/n32678/news/view/458021/555845/weblog-simone-kennedy-armando-en-amersfoort.html

    Wie de woorden van mw. Kennedy doordenkt komt tot de volgende redenering. Armando verdiende in 1998 eigenlijk geen eigen museum. Zoals geen enkele levende kunstenaar dat aangedaan moet worden. Ook Marlene Dumas, Arnout Mik, Ger van Elk of Reinier Lucassen niet. Annie Brouwer, lokale politici en zakenmensen uit Amersfoort en de Gooi- en Eemstreek gingen met Armando op de loop. Maar hun geheugen was kort. Of ze konden de continuïteit niet bieden. In 2010 liet Amersfoort Armando weer hard vallen.

    Toenmalig directeur Gerard de Kleijn van Amersfoort-in-C beticht in juli 2010 het Amersfoortse college van onbehoorlijk bestuur. Het liet ondanks beloften en een overeenkomst uit 1998 Armando barsten. Maar in plaats van Armando los te laten en z’n werk bij bestaande musea onder te brengen hielden Stichting, Museum en Collectie Armando stevig in de houdgreep. Dat verdient geen enkele kunstenaar. Hoe goed sommigen het ook bedoelden.
    http://www.destentor.nl/regio/harderwijk/verbijstering-over-uitstel-armando-museum-1.3139119

    George Knight

    5 januari 2014 at 00:13

  5. […] die niet synchroon lopen met de belangen van Armando. In januari 2014 schreef ik in een commentaar: ‘Er was sprake van een dubbele gijzeling. Armando werd gegijzeld door het Armando Museum en […]

  6. […] in de lucht. De liefde was minder diep dan in de publiciteit van het MOA werd voorgesteld. In een commentaar schreef ik op 4 januari 2014 (Tony de Meijere is Armando’s ex): ‘Er was sprake van een […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: